QĐND Online- Nhằm xóa bỏ các loại xe ba bánh, bốn bánh tự chế không đủ điều kiện lưu hành, ngày 29-4-2009, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 548/QĐ-TTg về việc hỗ trợ thay thế các loại xe thô sơ, xe cơ giới ba bánh, bốn bánh thuộc diện bị đình chỉ tham gia giao thông.

Theo đó, chủ phương tiện sẽ được hỗ trợ từ 5 triệu đến 9 triệu đồng khi thay thế xe tự chế bằng phương tiện được phép lưu hành hoặc chuyển đổi nghề nghiệp. Thế nhưng trên thực tế, nhiều chủ phương tiện chưa mặn mà với chủ trương này và rất nhiều xe tự chế vẫn ngày đêm “tung hoành” bất chấp lệnh cấm của các cơ quan chức năng.

Xe tự chế vẫn ngang nhiên hoạt động

Theo số liệu thống kê của Phòng Quản lý phương tiện, Sở Giao thông Vận tải thành phố Hà Nội, hiện toàn thành phố có hơn 510 xe ba gác, xe ba bánh, bốn bánh của thương binh và người tàn tật, trong đó có gần 220 xe đã được cấp giấy chứng nhận an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, đó chỉ là số phương tiện mà cơ quan chức năng quản lý được, còn trên thực tế thì số lượng xe đang hoạt động lớn hơn nhiều. Đáng nói là khá nhiều xe ba bánh, bốn bánh tự chế không đủ tiêu chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn an toàn nhưng chủ xe vẫn “núp bóng” thương binh, bệnh binh để hoạt động kinh doanh vận tải hàng hóa.

Sáng 4-5-2011, dạo qua một số tuyến phố trên địa bàn thành phố Hà Nội như Nguyễn Trãi, Giải Phóng, Trường Chinh, Đê La Thành… chúng tôi quan sát thấy khá nhiều xe ba bánh tự chế ngang nhiêu lưu hành, không ít xe chở sắt thép, xi măng, hàng hóa cồng kềnh, quá khổ, quá tải. Hậu quả nhãn tiền không chỉ là nguy cơ gây tai nạn giao thông mà hoạt động của những chiếc xe này còn “góp phần” làm mất mỹ quan đô thị và tình trạng ùn tắc giao thông thêm trầm trọng.

Một chiếc xe ba bánh tự chế hoạt động trên đường Nguyễn Thái Học (Hà Nội).

Trò chuyện với anh Vũ Văn Thọ, 40 tuổi, quê huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định-một chủ xe ba bánh tự chế đang hoạt động trên địa bàn quận Thanh Xuân, Hà Nội chúng tôi được biết, hiện nay nhu cầu chở hàng hóa bằng các loại xe nhỏ gọn, cơ động như xe ba bánh tự chế trên địa bàn Thủ đô Hà Nội là khá lớn. Anh Thọ cho biết: “Xe ba bánh tự chế đặc biệt phù hợp với đặc thù “ngõ nhỏ, phố nhỏ” của thành phố, có thể chở hàng đến tận nhà theo yêu cầu vì vậy được các chủ hàng rất ưu thích”. Anh Thọ khoe: “Tính trung bình mỗi ngày tôi nhận chở từ 3 đến 5 chuyến hàng theo yêu cầu của khách. Trừ tiền xăng, thu nhập khoảng 300.000 đến 400.000 đồng/ngày”. Đây là số tiền khá lớn so với thu nhập ở quê. Chính vì vậy không chỉ anh Vũ Văn Thọ mà rất nhiều chủ xe khác vẫn quyết tâm “bám trụ” ở Hà Nội để hành nghề…

“Không sợ cảnh sát giao thông thu giữ xe à?”. Trả lời câu hỏi của tôi, người thanh niên tên Hùng, “bạn nghề” của anh Vũ Văn Thọ đang trả hàng trên đường Nguyễn Trãi dừng tay, cười gượng gạo: “Dạo này cảnh sát kiểm tra chặt lắm, nhiều xe bị tịch thu rồi nhưng đây là xe của bố tôi. Bố tôi là thương binh, hôm nay ông cụ bị ốm, tôi chỉ chạy thay thôi mà…”. “Núp bóng” thương binh là mẹo của phần lớn chủ xe tự chế. Điều này giải thích tại sao mặc dù các cơ quan chức năng đã cấm nhưng nhiều xe ba bánh tự chế vẫn ngang nhiên lưu hành.

Cần nhiều giải pháp đồng bộ

Ngoài những hỗ trợ của Chính phủ cho chủ xe khi chuyển đổi phương tiện, nhiều địa phương còn có các hình thức hỗ trợ hết sức thiết thực khác như dạy nghề miễn phí, giới thiệu việc làm cho những người có nhu cầu… Đây là những chủ trương đúng đắn, là biện pháp rất thiết thực góp phần xóa bỏ các loại xe tự chế. Tuy nhiên trên thực tế những biện pháp này lại chưa mang lại hiệu quả như mong muốn.

Tâm sự với chúng tôi, nhiều chủ xe ba bánh tự chế cho rằng, bản thân không muốn “bám trụ” ở thành phố để phải xa gia đình, xa vợ con, hàng ngày phải lo “đối phó” với lực lượng chức năng… nhưng vì miếng cơm manh áo họ vẫn phải làm.

Anh Dương Duy Hồng, một chủ xe ba bánh tự chế quê ở Ninh Bình mà chúng tôi gặp trên đường Nguyễn Thái Học (Hà Nội) thật thà cho biết: “Với chiếc xe ba bánh chở hàng thuê, mỗi tháng trừ tiền ăn, tiền thuê nhà tôi cũng tiết kiệm được khoảng 5 triệu đồng gửi về cho gia đình. Nếu bỏ nghề về quê thì làm gì ra số tiền ấy?”. Tìm hiểu chúng tôi được biết, nhiều chủ phương tiện cũng muốn chuyển nghề hoặc “chia tay” với chiếc xe tự chế để sắm phương tiện mới được phép lưu hành. Tuy nhiên để tìm được việc làm với thu nhập không thấp hơn nghề “chở hàng thuê” hoặc để chuyển đổi phương tiện với khoản tiền hỗ trợ chỉ vài triệu đồng như quy định hiện nay thì đây thực sự là “bài toán” khó…

Để xóa bỏ triệt để xe ba bánh, xe bốn bánh tự chế, thiết nghĩ các cơ quan chức năng cần triển khai nhiều giải pháp đồng bộ. Có thể nghiên cứu nâng mức hỗ trợ cho chủ xe khi chuyển đổi phương tiện, đồng thời ban hành những chính sách hợp lý nhằm hướng nghiệp, dạy nghề và tạo việc làm có thu nhập ổn định cho chủ phương tiện khi chuyển nghề.

Bài, ảnh: Trung Kiên