Lao động tay nghề cao - “bảo bối” để phát triển làng nghề

QĐND Online - Ngày 28-6, Tổng cục Dạy nghề phối hợp với Hiệp hội Làng nghề (HHLN) Việt Nam tổ chức Hội thảo “Thực trạng, nhu cầu và giải pháp phát triển nhân lực kỹ thuật cho sự phát triển làng nghề Việt Nam đến năm 2020”. Tại hội thảo, các đại biểu đến từ nhiều làng nghề ở khu vực phía bắc đã thảo luận những vấn đề đặt ra trong đào tạo và sử dụng lao động kỹ thuật có tay nghề cao tại các làng nghề, hướng tới sự phát triển bền vững của các làng nghề đến năm 2020.

Thiếu người giỏi nghề

Theo thống kê chưa đầy đủ, cả nước hiện có 2.790 làng nghề, tạo việc làm cho khoảng 24% lao động nông thôn. Việc đẩy mạnh đào tạo nghề cho lao động nông thôn; bảo tồn và phát triển làng nghề truyền thống theo phương châm “mỗi làng một sản phẩm”, phát triển ngành nghề theo thế mạnh của địa phương là một trong những mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010 - 2020.

Hội thảo có sự góp mặt của nhiều đại biểu đến từ các làng nghề ở khu vực phía bắc.

Trong nông thôn hiện nay, người lao động cần được đào tạo về tất cả những nghề có tác dụng trực tiếp phục vụ công cuộc xây dựng nông thôn mới, đặc biệt là lao động trong các làng nghề, đòi hỏi tay nghề cao và có trình độ kỹ thuật. Thực tế cho thấy, trong các làng nghề, thu nhập của người lao động cao gấp 2-3 lần hoặc hơn nữa so với lao động ở các làng thuần nông.

Tại hội thảo, ông Trịnh Quốc Đạt, Trưởng ban đào tạo HHLN Việt Nam cho biết: “Nhiều làng nghề truyền thống hiện nay thiếu vắng đội ngũ thợ lành nghề, thợ tạo mẫu, các nghệ nhân cao tuổi ngày càng già yếu đã hạn chế việc truyền nghề. Đa số lực lượng lao động có trình độ văn hóa và trình độ thẩm mỹ chưa cao. Hầu hết, chủ hộ sản xuất ở các làng nghề chưa được đào tạo về quản trị kinh doanh và thiếu kiến thức về kinh tế thị trường”.

Một nguyên nhân nữa khiến những ở những làng nghề truyền thống ngày càng ít thợ giỏi, thợ lành nghề là do việc dạy nghề phần lớn theo lối truyền nghề trong các gia đình, cầm tay chỉ việc; các làng nghề cũng không tổ chức đào tạo bài bản nên hiệu quả chưa cao.

Cần những chính sách “dài hơi”

Theo nghệ nhân Nguyễn Văn Trung (Trung tâm doanh nghiệp tư thục mây tre đan Phúc Vinh, huyện Chương Mỹ, Hà Nội): “Những làng nghề truyền thống muốn phát triển bền vững thì trước hết cần phải có đội ngũ thợ giỏi và lành nghề. Muốn có đội ngũ thợ giỏi thì trước hết cần khơi dậy lòng yêu nghề và ý thức tự tôn với những sản phẩm truyền thống của quê hương”.

Đội ngũ thợ có tay nghề cao ở các làng nghề cần được bồi dưỡng thêm về văn hóa, thẩm mỹ để phát huy sáng tạo trong sản xuất cũng như tham gia tốt công tác dạy nghề truyền thống. Những nghệ nhân, thợ giỏi làng nghề có năng khiếu sáng tạo nếu được đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ thiết kế mẫu mã đẹp sẽ hợp tác tốt với các nhà thiết kế chuyên nghiệp, sáng tạo nhiều mẫu mã mới, đáp ứng thị hiếu trong nước và nước ngoài.

Sản phẩm nón làng Chuông trưng bày tại gian hàng bên ngoài hội thảo.

Với mục tiêu phát triển nhân lực kỹ thuật cho sự phát triển làng nghề Việt Nam đến năm 2020, Tổng cục Dạy nghề phối hợp với HHLN Việt Nam đào tạo thí điểm 3 mô hình dạy 26 nghề truyền thống trình độ sơ cấp cho 2.610 lao động tại 10 tỉnh, thành phố. Các mô hình thí điểm gồm: Đào tạo lao động để xây dựng làng nghề mới; Đào tạo lao động, tổ chức việc làm kết hợp với vùng nguyên liệu và bao tiêu sản phẩm thủ công xuất khẩu; Đào tạo nguồn nhân lực, tổ chức việc làm cho lao động nông thôn để duy trì, phát triển các làng nghề truyền thống. Đến nay, sau một năm thực hiện thí điểm, hầu hết các đơn vị đã kết thúc khóa đào tạo theo chỉ tiêu kế hoạch năm 2010 với trên 80% học viên ra trường có việc làm.

Đội ngũ thợ giỏi, có tay nghề cao chính là “bảo bối” để duy trì và phát triển bền vững các làng nghề truyền thống bởi đây là lực lượng kế cận, tiếp nối công việc của những nghệ nhân đã nhiều tuổi. Để xây dựng nông thôn mới, việc duy trì và phát triển làng nghề truyền thống là nhiệm vụ quan trọng cần có sự vào cuộc của các cấp, các ngành và chính quyền địa phương.

Bài, ảnh: Minh Mạnh