QĐND - Điều gì làm nên “chất anh hùng” của những người lính xử lý bom, mìn? - Tôi hỏi Đại tá, Tiến sĩ Nguyễn Trọng Cảnh, Giám đốc Trung tâm công nghệ xử lý bom mìn (Binh chủng Công binh).

- Trước tiên, tôi xin kể câu chuyện về một lần Đại tướng Phùng Quang Thanh, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng đến thăm khu trưng bày bom, mìn tại Bảo tàng Công binh. Đứng trước một bức ảnh thời chiến tranh, với một cô gái thanh niên xung phong nhỏ nhắn, một mình hì hụi tháo ngòi nổ quả bom phá lớn gấp 3-4 lần cô ấy, Bộ trưởng hỏi: “Có ai biết cô gái này bây giờ ở đâu không?”. Câu hỏi bất ngờ khiến chúng tôi lặng đi vì quả thực không ai biết điều đó. Trong giây phút yên lặng ấy, bỗng dưng tất cả anh em có mặt chợt hình dung về những năm tháng chiến tranh ác liệt, biết bao chiến sĩ công binh và thanh niên xung phong đã âm thầm, dũng cảm phá bom để mở đường cho những đoàn quân đi qua… Tôi cho rằng, có nhiều điều tạo nên “chất anh hùng” của người lính rà phá bom, mìn trong đội hình bộ đội công binh, nhưng nổi lên là hai điểm chính: Thứ nhất là bản chất truyền thống anh hùng của dân tộc, của quân đội và của bộ đội công binh; thứ hai là sự kết tinh của lòng dũng cảm và trí tuệ. Bản lĩnh và đức tính hy sinh thôi chưa đủ, mà phải có trí tuệ để đủ khả năng vượt qua khó khăn, nguy hiểm, bởi người lính rà phá bom, mìn không có cơ hội sửa chữa sai sót của mình.

Cũng từ những tố chất đó của “lính bom mìn” mà trung bình mỗi năm, các anh đã  “làm sạch” bom, đạn cho hàng nghìn héc-ta đất phục vụ sản xuất và xây dựng. Riêng từ đầu năm đến nay, Trung tâm đã xử lý an toàn hơn 2.000 tấn bom, đạn.

Tôi mang một trăn trở bấy lâu, giờ mới có dịp chia sẻ với anh Cảnh:

- Theo số liệu thống kê, đến nay mới làm sạch được 3,28% diện tích đất đai bị ô nhiễm bom, mìn trên toàn quốc. Theo tiến độ hiện nay, để làm sạch ô nhiễm bom, mìn trên đất nước ta, phải mất hơn 300 năm nữa và cần số tiền hàng chục tỷ đô-la, chưa kể chi phí cấp cứu, điều trị, tái định cư, tái hòa nhập cộng đồng cho nạn nhân bom, mìn…?

Cán bộ Trung tâm công nghệ xử lý bom mìn làm công tác rà phá, xử lý vật nổ.

- Đó cũng là điều khiến chúng tôi luôn suy nghĩ về trách nhiệm của Trung tâm, tự đặt câu hỏi làm thế nào để đẩy nhanh việc khắc phục hậu quả bom, mìn trên đất nước ta; làm thế nào để huy động được nhiều nguồn lực và triển khai đồng bộ, tổng thể hơn nữa. Sau một thời gian tìm hiểu, nghiên cứu, bàn bạc, cuối năm 2009, chúng tôi xin ý kiến chỉ đạo của Thủ trưởng Bộ tư lệnh Binh chủng Công binh và Thủ trưởng Bộ Quốc phòng để triển khai dự thảo: “Chương trình quốc gia khắc phục hậu quả bom mìn sau chiến tranh ở Việt Nam giai đoạn 2010-2025”. Và chương trình đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt vào tháng 4-2010. Chương trình xác định rõ mục tiêu là: Việt Nam cần phải trở thành quốc gia không còn tác động của bom, mìn, vật nổ với sự phát triển kinh tế-xã hội, tạo lập môi trường bảo đảm an toàn cho nhân dân sống tại các khu vực ô nhiễm bom, mìn và hòa nhập hoàn toàn nạn nhân bom mìn vào đời sống xã hội. Nếu bảo đảm được tiến độ, thời gian khắc phục cơ bản hậu quả bom, mìn trên đất nước ta sẽ được rút ngắn từ hơn 300 năm xuống còn 50 năm.

Những ngày này, bên cạnh việc hoàn thành tối ưu nhiệm vụ thường nhật, Trung tâm đang nỗ lực không ngừng đẩy nhanh tiến độ triển khai dự thảo, như một việc làm thiết thực chào mừng Đại hội Thi đua yêu nước toàn quốc lần thứ VIII.

Bài và ảnh: Hồng Thạnh