QĐND - Trong khi nền kinh tế còn nhiều khó khăn, Đảng và Nhà nước ta vẫn đặc biệt quan tâm đến các mục tiêu, chính sách an sinh xã hội, trong đó chương trình hỗ trợ nhà ở cho hộ nghèo. Đây là một nội dung thấm đẫm tính nhân văn và là một trong những điểm sáng trong tiến trình công nghiệp hóa -hiện đại hóa đất nước. Chỉ tính riêng từ năm 2009 đến nay, toàn quốc đã hỗ trợ về nhà ở cho hơn 507.000 hộ nghèo đang cư trú tại khu vực nông thôn. Đặc biệt đã xuất hiện những cách làm hay của Bộ Quốc phòng và các địa phương trong cả nước.

Chương trình 3 nhất

Theo Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trịnh Đình Dũng, Phó trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về chính sách nhà ở và Thị trường bất động sản, chương trình hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở của Chính phủ là chương trình hỗ trợ nhà ở lớn nhất, hiệu quả nhất và huy động được nhiều nhất các nguồn lực kể từ khi đất nước thực hiện đường lối đổi mới. Chương trình thể hiện quyết tâm chính trị của Đảng và Nhà nước, chứng tỏ tính ưu việt của chế độ xã hội chủ nghĩa. Mặc dù kinh tế đất nước còn nhiều khó khăn, nhưng cả nước đã huy động được nguồn lực to lớn để hỗ trợ nhà ở cho các hộ nghèo. Với những ý nghĩa xã hội đặc biệt, chương trình đã góp phần khơi dậy truyền thống tốt đẹp, tinh thần tương thân, tương ái, đùm bọc người nghèo, biết ơn người có công; xây dựng tình cảm gắn bó, đoàn kết anh em, dòng họ…

Lãnh đạo, chỉ huy Công ty Trực thăng miền Bắc (Tổng công ty Trực thăng Việt Nam, Bộ Quốc phòng) trao nhà đại đoàn kết tặng gia đình chính sách tại huyện Tiên Lãng (Hải Phòng). Ảnh: Hoàng Hà

 

Sau khi Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 67/QĐ/TTg ngày 29-10-2010 hỗ trợ các hộ nghèo có khó khăn về nhà ở, các địa phương đã có nhiều cách làm sáng tạo. Đến nay chương trình đã hoàn thành các mục tiêu, yêu cầu đề ra. Đã có 9 tỉnh hoàn thành hỗ trợ nhà ở cho hộ nghèo trên địa bàn trước thời hạn 2 năm và hầu hết các tỉnh khác đã hoàn thành chương trình trước thời hạn 1 năm. Nhiều tỉnh có số lượng phải hỗ trợ lớn, nhưng cũng đạt kết quả tốt như: Thanh Hóa, Thái Nguyên, Sóc Trăng… Các địa phương trong cả nước đã hoàn thành hỗ trợ nhà ở cho 507.143 hộ nghèo. Trong số đó, đã hỗ trợ được 224.000 hộ nghèo là đồng bào dân tộc thiểu số; 89.747 hộ trên địa bàn 62 huyện nghèo, đạt 110% và 25.506 hộ là đồng bào Khơ -me tại khu vực Tây Nam Bộ, đạt 108% so với kế hoạch.

Với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, chương trình rất hợp lòng dân, được đông đảo nhân dân ủng hộ. Theo báo cáo chưa đầy đủ của các địa phương, trong tổng số vốn đã giải ngân của chương trình thì có hơn 4000 tỷ đồng là vốn huy động từ người dân và cộng đồng (chiếm 33,7%).

Điểm sáng từ chương trình xây dựng nhà đồng đội và nhà tình nghĩa

Cùng với chương trình hỗ trợ hộ nghèo xây dựng nhà của Chính phủ, Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng đã phát động phong trào xây dựng nhà tình nghĩa, nhà đồng đội tặng các đối tượng chính sách và cán bộ, chiến sĩ trong quân đội có hoàn cảnh khó khăn. Phong trào này đã được sự hưởng ứng của các cơ quan, đơn vị trong toàn quân, đặc biệt là các doanh nghiệp quân đội. Theo số liệu của các cơ quan chức năng thuộc Bộ Quốc phòng, từ năm 2008 đến hết năm 2011 đã có hàng trăm lượt cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp thuộc Bộ Quốc phòng ủng hộ kinh phí gần 40 tỷ đồng, triển khai xây dựng 6000 căn nhà tình nghĩa, nhà đồng đội tặng các đối tượng chính sách theo chủ trương của Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng.

Tiếp tục đẩy mạnh Chương trình toàn quân xây dựng nhà tình nghĩa, nhà đồng đội, Bộ Quốc phòng đã phát động các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp trong toàn quân tiếp tục tham gia đóng góp, ủng hộ kinh phí theo khả năng. Phấn đấu đến năm 2015, mỗi năm toàn quân xây dựng 1000 căn nhà tình nghĩa, nhà đồng đội (định mức trị giá mỗi ngôi nhà là 60 triệu đồng) tặng các đối tượng chính sách. Các đơn vị, doanh nghiệp ủng hộ kinh phí được Bộ Quốc phòng cấp bằng chứng nhận và ghi thành tích vào sổ vàng truyền thống; được xét khen thưởng trong thực hiện Chương trình xây dựng nhà tình nghĩa, nhà đồng đội. Bộ Quốc phòng sẽ công bố kết quả và trao bằng chứng nhận cho các đơn vị, doanh nghiệp ủng hộ đợt 1 tại hội nghị các doanh nghiệp toàn quân lần thứ hai.

