Khát vọng sáng tạo trên cánh đồng

QĐND - Kỳ họp lần thứ 9, BCH Trung ương Hội LHPN Việt Nam (năm 2010) quyết định lấy Ngày Phụ nữ Việt Nam hằng năm là Ngày Phụ nữ sáng tạo, nhằm khuyến khích, thúc đẩy tinh thần thi đua sáng tạo của phụ nữ cả nước. Hoạt động tôn vinh sau một năm Ngày Phụ nữ sáng tạo vừa được tổ chức ngày 16-10, tại Thủ đô Hà Nội. 

Các đại biểu tham quan sản phẩm “Nấm ăn và nấm dược liệu” của Công ty Tân Đô (xã Hòa Bình, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên)

Đem lại hàng nghìn tỷ đồng cho nông dân

Sản phẩm của Ngày Phụ nữ sáng tạo năm nay có tới hơn 150 sản phẩm tiêu biểu ở tất cả các lĩnh vực, đặc biệt có tới hơn 1/4 sản phẩm sáng tạo hướng về nông thôn, thiết thực phục vụ bà con nông dân, phụ nữ nghèo ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo. 

Nổi bật là các giống lúa mới: Nếp ĐN20, T10 ngắn ngày, QR1, LT2, BC15… của GS, TS Nguyễn Thị Lang (Trưởng bộ môn Di truyền, chọn giống, Viện lúa Đồng bằng sông Cửu Long), không chỉ cho năng suất, chất lượng cao, mà còn nâng cao giá trị xuất khẩu, giúp nông dân thoát nghèo. Chị tâm sự với chúng tôi: 

- Tìm giải pháp khắc phục nhược điểm của các giống lúa năng suất thấp đang gieo trồng là mục tiêu sáng tạo và cũng là nỗi trăn trở luôn thôi thúc tôi.

Kiên trì, lăn lộn “một nắng, hai sương” cùng bà con nông dân trên đồng ruộng để tìm hiểu, nghiên cứu, chị đã xây dựng thành công các quy trình kỹ thuật tiên tiến có tính đột phá trong tạo giống lúa mới. Từ năm 2004 đến nay, 25 đề tài nghiên cứu khoa học về giống lúa và 43 sản phẩm lúa của chị đã được áp dụng trên đồng ruộng, góp phần làm tăng lợi nhuận hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm cho bà con nông dân ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long.     

Tại gian trưng bày sản phẩm "Thuốc bảo vệ thực vật" thu hút nhiều đại biểu đến tham quan, tôi thấy nhiều người chụp ảnh các sản phẩm, rồi mở sổ ghi chép rất cẩn thận địa chỉ bán hàng, hướng dẫn cách sử dụng... Đây là đề tài của Hội Phụ nữ Viện Bảo vệ Thực vật (Viện Khoa học và Nông nghiệp Việt Nam) đã được ứng dụng trên diện rộng. Ưu việt của đề tài là phòng ngừa dịch bệnh, nên vừa hạn chế độc hại vừa không chậm làm "lão hóa" đất trồng, góp phần bảo vệ sức khỏe và môi trường...

Trong số những đề tài nghiên cứu khoa học, sáng kiến, cải tiến kỹ thuật của Phụ nữ Quân đội, có Sáng kiến sản xuất giá đỗ và cải mầm trên bao bố của Hội phụ nữ Bộ CHQS tỉnh Quảng Ngãi được xếp vào những sáng kiến "vì nông dân".  Chúng tôi gặp Đại úy QNCN Trần Thị Kim Oanh, Chủ tịch Hội Phụ nữ Bộ CHQS tỉnh Quảng Ngãi tại Ngày hội này. Trao đổi với chúng tôi chị cho biết, ý tưởng xuất phát sau lần các chị ra thăm đảo Lý Sơn, thấy  bộ đội thường xuyên thiếu rau xanh, nhất là những ngày biển động, mưa bão kéo dài, nguyên nhân là do không gieo được cây giống do thời tiết khắc nghiệt, thế là các chị về tận dụng bao tải (bao bố)  đã qua sử dụng thay cho lớp đất mùn để ươm hạt các loại rau. Thành công, "vườn rau" giống có thể di chuyển dễ dàng từ trong nhà ra ngoài sân, thậm chí để trong gầm giường, hay đưa vào trong bếp... rất phù hợp với thời tiết khắc nghiệt ở biển, đảo, giá thành vừa rẻ, dễ thực hiện. Hiện nay, mô hình này đang được nhân rộng không chỉ trên đảo Lý Sơn, mà cả ở các huyện miền núi, các đơn vị trong LLVT tỉnh Quảng Ngãi.

