QĐND - Ngày 15-5-2013, Bộ Chính trị ban hành Chỉ thị số 24-CT/TW về tiếp tục đẩy mạnh công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ (HCLS) từ nay đến năm 2020 và những năm tiếp theo. Nhân dịp kỷ niệm 66 năm Ngày Thương binh-Liệt sĩ (27-7-1947/27-7-2013), phóng viên Báo Quân đội nhân dân đã khảo sát công tác tìm kiếm, quy tập HCLS tại một số địa phương để thấy rõ kết quả đạt được và những vấn đề đặt ra khi thực hiện Chỉ thị có ý nghĩa đặc biệt này.

Bài 1: Trách nhiệm và lòng biết ơn

Trong khoảng gần 20 năm, từ năm 1994 đến tháng 3-2012, các lực lượng chức năng trong cả nước đã quy tập được hơn 300.000 HCLS đưa về an táng ở 3.077 nghĩa trang liệt sĩ. Con số trên là kết quả sinh động, phản ánh sự vào cuộc tích cực với trách nhiệm rất cao của các cấp, các ngành, cơ quan, đơn vị trong lãnh đạo, chỉ đạo công tác tìm kiếm, quy tập HCLS; là những câu chuyện vượt núi, băng rừng, chấp nhận gian khổ, hy sinh của cán bộ, chiến sĩ các lực lượng tham gia công tác tìm kiếm, quy tập HCLS, để hoàn thành tốt nhiệm vụ thiêng liêng mà Đảng, Nhà nước và nhân dân đã giao.

Một ngày đầu tháng 7, chúng tôi có dịp về Quảng Trị tìm hiểu công tác tìm kiếm, quy tập HCLS của tỉnh. Trao đổi với chúng tôi, Đại úy Phạm Bá Hải, Trưởng ban Chính sách, Bộ CHQS tỉnh Quảng Trị cho biết:

- Tính từ năm 2008 đến nay, Đội tìm kiếm, quy tập HCLS 584 (Đội 584), thuộc Bộ CHQS tỉnh Quảng Trị đã tìm kiếm, quy tập được 300 HCLS trên địa bàn tỉnh Xa-vẳn-na-khệt (Lào). Trong nước, các lực lượng tổ chức quy tập được 394 HCLS. Kết quả trên là sự nỗ lực, cố gắng không ngừng của các lực lượng tìm kiếm, trong điều kiện địa hình thay đổi, nguồn tin ngày một ít dần.

Quy tập HCLS trong rừng Lệch Pha Cút (Xiêng Khoảng). Ảnh: Trọng Bình

Để hiểu rõ hơn công tác phối hợp giữa các cấp, các ngành và những khó khăn, gian khổ trong quá trình tìm kiếm, quy tập HCLS, chúng tôi quyết định ngược theo Quốc lộ 9 về huyện Cam Lộ, nơi đã từng diễn ra nhiều trận đánh lớn trong những năm tháng kháng chiến. Là người có nhiều kinh nghiệm trong công tác tìm kiếm, quy tập HCLS, Trung tá Trần Trọng Trung, Trợ lý cán bộ, chính sách, Ban CHQS huyện Cam Lộ, tâm sự:

- Trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, những người con ưu tú của nhiều tỉnh, thành phố miền Bắc đã xung phong nhập ngũ, hành quân vào Cam Lộ, sát cánh cùng nhân dân đánh đuổi kẻ thù xâm lược. Giờ đây, nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập HCLS để đưa các anh về quê hương an nghỉ là tình cảm, trách nhiệm và nghĩa vụ của người dân Cam Lộ.

