Thực hiện Chỉ thị 24 của Bộ Chính trị về tiếp tục đẩy mạnh công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ (bài 2)

Bài 2: Khó khăn không nản      

QĐND - Cùng với những hậu quả do chiến tranh để lại, thời gian càng lùi xa, càng làm cho các nhân chứng khó xác định vị trí hài cốt liệt sĩ (HCLS) bởi tuổi cao, sức yếu, trí nhớ không còn tốt. Mặt khác,  địa hình nhiều nơi thay đổi do tác động của thiên nhiên và con người... Tất cả những điều đó đang gây ra không ít khó khăn trong việc triển khai nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập HCLS. Tuy nhiên, không có khó khăn nào có thể làm nhụt chí và nản lòng những người lính làm nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập HCLS.

Là một trong những người có nhiều năm gắn bó với công tác tìm kiếm, quy tập HCLS tại Lào, Trung tá Lê Xuân Tửu, Phó đội trưởng Đội tìm kiếm, quy tập HCLS 589 (Đội 589), Bộ CHQS tỉnh Quảng Bình kể cho tôi nghe về trường hợp đi tìm phần mộ các liệt sĩ: Thái Đình Hồng, ở xã Cẩm Nam, huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh, nhập ngũ tháng 1-1972 thuộc Đại đội 4, Tiểu đoàn 50, Tỉnh đội Hà Tĩnh (cũ), hy sinh tháng 12-1972; Võ Kiên, ở Vượng Lộc, Can Lộc, Hà Tĩnh, nhập ngũ tháng 9-1972, thuộc Đại đội 2, Tiểu đoàn 50, Tỉnh đội Hà Tĩnh (cũ), hy sinh tháng 3-1972. Theo thông tin do các cựu chiến binh cung cấp, thì hai đồng chí trên đều được an táng ở bản Khèn, huyện Khuôn Khăm, tỉnh Khăm Muộn (Lào). Thế nhưng, giờ đây địa hình ở bản Khèn thay đổi nhiều, đường đi vào bản không có, cán bộ, chiến sĩ trong đơn vị phải thuê thuyền của dân để vào địa bàn vẽ trên sơ đồ rồi từ đó tiếp tục tìm kiếm thông tin và tổ chức quy tập. Cho dù có được thông tin tương đối chính xác do các cựu chiến binh cung cấp, nhưng sau gần một tuần tổ chức tìm kiếm, cán bộ, chiến sĩ Đội 589 vẫn không tìm thấy hài cốt của hai liệt sĩ.

Cất bốc hài cốt liệt sĩ tại khu vực bản Thẳm (Thà Khẹt, Khăm Muộn, Lào). Ảnh: Xuân Tửu

Cũng nói về những khó khăn trong công tác tìm kiếm, quy tập HCLS do việc thay đổi địa hình, Thiếu tá Trần Văn Phương, Chính trị viên Đội tìm kiếm, quy tập HCLS tỉnh Nghệ An kể:

- Mùa khô năm 2012-2013, một lần nữa đội của chúng tôi trở lại bản Nậm Phả, huyện Say-sẩm-buôn, tỉnh Viêng Chăn để tìm kiếm, quy tập hai bộ HCLS theo sơ đồ do các cựu chiến binh cung cấp. Theo thông tin chúng tôi có được thì hai phần mộ này nằm cách đường cũ khoảng 200m và gần con suối; đầu đường có một cây cầu. Khi chúng tôi vào khảo sát, nắm lại thông tin từ người dân địa phương thì con đường ngày xưa giờ không còn. Chính quyền địa phương đã cho mở con đường mới, chạy song song và cách đường cũ gần 1km. Mặc dù cây cầu và dòng suối vẫn còn, nhưng việc xác định được vị trí an táng hai liệt sĩ theo những thông tin mà các cựu chiến binh cung cấp quả thật chẳng dễ chút nào. Vì vậy, dù đã được các cựu chiến binh cung cấp thông tin tương đối chính xác, nhưng do địa hình thay đổi quá nhiều nên việc tìm kiếm HCLS cũng không hề diễn ra "thuận buồm xuôi gió".

Không chỉ công tác tìm kiếm, quy tập HCLS ở Lào và Cam-pu-chia gặp khó khăn, mà ngay trong nước việc triển khai thực hiện nhiệm vụ này cũng rất phức tạp. Thực tế qua khảo sát của chúng tôi, hiện  nhiều địa phương, đơn vị vẫn chưa đánh giá được một cách đầy đủ, toàn diện số lượng liệt sĩ và địa bàn tìm kiếm, quy tập (chỉ nắm được số lượng liệt sĩ của địa phương nhưng chưa xác định được trong đó có bao nhiêu HCLS đã được quy tập, hoặc số liệt sĩ hy sinh trên địa bàn đã được tìm kiếm, quy tập hết chưa). Đây là vấn đề rất khó khăn trong thực hiện việc kết luận địa bàn còn hay không HCLS chưa được quy tập, lập bản đồ quy tập HCLS cả trong và ngoài nước.

Trung tá Trần Trọng Trung, Trợ lý cán bộ, chính sách, Ban CHQS huyện Cam Lộ (Quảng Trị) chia sẻ: Hiện nay có nhiều cựu chiến binh, những người trực tiếp tham gia chiến đấu và trực tiếp an táng đồng đội trong những năm chiến tranh, nhưng nay trở lại cũng không xác định được vị trí, một phần do địa hình thay đổi, phần khác do không có tài liệu mà chỉ hoàn toàn dựa vào trí nhớ. Đầu năm 2012, anh Trung cùng 3 cựu chiến binh về thôn Tân Hòa, xã Cam Tuyền (Cam Lộ, Quảng Trị) để tìm lại hài cốt 3 đồng đội của mình đã hy sinh do trúng phi pháo của địch. Quả đồi phía sau thôn vẫn còn và các cựu chiến binh khẳng định là đã an táng các anh ở dưới chân đồi, nhưng khi các lực lượng chức năng của huyện cùng dân quân xã Cam Tuyền tiến hành đào tìm thì không có kết quả.

Một vấn đề khác ảnh hưởng không nhỏ đến quá trình tìm kiếm, quy tập HCLS theo ghi nhận của chúng tôi khi khảo sát ở các đơn vị làm nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập HCLS là: Trang thiết bị, phương tiện chuyên dùng còn hạn chế và không đồng bộ. Theo Đại tá Nguyễn Văn Bình, Đội trưởng Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ K72 (Đội K72), thuộc Bộ CHQS tỉnh Bình Phước thì không những trang thiết bị thiếu mà những thứ đang có cũng rất cũ, gây khó khăn cho khả năng cơ động và triển khai nhiệm vụ tìm kiếm, cất bốc HCLS.

Những khó khăn cả về khách quan và chủ quan đã ảnh hưởng rất lớn đến tiến độ triển khai nhiệm vụ tìm kiếm, cất bốc HCLS. Tuy nhiên, với quyết tâm và kinh nghiệm đã được tích lũy, các lực lượng vẫn đang có mặt trên địa bàn trong nước và nước bạn để tìm kiếm và quy tập HCLS.

DUY THÀNH

Thực hiện Chỉ thị 24 của Bộ Chính trị về tiếp tục đẩy mạnh công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ (bài 1)