QĐND Online - Ngày 10-6 tại Hà Nội, Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) phối hợp với Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (LĐ-TBXH) tổ chức Lễ mít-tinh hưởng ứng Ngày Thế giới phòng, chống lao động trẻ em (12-6) nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng và toàn xã hội về các chiến dịch chấm dứt lao động trẻ em trong điều kiện nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm tại Việt Nam.

Thực trạng đáng buồn

Ngày Thế giới phòng, chống lao động trẻ em năm 2011 kêu gọi toàn cầu nỗ lực đối với vấn đề trẻ em lao động trong điều kiện nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm, đồng thời hành động khẩn cấp để xoá bỏ vấn nạn này. Theo thống kê của ILO, trên thế giới hiện có 215 triệu lao động trẻ em, trong đó có 115 triệu em đang làm việc trực tiếp trong điều kiện nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm. Bản thân các công việc này hoặc cách thức thực hiện các công việc này gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe, an toàn và đạo đức của các em. Đối với một số trường hợp, những công việc này còn đe doạ đến tính mạng các em.

 

Các đại biểu giao lưu tại lễ mít tinh.
Ở Việt Nam, theo nghiên cứu gần đây nhất của Bộ LĐ-TBXH với sự hỗ trợ từ ILO ở 8 tỉnh, thành phố trọng điểm (Quảng Nam, Lào Cai, Hà Nội, An Giang, Gia Rai, Hà Tĩnh, Quảng Ninh và Hồ Chí Minh) vào năm 2009 ở Việt Nam cho thấy, hơn 90% trẻ em lao động ở 8 tỉnh được khảo sát làm việc trong các ngành tự do. Tỷ lệ cao nhất là các em làm trong ngành nông nghiệp, sau đó là dịch vụ thương mại và công nghiệp thủ công. Ở khu vực nông thôn, trẻ em chủ yếu tham gia sản xuất nông nghiệp và kinh doanh nhỏ ở quy mô hộ gia đình, trẻ em làm thuê trong các các ngành nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản. Một số lượng nhỏ hơn các trẻ em ở khu vực nông thôn tự kiếm việc như đánh giày và bán vé số. Còn ở khu vực thành thị, chủ yếu trẻ em lao động trong các ngành dịch vụ và công nghiệp thủ công. Trung bình, trẻ em làm việc 4-5 giờ/ ngày, đôi khi đến 6 giờ hoặc cao hơn. Trong các cơ sở sản xuất như may mặc, chế biến thực phẩm, vào mùa cao điểm, các em phải làm 8-9 giờ, thậm chí 10-12 giờ một ngày. Khoảng 50% các em được khảo sát phải làm việc trong môi trường nguy hiểm (độ ẩm, ánh sáng, bụi bẩn, các chất độc hại, tiếng ồn, không gian làm việc chật hẹp) có thể ảnh hưởng tồi tệ đến sự phát triển cả về thể chất lẫn tinh thần của trẻ. Và các em cũng phải chịu nhiều sức ép tâm lý như tiền công thấp, chậm thanh toán hoặc bị chủ nhục mạ, buộc phải sống xa gia đình, chứng kiến hành vi không lành mạnh của người lớn. Những lao động trẻ em còn nhỏ tuổi này cần nhiều chính sách quan tâm đặc biệt, bởi lẽ các em là những người dễ bị lạm dụng tại nơi làm việc nhất và dễ gặp phải bệnh tật và tai nạn thương tích liên quan đến việc làm nhất. Các em cũng là đối tượng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất bởi sự hạn chế về giáo dục.