Anh Trung cho biết, một ngày đầu năm 2013, anh Đàm Văn Thơm ở thôn Tân Hiệp, xã Cam Tuyền (Cam Lộ) đang rà phế liệu thì phát hiện một băng đạn nằm sâu dưới đất. Nghi phía dưới băng đạn có HCLS, nên anh Thơm báo ngay với chính quyền địa phương. Nhận được tin  trên, anh Trung cùng với cán bộ Phòng Lao động-Thương binh và Xã hội của huyện, trực tiếp xuống địa bàn xác minh. Kết quả, các lực lượng chức năng đã quy tập được một bộ HCLS. Với việc phát động nhân dân tham gia cung cấp thông tin mộ liệt sĩ, từ năm 2009 đến nay, Ban CHQS huyện Cam Lộ phối hợp cùng các ngành chức năng và cấp ủy, chính quyền các địa phương đã tổ chức tìm kiếm, quy tập được 256 HCLS; trong đó có một hầm mộ gồm 74 HCLS.

Rời Quảng Trị, chúng tôi tìm về Đội tìm kiếm, quy tập HCLS tỉnh Nghệ An. Đây là đơn vị được giao nhiệm vụ tổ chức tìm kiếm, quy tập HCLS trên địa bàn 2 tỉnh Viêng Chăn và Xiêng Khoảng (Lào). Thiếu tá Trần Văn Phương, Chính trị viên Đội kể với chúng tôi về chuyến đi tìm HCLS ở phum Tà-can, Nậm Ngầm 3, bản Loong Chẹng, huyện Xây-xẩm-buôn, tỉnh Viêng Chăn (Lào). Theo anh Phương, qua nắm thông tin từ người dân, ở khu vực trên có 2 bộ HCLS của Bộ đội Việt Nam hy sinh trong trận đánh diễn ra tại cao điểm Tà-can. Được sự giúp đỡ của chính quyền và nhân dân địa phương, sau hơn 4 ngày tổ chức tìm kiếm, cán bộ, nhân viên Đội tìm kiếm, quy tập HCLS tỉnh Nghệ An đã tìm được hai bộ HCLS. Anh Phương nói:

- Nếu không có sự giúp đỡ của chính quyền và nhân dân địa phương, không những chúng tôi không tìm được đồng đội, mà có thể đã bị mưa lũ cuốn trôi, thậm chí cũng chẳng có lương thực để tiếp tục triển khai nhiệm vụ. Nghĩa tình ấy của nhân dân Lào tạo động lực để chúng tôi vượt qua khó khăn, hoàn thành nhiệm vụ.

Đánh giá về công tác quy tập, tìm kiếm HCLS thời gian qua, Đại tá Trần Quốc Dũng, Phó cục trưởng Cục Chính sách (Tổng cục Chính trị), khẳng định:

- Trong những năm qua, Đảng, Nhà nước đặc biệt quan tâm, có nhiều chủ trương, giải pháp lớn phát huy được truyền thống, đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” trong tổ chức thực hiện công tác tìm kiếm, quy tập HCLS. Các cấp, các ngành, các địa phương, đơn vị đã tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo, tập trung công sức; dành sự quan tâm đầu tư về trang bị, phương tiện, kinh phí, tạo điều kiện thuận lợi cho công tác tìm kiếm, quy tập HCLS. Ban Công tác đặc biệt, Ủy ban Chuyên trách Chính phủ tổ chức thực hiện chặt chẽ công tác tìm kiếm, quy tập HCLS ở Lào và Cam-pu-chia. Các đơn vị quân đội, nhất là các đội chuyên trách đã nỗ lực vượt qua mọi khó khăn, gian khổ thực hiện tốt nhiệm vụ đặc biệt này.

Tuy nhiên, cũng theo Đại tá Trần Quốc Dũng, hiện vẫn còn số lượng không nhỏ HCLS nằm lại ở những cánh rừng cả ở trong nước cũng như ở hai nước bạn Lào và Cam-pu-chia. Vì vậy, việc tổ chức lực lượng tiến hành tìm kiếm, quy tập HCLS những năm tới vẫn là nhiệm vụ chính trị quan trọng của Đảng, Nhà nước, các cấp, các ngành, các địa phương.

DUY THÀNH

Bài 2: Khó khăn không nản