Chặt chẽ, dân chủ, đúng luật

QĐND – Ngày 29-8), Văn phòng Chủ tịch nước sẽ chính thức công bố Quyết định đặc xá năm 2011 của Chủ tịch nước Cộng hòa XHCN Việt Nam. Trước đó, dưới sự chỉ đạo, hướng dẫn của Hội đồng Tư vấn đặc xá (HĐTVĐX), Bộ Công an, Bộ Quốc phòng đã chỉ đạo các cơ quan chức năng cùng Hội đồng xét và đề nghị đặc xá của các trại giam, trại tạm giam thực hiện các bước theo quy trình. Chúng tôi đã làm việc với một số cơ quan chức năng và đến một số cơ sở để tìm hiểu tình hình triển khai thực hiện Quyết định về đặc xá năm 2011.

Thể hiện rõ chính sách khoan hồng của Nhà nước ta

Thông tin từ HĐTVĐX cho biết, từ khi ban hành Luật Đặc xá cho đến nay đã có 4 đợt Chủ tịch nước ký quyết định về đặc xá. Theo đó, đã có 38.119 phạm nhân ở các trại giam, trại tạm giam thuộc Bộ Công an và Bộ Quốc phòng được đặc xá.

Dưới sự chỉ đạo hướng dẫn của HĐTVĐX các đợt đặc xá được tiến hành chặt chẽ, bảo đảm tốt các yêu cầu về chính trị, pháp luật, nghiệp vụ và theo đúng kế hoạch đề ra. Công tác triển khai từ HĐTVĐX đến Bộ Công an, Bộ Quốc phòng và các địa phương, cơ sở các trại giam, trại tạm giam đồng bộ, khẩn trương. Các khâu, các bước xét đặc xá được tiến hành thận trọng, chính xác, công khai, công bằng, dân chủ, đúng luật, thể hiện rõ chính sách khoan hồng của Đảng, Nhà nước ta và truyền thống nhân đạo của dân tộc với những người phạm tội bị kết án tù, tạo điều kiện khuyến khích họ quyết tâm rèn luyện, cải tạo tiến bộ để được trở về với gia đình, tái hòa nhập cộng đồng trở thành người có ích cho xã hội. Cơ quan Thường trực HĐTVĐX, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng và các trại giam, trại tạm giam trong cả nước đã nỗ lực, nghiêm túc và trách nhiệm trong việc triển khai công tác đặc xá hằng năm.

Cán bộ quản giáo Trại Phú Sơn 4 (Bộ Công an) tuyên truyền, giải thích cho phạm nhân về điều kiện đặc xá năm 2011. Ảnh: Tuấn Anh.

Cơ quan Thường trực HĐTVĐX đánh giá cao việc cấp ủy, chính quyền các cấp, cơ quan chức năng, các tổ chức đoàn thể đã quan tâm đúng mức đến việc tiếp nhận, quản lý, giúp đỡ những người được đặc xá trở về địa phương sớm hòa nhập cộng đồng. Tính cho đến nay, chỉ có 30 trường hợp phạm nhân đặc xá tái phạm trong tổng số hơn 17 nghìn trường hợp được đặc xá trong năm 2010. Nhiều phạm nhân sau khi được đặc xá đã hòa nhập tốt với cộng đồng, trở thành những công dân có ích, thành đạt trong cuộc sống… Các đợt đặc xá được dư luận trong và ngoài nước đánh giá cao ý nghĩa nhân văn, nhân đạo cũng như hiệu quả tích cực của công tác đặc xá trong đời sống xã hội.

