QĐND Online- Là một tỉnh có tài nguyên rừng phong phú, đa dạng, việc bảo tồn và phát huy thế mạnh của rừng, chống lại những tác hại của biến đổi khí hậu, phát thải khí nhà kính, ô nhiễm môi trường là việc làm quan trọng của tỉnh Lâm Đồng.

Trong những năm qua, Lâm Đồng đã triển khai nhiều biện pháp để bảo tồn và phát huy thế mạnh của rừng, trong đó có việc đưa chương trình UN-REDD (chương trình Giảm phát thải khí nhà kính gây ra do mất rừng và suy thoái rừng) vào thực hiện thí điểm ở hai huyện Lâm Hà và Di Linh. Sau 3 năm thực hiện giai đoạn 1 của chương trình, UN-REDD đã mang lại nhiều bài học kinh nghiệm quý giá cho địa phương.

Cung cấp thông tin cơ bản trước khi nâng cao nhận thức

Một sai lầm trong công tác tuyên truyền bảo vệ môi trường ở Việt Nam hay mắc phải là đi sâu vào tuyên truyền nâng cao nhận thức của người dân mà quên mất khâu quan trọng là cung cấp thông tin về bảo vệ môi trường cho người dân.

Theo bản báo cáo bài học kinh nghiệm từ chương trình UN-REDD Việt Nam, đối với các cộng đồng địa phương và dân tộc thiểu số không nhất thiết phải đưa ra các thông tin phức tạp về môi trường như biến đổi khí hậu toàn cầu-các tác động tiềm ẩn của nó, tác hại của phát thải khí nhà kính, lỗ hổng tầng ô-zôn... Bởi lẽ, các vấn đề này thường quá phức tạp nên cộng đồng địa phương không thể hiểu rõ được, dù cho tuyên truyền viên có dành nhiều thời gian và hoạt động để tuyên truyền. Vì vậy, việc sử dụng những tài liệu và nội dung phù hợp với trình độ nhận thức của bà con về môi trường, cách bảo vệ môi trường sẽ là phương thức an toàn và phát huy hiệu quả hơn cả. Thay vì tuyên truyền cho bà con về những tác hại lớn của biến đổi khí hậu như làm cho môi trường sống bị hủy hoại hay làm cạn kiệt tài nguyên rừng…, tuyên truyền viên nên chỉ cho bà con thấy những tác hại đang từng đe dọa cuộc sống của bà con như: lũ lụt nhiều, hạn hán kéo dài, đất đai bạc màu do bị xói mòn…

Khi người dân địa phương được tuyên truyền đúng cách, hiệu quả của việc bảo vệ môi trường sẽ tăng lên. Nguồn: BTC.

Thêm vào đó, có nhiều chương trình bảo vệ môi trường quốc tế khi áp dụng tại Việt Nam sử dụng tiêu chuẩn quốc tế-trong đó có nhiều tiêu chuẩn không phù hợp với bối cảnh văn hóa, xã hội Việt Nam. Việc nhất nhất thực hiện theo các tiêu chuẩn này sẽ không mang lại hiệu quả thiết thực mà còn có thể gây phản tác dụng.

Ứng biến linh hoạt với điều kiện của địa phương, tuyên truyền một cách đơn giản nhất, dễ hiểu nhất là cách tốt nhất để tuyên truyền viên về môi trường tiếp cận được với số đông người dân.

Tuyên truyền viên là người bản địa: Sức mạnh bền vững

Việc sử dụng tuyên truyền viên là người bản địa không phải là việc quá mới. Trong những năm qua, tại Việt Nam, nhiều hoạt động tuyên truyền đã sử dụng đội ngũ này như: tuyên truyền về kế hoạch hóa gia đình, tuyên truyền chống nạn bạo hành… và không ai có thể phủ nhận được sức mạnh của những tuyên truyền viên này. Sau 3 năm hoạt động tại hai huyện Lâm Hà và Di Linh, những người làm chương trình UN-REDD Việt Nam cũng đã nhận thấy được nguồn sức mạnh mang tính bền vững này.

“Việc sử dụng tuyên truyền viên địa phương thật sự cần thiết cho quá trình triển khai xây dựng năng lực thực hiện chương trình trong tương lai”, Tiến sĩ Phạm Minh Thoa, Giám đốc UN-REDD Việt Nam khẳng định.

Theo bà Thoa, chương trình UN-REDD đã sử dụng đội ngũ tuyên truyền viên là người dân tộc Kờ-ho. Sau khi tập hợp được lực lượng tuyên truyền viên là người bản địa, cán bộ của chương trình tổ chức tập huấn cho đội ngũ tuyên truyền viên. Khi đã nắm vững những kiến thức về bảo vệ môi trường, các tuyên truyền viên bản địa này trở về địa phương và tuyên truyền cho đồng bào bằng chính ngôn ngữ bản địa của mình.

Do đội ngũ tuyên truyền viên bản địa được xây dựng trên cơ sở tự nguyện nên họ rất hăng hái, nhiệt tình, năng nổ trong công tác. Họ được tập huấn được nâng cao hiểu biết nên nhận thấy trách nhiệm của mình trong việc tuyên truyền đúng, đủ tới bà con những việc cần làm để bảo vệ môi trường.

Sự ủng hộ của chính quyền địa phương trong việc xây dựng đội ngũ tuyên truyền viên là người bản địa sẽ tạo ra tiềm năng và hiệu quả cho công tác bảo vệ môi trường sống cũng như mang lại những lợi ích thiết thực cho bà con khi tham gia bảo vệ môi trường.

Trước những thách thức mới của những hiểm họa từ ô nhiễm môi trường gây ra, cách tuyên truyền về bảo vệ môi trường mà UN-REDD Việt Nam đã làm ở hai huyện Lâm Hà và Di Linh (Lâm Đồng) là cách làm hay cần được nhân rộng ở các địa phương trong cả nước.

Thu Thủy