Ở cấp độ cộng đồng và gia đình, quan điểm phổ biến cho rằng lao động có tác dụng tích cực đối với trẻ em. Rất nhiều bậc cha mẹ cho rằng làm việc cũng là một quá trình học hỏi và nó sẽ đóng góp cho sự phát triển của trẻ. Quan điểm này càng được củng cố khi một số bậc phụ huynh nghĩ rằng giáo dục tiểu học hoặc trung học cơ sở về căn bản không gia tăng cơ hội việc làm cho con em họ. Nói cách khác, việc đầu tư vào giáo dục không còn được coi là cần thiết. Nhiều trẻ em cũng đi làm chỉ vì trường học không có sẵn, thiếu hụt hoặc quá đắt đỏ.

Chung tay vì thế giới ngày mai

Ngày Thế giới Phòng, chống Lao động Trẻ em năm 2011 ở Việt Nam hướng tới kết nối các hoạt động của quốc gia và ở địa phương với các hoạt động bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em ở trên khắp thế giới để tạo nội lực và đẩy mạnh phong trào toàn cầu trong phòng, chống lao động trẻ em đặc biệt trẻ em lao động trong điều kiện nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm và kêu gọi những hành động cấp bách để giải quyết vấn nạn này.

Tham quan gian trưng bày các tác phẩm của trẻ em bên lề lễ mít tinh.
Hưởng ứng Ngày Thế giới phòng, chống lao động trẻ em năm 2011, Việt Nam tổ chức một chiến dịch truyền thông bao gồm các hoạt động như Cuộc thi vẽ tranh cho các em học sinh bậc tiểu học và trung học cơ sở thực hiện thí điểm ở 5 tỉnh dự án phòng, chống lao động trẻ em là Hà Nội, Lào Cai, Ninh Bình, Quảng Nam và Đồng Nai; xây dựng và phát sóng trên truyền hình các phóng sự, thông điệp về vấn đề lao động trẻ em; tổ chức một game-show Chiếc nón kỳ diệu phát trên truyền hình quốc gia để nâng cao nhận thức của mọi người về vấn đề này.

Cũng tại Lễ mít-tinh, chiến dịch 5000 chữ ký cam kết hành động hướng tới mục tiêu 5.000 trẻ em được ra khỏi điều kiện lao động nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm đã được phát động.

Tại Lễ mít tinh, đồng chí Nguyễn Thị Kim Ngân, Bộ trưởng Bộ LĐ-TBXH nhấn mạnh: “Vấn đề lao động trẻ em không thể giải quyết trong một sớm một chiều. Việc ngăn ngừa, giải quyết vấn đề lao động trẻ em cũng không chỉ bằng một biện pháp, một chính sách đơn lẻ mà đòi hỏi phải có một chiến lược tổng thể về xóa bỏ lao động trẻ em và sự chung tay, góp sức của cả cộng đồng trong nước và quốc tế. Pháp luật sẽ trừng trị nghiêm khắc những kẻ ngược đãi, bạo lực và bóc lột lao động trẻ em để không còn tái diễn những trường hợp tương tự như em Bình ở Hà Nội, em Hào Anh ở Cà Mau”.

Chia sẻ với mọi người khi nhận giải nhất Cuộc thi vẽ tranh về “Phòng chống lao động trẻ em năm 2011”, cô bé Lý Thị Vang, lớp 5B, trường Tiểu học Lao Chải - Tỉnh Lào Cai với tác phẩm "Trồng ngô trên nương” đã tâm sự: “Sa Pa quê em là một điểm du lịch hấp dẫn xong vẫn là một huyện khó khăn, nhiều bạn ngoài giờ học vẫn còn phải đi lao động phụ giúp thêm cho gia đình, cho bố mẹ. Được góp những bức tranh, những tiếng nói nhỏ bé của mình vào việc “phòng chống, xoá bỏ tình trạng lao động trẻ em, chúng em mong ước tất cả trẻ em trên thế giới đều được học tập, vui chơi, không phải lao động nặng nhọc và được sự quan tâm nhiều hơn nữa của các cấp, các ngành và toàn xã hội để ước mơ của chúng em trở thành hiện thực”.

Bài và ảnh: Minh Mạnh