QĐND - Không tập trung quá nhiều vào việc hỗ trợ người dân làm ăn kinh tế, mà tập trung đào tạo nguồn nhân lực, nhằm nâng cao nhận thức và năng lực của cán bộ các cấp và người dân trong việc lập, thực hiện và giám sát, đánh giá kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội (PTKT-XH). Đó là mục tiêu cơ bản của Dự án tăng cường sự tham gia phát triển kinh tế xã hội giảm nghèo (PPDP), do Plan, một tổ chức phát triển nhân đạo quốc tế, đang triển khai tại nhiều địa phương của Việt Nam, trong đó có huyện Xín Mần, tỉnh Hà Giang.

Các nhóm lập kế hoạch PTKT-XH thôn Quán Thèn đang thảo luận các đề xuất trong năm 2013.

 

Tạo sự thay đổi

Để tới được thôn Quán Thèn thuộc xã Thèn Phàng, huyện Xín Mần, một trong những địa phương hưởng thụ dự án PPDP của Plan, quả không hề dễ dàng. Con đường nhỏ, ngoằn ngoèo, mấp mô là đá, chỉ cần trời mưa nhỏ là xe máy không thể đi được. Đây là một trong những con đường liên xã ở huyện Xín Mần chưa được bê tông hóa. Chỉ dài chưa đầy 5km nhưng chúng tôi phải mất một giờ đi bằng xe máy và đi bộ mới tới nhà trưởng thôn.

Thật may mắn cho đoàn công tác, chúng tôi đến nhà trưởng thôn Quán Thèn đúng vào ngày họp định kỳ của các nhóm lập kế hoạch thuộc dự án Plan. Vì thế, từ đại diện của Hội Phụ nữ, Hội Cựu chiến binh, đến Hội Người cao tuổi… của thôn đều tập trung tại đây để làm công tác lập kế hoạch cho năm 2013.

Trong ngôi nhà sàn rộng khoảng 30 mét vuông, bốn nhóm chia đều bốn góc, tập trung thảo luận những việc đã làm được và chưa làm được trong năm trước và nêu đề xuất trong năm nay. Một người làm trưởng nhóm có nhiệm vụ ghi chép đề xuất của các thành viên lên khổ giấy A0 cỡ lớn. Anh Lủ Văn Bình, công an viên thôn, trưởng nhóm PTKT-XH, cho biết, hầu hết các thành viên trong nhóm đều bày tỏ nguyện vọng được Nhà nước và chính quyền địa phương hỗ trợ xây trường, làm đường và làm mương. “Đợt mưa lớn hôm 30-4 vừa qua khiến một phần tường của Trường Tiểu học Quán Thèn bị sập. May mắn vụ việc xảy ra ban đêm nên không gây thiệt hại về người. Chúng tôi chỉ mong chính quyền hỗ trợ xây trường học kiên cố, để con em có nơi học tập, vui chơi”, cụ Lủ Triển Từ, Hội trưởng Hội Người cao tuổi thôn, bày tỏ.

Tuy nhiên, do kinh phí của Nhà nước và địa phương có hạn, thêm vào đó đường sá không thuận tiện nên chi phí cho việc vận chuyển vật liệu để xây trường, làm đường, làm mương là khá cao. Anh Lủ Văn Bình cho biết, để vận chuyển một xe cát lên tới thôn, riêng chi phí vận chuyển đã lên tới vài triệu đồng. “Đó cũng là lý do giải thích vì sao trong một loạt đề xuất mỗi năm của các nhóm, chỉ có một vài đề xuất được thực hiện”, anh Bình giải thích.

Dù vậy, thành công của dự án PPDP có lẽ nhận ra rõ nhất lại nằm ở nhóm yếu thế, bao gồm phụ nữ và trẻ em. “Trước đây, phụ nữ trong thôn hằng ngày chỉ biết lên đồi làm nương rẫy, trình độ nhận thức còn hạn chế, không nói được tiếng Kinh. Được sự hỗ trợ của dự án, các chị em đã tham gia các lớp tập huấn về lập kế hoạch PTKT-XH. Dù còn nhiều khó khăn trong giao tiếp, trình độ tiếp thu có hạn, song việc đưa chị em đến tham dự lớp tập huấn, mạnh dạn bày tỏ quan điểm đã là một thành công lớn”, chị Sùng Thị Coi, cán bộ dự án xã Thèn Phàng, người trực tiếp hướng dẫn chị em thảo luận, cho hay.