Bảo đảm người được đặc xá không tái phạm

Phát biểu trong buổi làm việc tại trại giam Hoàng Tiến về việc thực hiện Quyết định của Chủ tịch nước về đặc xá năm 2011, Phó thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch HĐTVĐX Nguyễn Xuân Phúc đã chỉ rõ những yêu cầu của công tác đặc xá. Theo đó, một trong những yêu cầu quan trọng của công tác đặc xá là toàn bộ các khâu, các bước trong quy trình xét phải bảo đảm dân chủ, công bằng, công khai, minh bạch và chặt chẽ. Chúng ta kiên quyết không để phạm nhân nào có đủ tiêu chuẩn mà không được đặc xá và cũng kiên quyết không để lọt người không đủ tiêu chuẩn được đặc xá. Mục đích mà công tác đặc xá hướng tới là bảo đảm người được đặc xá không tái phạm, trở thành người có ích cho gia đình và xã hội sau khi trở về với cộng đồng. Công tác đặc xá phải góp phần trực tiếp vào nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm, bảo đảm sự bình yên cuộc sống. Hoạt động thông tin tuyên truyền về công tác đặc xá, phải làm cho phạm nhân, nhân dân, các tổ chức quốc tế hiểu rõ chủ trương nhân đạo và chính sách khoan hồng của Đảng và Nhà nước, khẳng định tính ưu việt của chế độ ta. Sau đặc xá cần tiếp tục quan tâm làm tốt hơn nữa công tác giáo dục phạm nhân, cần động viên, quan tâm đến các phạm nhân, không để xảy ra các vấn đề khúc mắc về tâm tư, tình cảm đối với những phạm nhân chưa đủ điều kiện đặc xá năm nay, tạo điều kiện để họ cố gắng cải tạo để tiếp tục được xem xét đặc xá trong các đợt sau.

Hướng dẫn phạm nhân và người nhà làm thủ tục đặc xá tại Trại giam Ngọc Lý (Bộ Công an). Ảnh: Tuấn Anh

Về cơ bản công tác đặc xá năm 2011 vẫn được tiến hành như những năm trước đây. Tuy nhiên, theo Trung tướng Cao Ngọc Oánh, Tổng cục trưởng Tổng cục Cảnh sát thi hành án Hình sự và Hỗ trợ tư pháp - Bộ Công an, Phó trưởng ban chỉ đạo về Đặc xá của Bộ Công an thì đi vào cụ thể có một số điểm mới. Chẳng hạn, theo quy định mới phạm nhân phải đủ thời hạn xếp loại cải tạo từ khá trở lên cho từng mức án mới được xem xét đề nghị đặc xá; hay những phạm nhân có một trong các hình phạt bổ sung là phạt tiền, bồi thường thiệt hại, tiền truy thu, án phí hoặc nghĩa vụ dân sự khác phải chấp hành đầy đủ các hình phạt trên mới được xem xét đề nghị đặc xá, trừ những phạm nhân không bị kết án tù về tội tham nhũng đã 70 tuổi trở lên hoặc trên 60 tuổi nhưng thường xuyên ốm đau hoặc đang mắc bệnh hiểm nghèo mà bản thân người đó và gia đình không còn khả năng thực hiện v.v.. Tất cả những điểm mới này đã được Bộ Công an, Bộ Quốc phòng biên soạn tài liệu, tổ chức tập huấn, quán triệt và giải thích cụ thể trên cơ sở Hướng dẫn của HĐTVĐX.

Đại tá Nguyễn Thái, Phó cục trưởng Cục Điều tra Hình sự, Bộ Quốc phòng cho biết, mặc dù số phạm nhân được xem xét và đề nghị đặc xá trong các trại giam, trại tạm giam thuộc quân đội quản lý không nhiều (gần 12%) nhưng Cục đã tham mưu cho Bộ trưởng Bộ Quốc phòng ra chỉ thị về công tác đặc xá năm 2011, đồng thời tham mưu cho Ban Chỉ đạo về Đặc xá Bộ Quốc phòng chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc các cơ quan, đơn vị tổ chức thực hiện. Đến nay, theo đánh giá của Cơ quan thường trực của Ban Chỉ đạo về Đặc xá Bộ Quốc phòng các trại giam, trại tạm giam quân sự đã hoàn thành tốt quy trình xem xét và đề nghị đặc xá năm 2011 bảo đảm chặt chẽ, đúng đối tượng, điều kiện, tiêu chuẩn, công khai, dân chủ, công bằng, nghiêm minh và đúng luật.