Vượt lên hoàn cảnh để  sáng tạo

Luôn đau đáu tìm hướng đi mới để thoát khỏi cảnh thiếu thốn, đói nghèo là khát khao của nhiều phụ nữ nông thôn ngày nay. Sản phẩm nấm rơm, sò, mỡ của chị Đào Thị Thiện, thôn Quảng Hội, xã Quang Tiến, huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội, được nhiều người tiêu dùng ở Thủ đô ưa chuộng. Từ một hộ nông dân nghèo, hoàn cảnh gia đình đặc biệt khó khăn, bươn trải với nhiều nghề kiếm tiền nuôi con nhỏ và người chồng mắc bệnh hiểm nghèo, chị thấy nghề trồng nấm là phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh gia đình mình. Chị tận dụng nguyên liệu sẵn có tại địa phương như: Rơm, rạ, gỗ mục... để ươm trồng nấm. Chăm chỉ, tần tảo, vừa làm vừa học, hiện nay HTX của chị có quy mô sản phẩm hơn 55 tấn/năm; tạo việc làm thường xuyên cho hơn 120 lao động trong xã; cung cấp nấm giống, hướng dẫn công nghệ trồng nấm cho hơn 115 hộ nông dân trong huyện; hỗ trợ vốn, giống giúp 170 lượt phụ nữ nghèo trong xã, làm nấm từng bước thoát nghèo. 

Mô hình Trang trại tổng hợp của chị Phan Thị Lượng (xã Tuân Chính, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc) cũng đi lên từ hoàn cảnh đặc biệt khó khăn như gia đình chị Thiện. Cho dù là "phái yếu" mà chị "dám" thầu khu đầm hoang khó canh tác rộng 6 ha của xã, quy hoạch lại. Trên bờ chị nuôi gia súc, gia cầm, trồng cây ăn quả và cỏ sữa làm thức ăn cho bò, cá; dưới nước nuôi cá, trai, ốc, thả sen… Vừa làm vừa rút kinh nghiệm, mỗi năm chị thu lãi hơn 270 triệu đồng, giải quyết việc làm có thu nhập ổn định cho khoảng 60 lao động địa phương. 

Còn rất nhiều sản phẩm là kết quả của những đề tài khoa học phục vụ nông dân, như sản phẩm “Nấm ăn và nấm dược liệu” của Công ty Tân Đô (xã Hòa Bình, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên) đã làm chuyển dịch cơ cấu kinh tế ở địa phương, tạo việc làm, tăng thu nhập cho người dân trong xã, góp phần đưa Hòa Bình từ xã đặc biệt khó khăn có 93% đồng bào là người dân tộc Nùng, Tày, Mông, Dao… nay trở thành xã khá của tỉnh…

Nghe các chị trao đổi kinh nghiệm mới thấy, thật không đơn giản để có những sản phẩm giúp nông dân xóa nghèo. Các chị đều là những phụ nữ chịu thương chịu khó, dành nhiều tâm huyết và thời gian học tập, nâng cao kiến thức, từng bước vượt lên khó khăn, tạo chỗ đứng vững chắc không chỉ cho sản phẩm trên thị trường mà còn khẳng định chính mình; làm thay đổi các định kiến về giới, tham gia một cách bình đẳng vào quá trình phát triển kinh tế, xã hội, góp phần xây dựng nông thôn mới ngay tại địa phương.

Bài và ảnh: Mai Phương