Người dân cần chủ động tiêm vắc xin phòng bệnh sốt xuất huyết

Số ca mắc sốt xuất huyết tăng nhanh tại TP Hồ Chí Minh

Chỉ trong 5 tháng đầu năm, TP Hồ Chí Minh đã ghi nhận gần 18.000 ca mắc sốt xuất huyết, tăng mạnh so với cùng kỳ. Điều đáng lo ngại là số ca bệnh không chỉ gia tăng sớm hơn thường lệ mà còn cho thấy sốt xuất huyết đang thay đổi về quy luật dịch tễ. Dịch sốt xuất huyết có xu hướng xuất hiện sớm hơn, lưu hành kéo dài hơn, chu kỳ bùng phát rút ngắn và ngày càng ghi nhận nhiều ca mắc ở thanh thiếu niên, người trưởng thành, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền - những nhóm có nguy cơ cao gặp biến chứng nặng, thậm chí tử vong.

Tiêm vắc xin phòng bệnh sốt xuất huyết tại VNVC.

Bác sĩ chuyên khoa I Bạch Thị Chính, Giám đốc Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC cho biết, chu kỳ dịch sốt xuất huyết hiện nay không chỉ phụ thuộc vào số ca bệnh được ghi nhận mà còn chịu tác động của nhiều yếu tố như: Biến đổi khí hậu, thời tiết, tốc độ đô thị hóa, di biến động dân cư, điều kiện vệ sinh môi trường, mức độ miễn dịch cộng đồng và sự thay đổi của các type virus lưu hành. Những yếu tố này đang làm thay đổi các quy luật dịch tễ quen thuộc, khiến dịch có xu hướng xuất hiện sớm hơn, kéo dài hơn và khó dự báo hơn trước.

Bên cạnh đó, quá trình đô thị hóa nhanh, mật độ dân cư cao, các công trình xây dựng, khu đất trống, nhà bỏ hoang hoặc những vật chứa nước trong môi trường đô thị tiếp tục tạo điều kiện cho lăng quăng và muỗi phát triển. Cùng với sự gia tăng giao thương, du lịch và di chuyển dân cư giữa các địa phương, virus Dengue có nhiều cơ hội lan rộng, hình thành các chuỗi lây nhiễm mới và làm xuất hiện các ổ dịch tại những khu vực trước đây ít ghi nhận ca bệnh.

Bên cạnh yếu tố môi trường, khí hậu, sự thay đổi type virus Dengue chiếm ưu thế trong từng giai đoạn cũng là nguyên nhân khiến bệnh gia tăng. Virus sốt xuất huyết có 4 type huyết thanh Dengue là DEN-1, DEN-2, DEN-3 và DEN-4. Tại Việt Nam, cả 4 type đều đang lưu hành theo từng giai đoạn, trong đó DEN-1 và DEN-2 xuất hiện phổ biến hơn. Mỗi đợt dịch có thể gắn với sự gia tăng của một type virus Dengue khác nhau. Trong khi đó, người từng mắc sốt xuất huyết vẫn có thể mắc lại nếu nhiễm một type virus khác và ở lần nhiễm thứ 2 thì bệnh nhân có nguy cơ bị nặng hơn so với lần 1. Khi type virus lưu hành thay đổi, người chưa có miễn dịch bảo vệ với type virus mới sẽ tăng lên. Điều này dẫn đến số người phơi nhiễm trong cộng đồng tăng, tạo điều kiện cho dịch bùng phát.

Người dân chủ động tiêm vắc xin để phòng bệnh sốt xuất huyết

Trước diễn biến dịch sốt xuất huyết đến sớm, nhiều người dân đã đến các Trung tâm Tiêm chủng VNVC để tiêm vắc xin phòng bệnh. Đến VNVC Hoàng Văn Thụ (TP Hồ Chí Minh) tiêm vắc xin sốt xuất huyết, chị Thảo Dương, 27 tuổi, nhân viên văn phòng cho biết thời gian gần đây mưa nhiều, nhà chị thường xuyên có muỗi. Chị cũng cập nhật tin tức và thấy đã có nhiều ca mắc, biến chứng nặng và tử vong do sốt xuất huyết. Được đồng nghiệp giới thiệu về vắc xin sốt xuất huyết nên chị tranh thủ ngày nghỉ đến VNVC tiêm chủng cho yên tâm.

Tại VNVC quận 8, TP Hồ Chí Minh, anh Thanh Tuấn, 38 tuổi, phường Bình Đông cũng đưa 3 con đến tiêm vắc xin sốt xuất huyết. Anh cho biết gia đình đã áp dụng nhiều phương pháp diệt muỗi, dọn dẹp nhà cửa nhưng không thể phòng được hoàn toàn nguy cơ bị muỗi đốt cho con. “Khi có thêm vắc xin phòng bệnh, tôi muốn cho con tiêm sớm để yên tâm hơn”, anh Tuấn nói.

Sốt xuất huyết Dengue có thời gian ủ bệnh thường kéo dài 4 - 7 ngày, một số trường hợp có thể kéo dài đến hai tuần. Trong giai đoạn này, người bệnh không có biểu hiện triệu chứng. Sau đó, bệnh thường khởi phát bằng những triệu chứng dễ bị nhầm lẫn với cảm cúm như sốt cao đột ngột, sốt liên tục, nhức đầu, chán ăn, buồn nôn, đau cơ, đau khớp... Bệnh có thể diễn tiến nhanh chóng và khó lường nếu người bệnh chủ quan, bỏ qua các dấu hiệu hoặc tự ý điều trị tại nhà. Giai đoạn nguy hiểm của bệnh thường xảy ra từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 khi bệnh người bệnh đã giảm hoặc không còn sốt khiến người bệnh hoặc người chăm sóc dễ chủ quan. Khi trở nặng, người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như mệt lả, chảy máu chân răng hay xuất huyết dưới da, đau ngực, chướng bụng, nguy cơ sốc, suy tuần hoàn hoặc tổn thương đa cơ quan. Nếu không được điều trị, tỷ lệ tử vong có thể lên đến 20%.

Hiện sốt xuất huyết chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, việc nhận diện sớm dấu hiệu cảnh báo và chủ động phòng bệnh từ trước mùa dịch vẫn là cách bảo vệ hiệu quả nhất.

Hiện nay, người dân Việt Nam đã có thể tiếp cận vắc xin sốt xuất huyết của Takeda (Nhật Bản), được chỉ định cho trẻ từ 4 tuổi trở lên và người lớn với lịch tiêm 2 mũi cách nhau 3 tháng. Các nghiên cứu lâm sàng quy mô lớn và dữ liệu triển khai thực tế tại nhiều quốc gia cho thấy vắc xin giúp giảm hơn 80% nguy cơ mắc bệnh và trên 90% nguy cơ nhập viện do sốt xuất huyết, đồng thời duy trì hiệu quả bảo vệ ở cả người từng mắc và chưa từng mắc bệnh. Vắc xin này đã được chứng minh là an toàn đối với người được tiêm chủng, kể cả người đã từng mắc sốt xuất huyết trước đây.

Nhằm gia tăng cơ hội tiếp cận cho người dân trước nguy cơ dịch bệnh ngày càng gia tăng, VNVC đang triển khai nhiều chương trình hỗ trợ chi phí tiêm chủng, ưu đãi trên toàn quốc. Với mạng lưới phủ rộng, VNVC đang góp phần đưa giải pháp phòng ngừa sốt xuất huyết hiện đại đến gần hơn với người dân ở nhiều địa phương, hiện thực hóa mục tiêu phòng bệnh chủ động, giảm số ca mắc nặng và tử vong.