QĐND Online - Theo ước tính của Chính phủ, Việt Nam có khoảng 2,1 triệu trẻ em sống trong hoàn cảnh vô cùng khó khăn (trong đó có 176.000 trẻ mồ côi và trẻ bị bỏ rơi). Cho và nhận con nuôi là một trong những hình thức chính trong chăm sóc thay thế cho các trẻ em này. Đến cuối những năm 1990, Việt Nam là một trong những nước đứng đầu trong việc cho con nuôi với ít nhất 10.000 trẻ được nhận nuôi trên toàn thế giới trong thập kỷ qua.

Còn theo số liệu về Đánh giá hệ thống cho và nhận con nuôi ở Việt Nam do Tổ chức Dịch vụ Xã hội Quốc tế (International Social Services) tiến hành, được Quỹ nhi đồng Liên hiệp quốc (UNICEF) và Bộ Tư pháp Việt Nam hỗ trợ năm 2009 cho thấy việc cho con nuôi ở Việt Nam là khá lớn và có xu hướng tăng trong những năm qua (tăng từ 1.183 trường hợp năm 2002 lên 1.658 trường hợp mỗi năm từ năm 2008).

Tiếp theo những lo ngại vào cuối những năm 2000 về quá trình cho nhận con nuôi liên quốc gia, đã dẫn đến việc một số quốc gia như Ai Len và Hoa Kỳ ngừng việc nhận nuôi con nuôi từ Việt Nam, Chính phủ Việt Nam đã tiến hành cải cách nhằm đảm bảo rằng việc cho nhận con nuôi phù hợp với Công ước Quốc tế về Quyền trẻ em. Bộ Tư pháp Việt Nam đã đi tiên phong trong việc cải cách này. Tháng 6-2010, Luật Con nuôi mới đã được Quốc hội thông qua và tiếp theo là Thông tư của Chính phủ về thực hiện luật vào tháng 3-2011. Trước đó, vào tháng 12-2010, Việt Nam đã ký Công ước La-hay, sau đó Chủ tịch nước đã phê chuẩn Công ước này vào tháng 7-2011 và Việt Nam sẽ là thành viên đầy đủ của Công ước La-hay vào tháng 2-2012.

Việt Nam hiện có khoảng 2,1 triệu trẻ em sống trong hoàn cảnh vô cùng khó khăn (trong đó có 176.000 trẻ mồ côi và trẻ bị bỏ rơi). Ảnh minh họa/internet.

Bà Lotta Sylwander, đại diện UNICEF nói: “UNICEF chúc mừng Chính phủ Việt Nam tiếp tục đạt được những tiến bộ vượt bậc trong việc cải tiến hệ thống cho và nhận con nuôi. Việc phê chuẩn công ước La-hay là một bước tiến quan trọng trong việc thực hiện các nguyên tắc liên quan đến việc cho và nhận con nuôi giữa các quốc gia như đã được nêu ra trong Công ước Quốc tế về Quyền trẻ em. Đây thực sự là một bước tiến vượt bậc nhằm đảm bảo việc cho và nhận con nuôi là một biện pháp bảo vệ trẻ em và chỉ được sử dụng khi không còn cách nào khác tốt hơn và vì lợi ích tốt nhất của những trẻ không được bố mẹ đẻ chăm sóc”.

Công ước La-hay là một tài liệu pháp lý quan trọng cho trẻ em, gia đình sinh ra các em và những người nhận con nuôi nước ngoài. Công ước quy định các nghĩa vụ của các cơ quan có thẩm quyền của nước cho con nuôi và các nước nhận con nuôi nhằm đảm bảo tính đạo đức mà minh bạch của quá trình cho và nhận con nuôi. Công ước chủ yếu tính đến lợi ích tốt đẹp nhất của trẻ như đã đươc quy định trong Công ước Quốc tế về Quyền trẻ em. Công ước cũng nhằm đảm bảo việc cho và nhận con nuôi giữa các quốc gia cũng được bảo vệ và tuân theo những tiêu chuẩn được áp dụng cho việc cho và nhận con nuôi ở trong nước và việc cho và nhận con nuôi không phải vì mục đích tài chính của các bên liên quan. Điều này trước tiên là để bảo vệ trẻ em và cũng có tác dụng bảo vệ quyền của cha mẹ đẻ và đảm bảo cho các cha mẹ nuôi rằng trẻ mình nhận nuôi không phải là kết quả của một quá trình phạm pháp.

Trên cơ sở những ảnh hưởng của việc trẻ bị bỏ rơi đối với việc nhận con nuôi trong nước và liên quốc gia, UNICEF hiện nay đang hỗ trợ Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội Việt Nam thực hiện một Nghiên cứu về Trẻ bị bỏ rơi và từ bỏ nhằm giúp hiểu được quy mô, xu hướng và các nguyên nhân sâu xa của việc trẻ bị bỏ rơi ở Việt Nam. Nghiên cứu này sẽ góp phần giúp hiểu sâu hơn về các nguyên nhân và các loại hình nuôi dưỡng trẻ ở trung tâm bảo trợ đồng thời tạo tiền đề cho việc hình thành và cải thiện các biện pháp phòng ngừa về an sinh cho trẻ cũng như các hệ thống bảo vệ trẻ em, đặc biệt là việc không đưa trẻ vào trung tâm và việc mở rộng các hình thức chăm sóc khác nhau đối với trẻ dễ bị tổn thương.

Ngoài ra, UNICEF cũng đang hỗ trợ Bộ Tư pháp phát triển Dự án Quốc gia nhằm hỗ trợ việc thực hiện Công ước La-hay nhằm đảm bảo tính thồng nhất. Dự án Quốc gia cũng sẽ được đệ trình lên Thủ Tướng phê duyệt vào đầu năm 2012 để xin hỗ trợ của Chính phủ. Ngoài ra, UNICEF cũng hỗ trợ thí điểm một chương trình về nhận con nuôi cho trẻ em ở bốn tỉnh, thành phố là Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Vũng Tàu và Đà Nẵng nơi có nhu cầu đặc biệt cao.

Hoàng Lan