Sức sống mới ở Tân Lập

Những ngày gian khó

Có mặt tại bản Tân Lập những ngày tháng 6, chúng tôi được chứng kiến khung cảnh thanh bình khi chiều xuống, khói bếp bảng lảng giữa những triền đồi xanh ngút ngàn, tiếng trẻ nhỏ nô đùa trong sân nhà văn hóa, dòng suối Son róc rách chảy qua cánh đồng Piềng Héo... Khung cảnh yên bình hôm nay khiến nhiều người khó hình dung nơi đây từng gần như bị xóa sổ bởi trận lũ quét xảy ra vào tháng 8-2019.

Chỉ trong thời gian ngắn, trận lũ đã khiến 10 người chết và mất tích, nhiều người bị thương, hơn 50 ngôi nhà bị cuốn trôi, hư hỏng; ruộng nương, ao cá, chuồng trại bị đất đá vùi lấp... Một trong những người chịu mất mát nặng nề nhất là ông Hà Văn Vân. Trận lũ đã cướp đi bố mẹ, vợ và hai người con của ông.

Phụ nữ bản Tân Lập (xã Na Mèo, tỉnh Thanh Hóa) trong trang phục truyền thống tại khu tái định cư mới.

Chỉ sau một đêm, mái ấm đông đủ không còn, để lại một người đàn ông đơn độc giữa bản làng tan hoang... Gia đình anh Hoàng Xuân Luyến cũng mất người con mới 4 tháng tuổi. Khi dòng lũ ập đến quá nhanh, giữa tiếng mưa gió và nước chảy dữ dội, người thân trong gia đình không thể giữ được đứa trẻ. Nhiều năm đã qua nhưng mỗi khi nhắc đến con, anh Luyến vẫn không giấu được sự nghẹn ngào...

Ngay sau khi nhận được thông tin, chính quyền địa phương cùng các lực lượng Quân đội, Công an khẩn trương tổ chức cứu hộ, tìm kiếm người mất tích và hỗ trợ bà con. Khi thấy cán bộ, chiến sĩ xuất hiện, nhiều người dân bật khóc. Trong thời điểm bị cô lập giữa mưa lũ, sự có mặt của bộ đội không chỉ mang theo lương thực, thuốc men mà còn giúp người dân thêm vững lòng. Đồn Biên phòng Na Mèo đã huy động 2,2 tấn gạo còn lại trong kho cùng thực phẩm của đơn vị để cứu trợ nhân dân. Cán bộ, chiến sĩ vừa tìm kiếm người mất tích, vừa dựng nơi ở tạm, vận chuyển nhu yếu phẩm và hỗ trợ người dân khắc phục hậu quả.

Khu tái định cư mới bản Tân Lập (xã Na Mèo, tỉnh Thanh Hóa).

Dựng lại bản làng từ mất mát

Sau khi công tác cứu hộ cơ bản hoàn thành, vấn đề cấp thiết được đặt ra là sớm ổn định nơi ở lâu dài cho người dân. Qua khảo sát, khu đồi Pom Ngồ, cách bản cũ khoảng 1km được lựa chọn để xây dựng khu tái định cư mới. Đây là khu vực có địa hình cao ráo, nền địa chất tương đối ổn định, hạn chế nguy cơ lũ quét và sạt lở. Việc xây dựng khu tái định cư được triển khai khẩn trương. Cán bộ, chiến sĩ và các lực lượng tham gia san nền, làm đường, dựng nhà trong điều kiện địa hình khó khăn, thời tiết thường xuyên có mưa.

Chỉ sau khoảng 3 tháng, cuối tháng 11-2019, 51 hộ dân bị ảnh hưởng bởi lũ quét được bàn giao nhà mới. Khu tái định cư gồm 19 căn nhà cấp bốn và 32 nhà sàn truyền thống. Nhà văn hóa cộng đồng, trường học, điện lưới, nước sinh hoạt và đường bê tông nội bản từng bước được hoàn thiện. Tuyến đường dài hơn 3km nối từ quốc lộ vào khu tái định cư đã giúp người dân đi lại thuận lợi hơn, đồng thời tạo điều kiện vận chuyển nông sản, vật tư phục vụ sản xuất. Có nơi ở ổn định, người dân từng bước khôi phục sinh kế.

Những khu ruộng bị đất đá vùi lấp được cải tạo; ao cá, chuồng trại được làm lại. Các gia đình tiếp tục chăn nuôi, trồng trọt, phát triển sản xuất. Gia đình ông Ngân Văn Piến và bà Ngân Thị Suối từng mất gần như toàn bộ ruộng vườn, ao cá và đàn nhím sau trận lũ. Ở tuổi ngoài 60, ông bà vẫn cùng nhau khai hoang, dựng lại chuồng trại, phát triển mô hình vườn, ao, chuồng. Sau vài năm, gia đình ông Piến trở thành một trong những hộ tiêu biểu của bản trong phát triển kinh tế.

Theo ông Vi Văn Nhạc, Trưởng bản Tân Lập, những năm đầu sau lũ, đời sống của người dân gặp rất nhiều khó khăn. Nhiều gia đình không chỉ mất tài sản mà còn mất người thân, tâm lý bị ảnh hưởng nặng nề. Cán bộ các cấp thường xuyên đến từng nhà động viên, vận động bà con không bỏ ruộng, bỏ bản, cùng nhau khôi phục sản xuất. “Được Nhà nước và các lực lượng hỗ trợ nhà ở, đường giao thông và điều kiện sản xuất, bà con rất biết ơn. Nhưng để có cuộc sống như hôm nay, mỗi gia đình phải tự cố gắng, cùng giúp nhau làm lại từ đầu. Người có sức góp sức, người có giống cây, con thì chia sẻ cho hộ còn khó khăn”, ông Vi Văn Nhạc bày tỏ.

Trao đổi với chúng tôi, đồng chí Ngân Văn Thêu, Bí thư Chi bộ bản Tân Lập cho biết: "Đời sống người dân hiện đã ổn định. Trẻ em được đến trường đầy đủ; người dân tập trung phát triển sản xuất. Một số thanh niên học nghề, đi làm tại các doanh nghiệp hoặc xuất khẩu lao động để tăng thu nhập. Khu tái định cư đã được công nhận là bản đạt chuẩn nông thôn mới, bản kiểu mẫu".