Theo ông Sùng Văn Vinh, Chủ tịch UBND xã Thèn Phàng, kể từ khi Plan triển khai dự án PPDP tại địa phương đầu năm 2011, nhiều người dân đã mạnh dạn nêu ra ý kiến đóng góp, đưa ra đề xuất của mình đối với chính quyền địa phương, từ đó phát huy tính dân chủ trong nhân dân.

Có vị trí địa lý thuận lợi hơn xã Thèn Phàng, xã Tả Nhìu còn được tỉnh Hà Giang chọn làm xã điểm thực hiện chương trình Nông thôn mới. Chính vì vậy, việc triển khai dự án PPDP của Plan xây trường học kiên cố và cung cấp nước sạch cho các hộ gia đình và ba trường học trong xã của Plan diễn ra khá thuận lợi. Dẫn chúng tôi đi thăm Trường mầm non Tả Nhìu và hệ thống cung cấp nước cho trường học, Chủ tịch UBND xã Tả Nhìu Lùng Văn Kim chia sẻ: “Dự án Plan được đưa vào xã từ nhiều năm nay, chủ yếu tập trung vào hỗ trợ các nhóm yếu thế như phụ nữ, trẻ em, người dân tộc thiểu số. Ngoài ra, dự án còn hỗ trợ người dân trồng cỏ voi tím làm thức ăn cho gia súc khi mùa rét đến; trồng rừng gỗ xoan, mỡ hỗn hợp; làm chuồng trâu bò chống rét trong mùa đông... PPDP thực sự đã góp phần làm thay đổi bộ mặt xã Tả Nhìu trong quá trình xây dựng nông thôn mới”.

Mong dự án... kéo dài

Theo ông Nguyễn Khắc Trường, cán bộ dự án Plan tại huyện Xín Mần, dự án Plan triển khai tại 9 xã của huyện Xín Mần (gồm các xã Nàn Ma, Nấm Dẩn, Tả Nhìu, Bản Díu, Cốc Rế, Ngán Chiên, Thu Tà và Thèn Phàng), dựa vào nguồn vốn của Ủy ban châu Âu (EC) với tổng số vốn lên tới hơn 4,5 tỷ đồng. Thời gian thực hiện dự án là 36 tháng (từ 1-1-2011 đến 30-12-2013). Với việc hỗ trợ các buổi tập huấn từ cấp huyện, xã, dự án đã giúp cán bộ và người dân cơ bản biết cách tính toán, tổng hợp các số liệu trong hệ thống chỉ tiêu dựa trên kết quả thực hiện năm trước, bám nắm sát hơn tình hình thực tế tại địa phương.

Bên cạnh những thành công, dự án vẫn còn một số hạn chế như nhiều ngành của các xã chưa ghi chép số liệu đầy đủ, khiến việc thu thập số liệu bị thiếu, độ tin cậy chưa cao; các ban ngành huyện cung cấp thông tin định hướng và các chỉ tiêu PTKT-XH năm 2013 cho các xã chưa cụ thể, rõ ràng, gây khó khăn cho các xã trong công tác lập kế hoạch; một số chỉ tiêu huyện giao không khả thi với tình hình thực tế tại địa phương…

Thời gian thực hiện dự án PPDP ở Xín Mần từ nay đến cuối năm không còn nhiều. Nhiều cán bộ xã khẳng định, cho dù đến cuối năm Plan ngừng thực hiện dự án thì các xã vẫn tiếp tục áp dụng việc lập kế hoạch PTKT-XH. “Tuy nhiên, tôi rất mong muốn dự án kéo dài thêm và mở rộng ra nhiều xã khác, để góp phần giúp Xín Mần sớm thoát khỏi đói nghèo, lạc hậu”, ông Sùng Văn Vinh bày tỏ. Đó cũng là nguyện vọng của người dân Xín Mần nói riêng và Hà Giang chung.

Bài và ảnh: LINH OANH