QĐND - Chiến tranh đã qua gần 40 năm, nhưng nhiều gia đình Việt Nam vẫn gánh chịu những nỗi đau do chất độc hóa học dioxin (còn gọi là chất độc da cam) mà quân đội Mỹ rải xuống trong cuộc chiến tranh Việt Nam gây ra. Mấy chục năm qua, nhiều tổ chức quốc tế cùng Chính phủ và nhân dân Việt Nam đang nỗ lực để khắc phục hậu quả của chất độc quái ác này.

Chăm sóc, phục hồi chức năng cho trẻ em nhiễm chất độc dioxin tại Làng Hòa Bình (Thanh Xuân - Hà Nội). Ảnh: Dương Ngọc

Giải cứu nạn nhân da cam

Tại hội thảo Phục hồi chức năng tại cộng đồng đối với nạn nhân chất độc hóa học dioxin do Mỹ sử dụng trong chiến tranh tại Việt Nam (tổ chức đầu tháng 12 vừa qua), Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến nhấn mạnh, ở nước ta có hơn 25.000 thôn, làng với hơn 16 triệu người sinh sống, làm việc trong khu vực đã bị quân đội Mỹ rải chất độc hóa học và hơn 2,6 triệu héc-ta đất, rừng bị ảnh hưởng. Việc quân đội Mỹ sử dụng chất độc hóa học/dioxin trong chiến tranh đã gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối với môi trường sinh thái và sức khỏe con người. Nhiều nghiên cứu khoa học trên thế giới và ở Việt Nam đã chứng minh rằng, chất độc hóa học/dioxin gây nên nhiều dị dạng bẩm sinh, các bất thường về thai sản, gây ung thư và nhiều bệnh tật nguy hiểm khác cho người bị phơi nhiễm. 

Một trong những chương trình khắc phục hậu quả chất độc dioxin đang được triển khai chính là Dự án Phục hồi chức năng tại cộng đồng đối với nạn nhân chất độc hóa học dioxin do Mỹ sử dụng trong chiến tranh tại Việt Nam. Đây là dự án mang tính xã hội và nhân văn, góp phần trực tiếp giải quyết hậu quả chất độc hóa học/dioxin lên sức khỏe con người. Đối tượng bao phủ chính là những người có công tham gia kháng chiến và người thân trong gia đình họ bị nhiễm chất độc hóa học/dioxin tại 3 tỉnh Thái Bình, Quảng Ngãi và Đồng Nai với tổng kinh phí là 20 tỷ đồng. Thời gian thực hiện dự án từ năm 2008 đến năm 2013, sẽ tập trung cải thiện chất lượng cuộc sống, giúp nạn nhân chất độc hóa học hòa nhập cộng đồng thông qua các biện pháp can thiệp phẫu thuật, phục hồi chức năng, cung cấp dụng cụ trợ giúp, chuyển giao kiến thức về phục hồi chức năng… Theo Tiến sĩ Trần Trọng Hải, Phó giám đốc dự án, đến nay chương trình đã tiến hành điều tra cơ bản và phát hiện nhu cầu phục hồi chức năng cho 14.886 nạn nhân và người khuyết tật; Xây dựng và đào tạo mạng lưới cộng tác viên tại cộng đồng; Tổ chức khám cho 6.670 nạn nhân và người khuyết tật; 7.600 nạn nhân được phục hồi chức năng tại nhà; 343 nạn nhân đã được phẫu thuật hoặc phục hồi chức năng tại bệnh viện; 820 nạn nhân được cấp phát dụng cụ trợ giúp và 1.229 dụng cụ trợ giúp tự tạo cho người khuyết tật… Đáng mừng hơn là nhiều nạn nhân bi quan, chán nản, thậm chí "chán sống" đã lấy lại được niềm tin vào cuộc sống…

Tiếp tục cần sự hỗ trợ 

Tuy đạt được nhiều kết quả khả quan, nhưng Tiến sĩ Trần Trọng Hải cũng thừa nhận, quá trình triển khai dự án còn không ít khó khăn. Cụ thể như hoạt động giám sát tại địa phương rất vất vả, định mức kinh phí thấp, việc đi lại, ăn ở của cán bộ giám sát còn thiếu thốn khiến cho công tác này bị hạn chế. Bên cạnh đó, mức phụ cấp cho cộng tác viên phục hồi chức năng 100 nghìn đồng/tháng là thấp không khuyến khích được tinh thần tham gia tích cực của họ. Ngoài ra, có những nạn nhân chất độc dioxin nặng, không có người thân đưa đi khám hay hỗ trợ đến các điểm phục hồi chức năng nên chưa cung cấp dịch vụ được cho những người này. Thêm nữa, nhu cầu nạn nhân chất độc da cam về phẫu thuật chỉnh hình và dụng cụ trợ giúp vẫn còn nhiều so với kinh phí của dự án. Hiện tại vẫn còn 650 trường hợp có nhu cầu phẫu thuật, hơn 500 nạn nhân có nhu cầu dụng cụ trợ giúp mà chưa được đáp ứng. Chưa kể, nhiều trường hợp nạn nhân khuyết tật nặng chưa được khám sàng lọc. Đáng chú ý, nhiều tiêu chí đánh giá nạn nhân da cam chưa thống nhất giữa các bộ, ngành. Để bảo đảm công bằng và nhân văn thì không nên phân biệt giữa nạn nhân với người khuyết tật. Các can thiệp nên tiến hành cho cả 2 nhóm, trong đó ưu tiên nạn nhân chất độc hóa học da cam trước…

Tại hội thảo vừa qua, Phó thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đánh giá cao mô hình của Bộ Y tế trong việc chỉ đạo và thực hiện hiệu quả dự án nhằm thực hiện “Kế hoạch hành động quốc gia khắc phục cơ bản hậu quả chất độc hóa học do Mỹ sử dụng trong chiến tranh ở Việt Nam đến năm 2015, định hướng đến năm 2020”. Phó thủ tướng cũng đề nghị Bộ Y tế tiếp tục rà soát danh mục bệnh, tật và ban hành tài liệu hướng dẫn chẩn đoán bệnh, tật có liên quan đến chất độc hóa học; xây dựng, triển khai kế hoạch chăm sóc sức khỏe, điều trị bệnh, tật cho nạn nhân chất độc hóa học; xây dựng các chương trình phát hiện sớm, tư vấn sinh sản, giải độc và phục hồi chức năng cho nạn nhân chất độc hóa học. Đồng thời phối hợp với Bộ Tài chính nghiên cứu, đề xuất chế độ bảo hiểm y tế phù hợp cho các nạn nhân...

HOÀNG TRƯỜNG GIANG