QĐND - Nhiều bạn đọc gọi điện, viết thư về Báo Quân đội nhân dân hỏi về những điều kiện, tiêu chuẩn, chế độ ưu đãi mới đối với người có công theo Pháp lệnh 04/2012/UBTVQH13 về sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng được Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành ngày 16-7-2012 (sau đây gọi tắt là Pháp lệnh 04). Sau khi làm việc với các cơ quan chức năng, chúng tôi xin gửi tới bạn đọc những thông tin về vấn đề này.

Ông Tạ Vân Thiều, Phó cục trưởng Cục Người có công (Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội) cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã nhiều lần tiến hành sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng. Một số điểm của Pháp lệnh 35/2007/PL-UBTVQH11 hiện đã không còn phù hợp với tình hình hiện nay, có lĩnh vực đối tượng được xét hưởng chế độ tiêu chuẩn bị bó hẹp, có lĩnh vực lại nới rộng… Mặt khác, việc phân cấp quản lý và xác định trách nhiệm của các bộ, ngành chưa rõ ràng, cụ thể, dẫn đến chồng chéo. Để khắc phục những hạn chế đó, Pháp lệnh 04 chú trọng mở rộng đối tượng được xác nhận là liệt sĩ, thương binh, bệnh binh; đồng thời giới hạn cụ thể khoảng thời gian xác nhận người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học.

Mở rộng đối tượng xác nhận liệt sĩ, thương binh, bệnh binh

Theo khoản 1, Điều 11 của Pháp lệnh 04 (so với Pháp lệnh cũ) mở rộng thêm 3 đối tượng được xét xác nhận là liệt sĩ, gồm: Hy sinh khi đang trực tiếp làm nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ do cơ quan có thẩm quyền giao; hy sinh khi trực tiếp làm nhiệm vụ huấn luyện chiến đấu hoặc diễn tập phục vụ quốc phòng, an ninh có tính chất nguy hiểm; người mất tin, mất tích trong các trường hợp được quy định tại các điểm a, b, c, d, đ, e, g của khoản 1, Điều 11 của Pháp lệnh 04. Như vậy, so với pháp lệnh cũ (Pháp lệnh 35) đối tượng được xác nhận là liệt sĩ có sự mở rộng hơn.

Sinh viên Trường Đại học Sư phạm Hà Nội chăm sóc thương binh, bệnh binh nặng tại Trung tâm Điều dưỡng thương binh Duy Tiên, Hà Nam. Ảnh: Đức Dục.

Đối với các trường hợp được xác nhận là thương binh, Pháp lệnh 04 chỉ rõ: Thương binh là quân nhân, công an nhân dân bị thương làm suy giảm khả năng lao động từ 21% trở lên, được cơ quan, đơn vị có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận thương binh và Huy hiệu Thương binh thuộc 6 trường hợp như trong Pháp lệnh 35 và bổ sung thêm hai đối tượng mới là: Khi đang trực tiếp làm nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ do cơ quan có thẩm quyền giao; trực tiếp làm nhiệm vụ huấn luyện chiến đấu hoặc diễn tập phục vụ quốc phòng, an ninh có tính chất nguy hiểm.

Pháp lệnh 04 quy định: Bệnh binh là quân nhân, công an nhân dân mắc bệnh làm suy giảm khả năng lao động từ 61% trở lên khi xuất ngũ về gia đình được cơ quan, đơn vị có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận bệnh binh, ngoài các quy định theo Pháp lệnh 35, còn có thêm 3 đối tượng sau: Quân nhân, công an nhân dân hoạt động ở địa bàn có điều kiện kinh tế-xã hội đặc biệt khó khăn từ 15 tháng trở lên; hoạt động ở địa bàn có điều kiện kinh tế-xã hội đặc biệt khó khăn chưa đủ 15 tháng nhưng đã có đủ 10 năm trở lên công tác trong Quân đội nhân dân, Công an nhân dân; làm nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ do cơ quan có thẩm quyền giao.

