QĐND - Đợt đặc xá tha tù trước thời hạn nhân dịp Quốc khánh 2-9 năm nay, các trại giam, trại tạm giam trong quân đội có gần 12% phạm nhân được đề nghị xét đặc xá, phần nào cho thấy những thành công trong công tác quản lý, giáo dục người phạm tội. Nơi đây thực sự là “trường học đặc biệt” dạy nghề, dạy người, giáo dục nhân cách, lối sống, giúp phạm nhân nhận rõ tội lỗi, tích cực lao động cải tạo, sớm hoàn lương.

Môi trường hòa thuận, tình người

Phạm nhân Lê Duy Tùng, quê tỉnh Gia Lai, phạm tội cướp tài sản, bị tuyên phạt mức án 9 năm tù giam. Hơn 2 năm thụ án ở Trại giam T771 (Cục Điều tra hình sự, Bộ Quốc phòng) không những phạm nhân Tùng luôn chấp hành tốt mọi quy định, tích cực, tự giác lao động cải tạo, mà còn có nhiều sáng kiến làm đẹp cảnh quan môi trường. Nhờ đôi bàn tay khéo léo, tích cực tìm tòi, sáng tạo trong lao động, đến nay, Tùng đã thạo các nghề mộc, nề, hàn, cắt ghép cây cảnh; có hôm Tùng “xin” được làm thêm ngoài giờ. Tâm sự với chúng tôi, phạm nhân Tùng bộc bạch: Ở Trại giam T771, tôi thực sự được sống trong tình người của các cán bộ, quản giáo, chiến sĩ; các phạm nhân cũng sống hòa thuận, quan tâm giúp đỡ lẫn nhau, nhất là khi gia đình tôi ở xa, người thân ít có điều kiện đến thăm.

Phạm nhân Nguyễn Anh Tuấn, quê Thanh Trì, Hà Nội, vì “nghiện” game, đã trộm cắp tài sản để có tiền chơi game. Sau gần 19 tháng thụ án ở Trại giam T771, nhờ tích cực lao động cải tạo, Tuấn được đề nghị xét đặc xá dịp 2-9 năm nay và phấn khởi bày tỏ: Được trại tạo điều kiện giúp đỡ, em rất yên tâm cải tạo, các lần bình xét đều đạt loại khá. Ở nhà chủ yếu chơi bời lêu lổng, vào trại em đã biết trồng trọt, làm thợ nề và một số công việc khác...

Phạm nhân Trại giam T771 xây dựng cảnh quan môi trường đơn vị.

Những năm gần đây, cảnh quan môi trường, công tác tăng gia sản xuất ở Trại giam T771 có nhiều khởi sắc. Khuôn viên trại đang được cải tạo, làm đẹp với nhiều bồn hoa, cây cảnh, hồ nước...; gần 2000 gốc đu đủ, chuối tiêu xanh tốt, được trồng mới trên những vạt đồi hoang trước đây; đàn gà, vịt gần 1.500 con tiếp tục phát triển, sinh sôi. Trại còn có 4ha ao thả cá, 8ha ruộng trồng lúa, chăm sóc, bảo vệ gần 50ha rừng... Thượng tá Lưu Văn Dụng, Giám thị trại dẫn chúng tôi đi một vòng thăm nơi ăn ở, giam giữ phạm nhân và mô hình VACR (vườn-ao-chuồng-rừng) và cho biết: “Thành quả” trại đạt được có sự đóng góp, nỗ lực rất lớn của cán bộ, chiến sĩ và phạm nhân. Lao động sản xuất không những góp phần cải thiện đời sống vật chất, tinh thần, tạo cảnh quan, môi trường “xanh, sạch, đẹp”, mà còn là biện pháp hiệu quả giáo dục, quản lý người lầm lỗi, giúp họ yên tâm cải tạo tiến bộ và cảm nhận được niềm vui, giá trị đích thực của sức lao động. 

Yêu nghề, trách nhiệm

Một trong những kinh nghiệm thành công mà Trại giam T771 đúc rút là: Để giúp phạm nhân lao động, cải tạo tiến bộ, trước hết cán bộ, quản giáo, chiến sĩ phải gương mẫu trong lời nói, việc làm; nói đi đôi với làm. Nhiều phạm nhân vào trại không quen lao động, cán bộ, quản giáo phải hướng dẫn tỉ mỉ, “cầm tay chỉ việc”. Trong giờ hành chính, khu nhà làm việc của trại thường vắng vẻ vì từ giám thị trại đến quản giáo, chiến sĩ đều “theo sát” phạm nhân, vừa quản lý, vừa trực tiếp tham gia lao động. Theo Thiếu tá quân nhân chuyên nghiệp Ngô Gia Chuyền, Đội trưởng Đội Quản giáo: Để giáo dục, “thu phục” người lầm lỗi, cán bộ phải thực sự yêu nghề, trách nhiệm, nắm bắt kịp thời diễn biến tư tưởng của phạm nhân để có biện pháp giáo dục chung-riêng, bố trí, sắp xếp công việc phù hợp, giúp họ yên tâm cải tạo, tiến bộ. Việc bình xét, xếp loại thi đua trong chấp hành án phạt tù phải rất khách quan, công tâm.

Trại giam T771 quản lý, giam giữ phạm nhân phục vụ công tác điều tra và giáo dục cải tạo; hầu hết phạm nhân phạm tội nghiêm trọng, có mức án cao. Cùng với bảo đảm đúng, đủ các chế độ mà phạm nhân được hưởng, đơn vị rất quan tâm cải thiện đời sống, điều kiện ăn, ở, giam giữ; phạm nhân được hưởng một phần thành quả lao động của mình; nhiều năm qua trại không có trường hợp trốn trại, thông cung, tự sát...

Theo Đại tá Phạm Văn Đình, Trưởng phòng Quản lý giam giữ (Cục Điều tra hình sự, Bộ Quốc phòng): Các trại giam, trại tạm giam quân sự đều bảo đảm môi trường giam giữ lành mạnh, không có tình trạng “đầu gấu” trong phạm nhân; luôn tôn trọng và bảo đảm tính dân chủ, nhân quyền trong thực hiện chế độ giam giữ. Phương pháp giáo dục phạm nhân đều lấy giáo dục, thuyết phục, cảm hóa là cơ bản, giúp phạm nhân chuyển từ lao động bắt buộc thành lao động tự giác, trên cơ sở bảo đảm đầy đủ các chế độ, chính sách về đời sống vật chất, tinh thần cho phạm nhân theo quy định. Một số trại kết hợp vận động gia đình, thân nhân tham gia giáo dục, mang lại hiệu quả cao, nhất là với những phạm nhân thời gian đầu chậm tiến bộ.

Các trại giam, trại tạm giam quân sự hầu hết đóng quân ở vùng sâu, vùng xa, khó khăn về điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu, nhưng cán bộ, quản giáo, chiến sĩ nỗ lực vượt khó, tổ chức nhiều hướng lao động, tạo ra nhiều việc làm, như trồng trọt, chăn nuôi, các nghề mộc, rèn, xây dựng, sơ chế nông sản...; thông qua lao động cải tạo để quản lý, giáo dục nhân cách, lối sống, tích cực hướng thiện cho những người lầm lỗi.

Bài và ảnh: Anh Quân - Nguyễn Hùng