Phạm nhân Nguyễn Anh Tuấn, quê Thanh Trì, Hà Nội đang thụ án tại Trại giam T771 (Cục Điều tra Hình sự - Bộ Quốc phòng), nhờ cải tạo tốt được xem xét, đề nghị đặc xá dịp này cho biết: Ngay trong trại, Quyết định của Chủ tịch nước về đặc xá, các văn bản, chỉ thị, hướng dẫn liên quan đến đặc xá, đặc biệt là điều kiện xét đặc xá…được niêm yết công khai cho mọi cán bộ, chiến sĩ và phạm nhân biết. Quá trình xem xét được làm rất kỹ, dưới sự chủ trì của cán bộ quản giáo, các tổ, đội phạm nhân sinh hoạt thảo luận điều kiện, tiêu chuẩn; giới thiệu những người đủ điều kiện để thảo luận, bình xét và bỏ phiếu kín… Do tổ chức chặt chẽ nên người được xét, đề nghị đặc xá cũng như người chưa được xét đều thoải mái...

Kiên quyết không để phát sinh tiêu cực

Theo đánh giá của HĐTVĐX, tuy còn có những thiếu sót, khuyết điểm cần rút kinh nghiệm nhưng cho đến nay công tác đặc xá đã được tiến hành tốt, chưa phát hiện thấy dấu hiệu tiêu cực. Đó là kết quả của công tác chỉ đạo sát sao, kiên quyết và triệt để. Trong Chỉ thị số 98/CT-BQP về việc thực hiện Quyết định số 1123/2011/QĐ-CTN ngày 19-7-2011 của Chủ tịch nước về đặc xá năm 2011, Đại tướng Phùng Quang Thanh, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng chỉ rõ: “Nghiêm cấm mọi hành vi lợi dụng, lạm dụng chức vụ, quyền hạn để đề nghị đặc xá cho người không đủ điều kiện được đặc xá; không đề nghị đặc xá cho người có đủ điều kiện đặc xá; cản trở người bị kết án tù thực hiện quyền được đề nghị đặc xá”. Quá trình đi chỉ đạo, kiểm tra tiến hành công tác đặc xá, Trung tướng Cao Ngọc Oánh cũng yêu cầu các đơn vị thuộc Bộ Công an phải phối hợp chặt chẽ với các ngành hữu quan, các địa phương kịp thời phát hiện, ngăn chặn mọi hành vi tiêu cực phát sinh trong quá trình thực hiện công tác đặc xá.

Từ thực tế ở Trại Hoàng Tiến, Trại Bảo Khê (Bộ Công an); Trại T771 (Bộ Quốc phòng)… một kinh nghiệm được rút ra là: Trước, trong và sau mỗi đợt đặc xá, các cơ quan, đơn vị, địa phương cần triển khai tốt kế hoạch tuyên truyền. Qua công tác tuyên truyền giúp nhân dân và các phạm nhân hiểu rõ tầm quan trọng và ý nghĩa to lớn của hoạt động đặc xá. Mặt khác, qua đó phổ biến công khai để các phạm nhân và người nhà hiểu rõ điều kiện xét đặc xá và không được đặc xá, tạo điều kiện cho họ thực hiện quyền và nghĩa vụ giám sát, góp phần ngăn chặn các hiện tượng tiêu cực trong quá trình thực hiện công tác đặc xá. Mọi ý kiến phản ánh của các tổ chức, cá nhân, kể cả thân nhân phạm nhân về việc đặc xá phải được tiếp thu, xem xét, giải đáp kịp thời....

Nhóm phóng viên Quốc phòng - An ninh