Theo Thiếu tướng Trần Văn Minh, Cục trưởng Cục Chính sách (Tổng cục Chính trị) thì Pháp lệnh 04 đã giải quyết được cơ bản những vấn đề về chế độ chính sách đối với người có công với cách mạng do lịch sử để lại trong các cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc và bảo vệ Tổ quốc trước đây; đồng thời bám sát đặc điểm, nhiệm vụ, điều kiện thực tế của hoạt động quân sự, quốc phòng, giữ gìn an ninh trật tự trong giai đoạn hiện nay. Trên thực tế, hiện nay có nhiều nhiệm vụ mới mà LLVT thực hiện với tính chất nguy hiểm, độc hại như: Rà phá bom mìn, xử lý chất độc tồn lưu sau chiến tranh, tìm kiếm, cứu nạn, khắc phục hậu quả bão lụt, hoạt động ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo... Thiếu tướng Trần Văn Minh cho rằng: Việc điều chỉnh, bổ sung như vậy sẽ giúp cơ quan chức năng thuận lợi trong việc xác định các trường hợp được hưởng chế độ chính sách.

Điều kiện, đối tượng xác nhận người nhiễm chất độc hóa học

Pháp lệnh 04 chỉ rõ: Người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học là người được cơ quan có thẩm quyền công nhận đã tham gia công tác, chiến đấu, phục vụ chiến đấu từ tháng 8-1961 đến 30-4-1975 tại các vùng mà quân đội Mỹ đã sử dụng chất độc hóa học và do ô nhiễm chất độc hóa học dẫn đến một trong các trường hợp sau: Mắc bệnh làm suy giảm khả năng lao động từ 21% trở lên; sinh con dị dạng, dị tật hoặc vô sinh (Pháp lệnh 35 không quy định cụ thể thời gian nên quá trình thực hiện đã xảy ra nhiều vướng mắc). Nay, Pháp lệnh 04 quy định rõ điều kiện, đối tượng, thời gian giúp các cơ quan có thẩm quyền thuận lợi hơn trong quá trình xác nhận người nhiễm chất độc hóa học, đặc biệt khắc phục được những tiêu cực phát sinh như thời gian qua.

Điểm mới về chế độ ưu đãi

Ông Tạ Vân Thiều cho biết, Pháp lệnh 04 mở rộng đối tượng được hưởng chế độ ưu đãi là: Thân nhân của thương binh, bệnh binh nặng, người bị nhiễm chất độc hóa học được Nhà nước mua bảo hiểm y tế.

Hiệu lực thi hành Pháp lệnh 04 được quy định như sau: Thời điểm thực hiện quy định về chế độ ưu đãi bổ sung đối với người có công với cách mạng và thân nhân theo quy định của Pháp lệnh này được thực hiện từ 1-1-2013. Riêng trợ cấp hằng tháng đối với người hoạt động cách mạng hoặc hoạt động kháng chiến bị địch bắt, tù đày; trợ cấp người phục vụ đối với Bà mẹ Việt Nam anh hùng; người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học bị suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên được thực hiện từ 1-9-2012.

Người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học được công nhận trước ngày 1-9-2012 được hưởng trợ cấp hằng tháng theo mức suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên thì tiếp tục được hưởng theo chế độ hiện hành. Dưới 81% thì tiếp tục được hưởng chế độ cho đến ngày 31-12-2012 và được chuyển sang hưởng trợ cấp của người suy giảm khả năng lao động từ 41% đến 60% kể từ ngày 1-1-2013. Người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học được công nhận từ ngày 1-9-2012 được hưởng chế độ trợ cấp theo quy định của pháp luật.

Hiện các cơ quan chức năng đang tập trung hoàn chỉnh văn bản dự thảo trình Chính phủ ban hành Nghị định thực hiện Pháp lệnh 04 và phối hợp với các bộ, ngành liên quan ban hành thông tư hướng dẫn bảo đảm việc triển khai thực hiện đồng bộ, hiệu quả.

LẠI NGUYÊN THẮNG