Tiếp tục triển khai giai đoạn 2 chương trình hỗ trợ hộ nghèo xây nhà ở

Theo Quyết định 167, Nhà nước sẽ hỗ trợ trực tiếp từ ngân sách mỗi hộ gia đình từ 7, 2 đến 8, 4 triệu đồng, cho vay với lãi suất ưu đãi (3%/năm) từ Ngân hàng Chính sách xã hội 8 triệu đồng và huy động sự đóng góp giúp đỡ của cộng đồng, dòng họ và đóng góp của bản thân hộ gia đình để xây dựng được 1 ngôi nhà diện tích khoảng 24m2 có tuổi thọ tối thiểu 10 năm. Nếu tính bình quân mỗi hộ có 4 người, chương trình đã giúp hơn 2 triệu người có nhà ở an toàn, ổn định.

Phát biểu tại hội nghị tổng kết chương trình này mới đây, lãnh đạo các bộ, ngành, địa phương đều cho rằng, chính sách hỗ trợ nhà ở cho các hộ nghèo tại khu vực nông thôn có ý nghĩa chính trị, xã hội to lớn và đạt được kết quả khá toàn diện. Để đạt được những kết quả đó là do chương trình có những cơ chế, chính sách phù hợp, sát với thực tế; các thủ tục đơn giản, dễ thực hiện, nhưng vẫn bảo đảm tính công khai, minh bạch, dân chủ và nhận được sự quan tâm của cả hệ thống chính trị, trở thành phong trào sôi nổi, rộng rãi trên cả nước. Chương trình được tổ chức triển khai quyết liệt, có hiệu quả của các cấp ủy đảng, chính quyền các ban ngành, đoàn thể ở các địa phương, từ cấp tỉnh đến thôn, xã…

Tỉnh Bắc Giang có 3.648 hộ cần được hỗ trợ về nhà theo Chương trình 167, tuy số lượng không nhiều nhưng trong một thời gian dài, Ban chỉ đạo Chương trình 167 của tỉnh phát hiện một số huyện có nhiều hộ đăng ký hỗ trợ nhưng không tiến hành làm mới do khung hoặc tường nhà còn khá tốt và không muốn phá bỏ. Sau khi Ban Chỉ đạo trực tiếp xuống địa phương kiểm tra tình hình đã thảo luận và cho phép người dân có thể giữ lại khung, tường nhà cũ nhưng vẫn được thanh toán khi cải tạo nhà mới với điều kiện tổng số tiền xây dựng nhà phải cao hơn mức Nhà nước hỗ trợ và Ngân hàng Chính sách xã hội cho vay, đáp ứng đầy đủ tiêu chí mà Bộ Xây dựng đã quy định. Lãnh đạo tỉnh Bắc Giang cũng chia sẻ bài học về tính minh bạch trong bình xét và không cào bằng trong hỗ trợ những hộ nghèo đặc biệt khó khăn cần cải thiện nhà ở, đặc biệt quan tâm đến những hộ không có khả năng làm nhà ở dù đã được hỗ trợ của Nhà nước và vay vốn ưu đãi. Ban Chỉ đạo tỉnh xác định quyết tâm, vận động và giúp đỡ để họ vừa có nhà mới, vừa không lâm vào cảnh nợ nần. Từ đó xây dựng tiêu chí xác định hộ đặc biệt khó khăn để từng thôn, xã tiến hành bình xét công khai, sau đó Ban chỉ đạo sẽ quyết định mức hỗ trợ. Chính vì vậy, việc cơ bản hoàn thành xong chương trình trong năm 2011 được đảng bộ, chính quyền các cấp đánh giá cao. Tuy mức hỗ trợ có khác nhau, nhưng đến nay, chưa có trường hợp nào khiếu nại hay thắc mắc về công tác tổ chức hỗ trợ.

Hiện nay, hầu hết các địa phương đã hoàn thành việc thống kê hộ nghèo theo chuẩn mới và có thêm nhiều hộ nghèo đang cần được hỗ trợ để cải thiện về nhà ở. Lãnh đạo các địa phương cũng đề nghị Bộ Xây dựng tham mưu với Chính phủ sớm ban hành Đề án hỗ trợ cho hộ nghèo khó khăn về nhà ở theo chuẩn nghèo mới giai đoạn 2011-2015 để các địa phương có cơ sở xây dựng kế hoạch thực hiện và đề nghị Chính phủ tiếp tục cho triển khai Chương trình này giai đoạn 2.

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị nói trên, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng nhấn mạnh: Cần phát huy những ưu điểm, nhân rộng những cách làm hay của chương trình để tiếp tục triển khai có hiệu quả hơn trong giai đoạn 2 theo chuẩn nghèo mới. Thủ tướng cũng yêu cầu Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan sớm hoàn thành Đề án hỗ trợ nhà ở cho các hộ nghèo theo tiêu chuẩn nghèo mới áp dụng cho giai đoạn 2011-2015 (gọi tắt là Chương trình 167 giai đoạn 2), trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định trong quý IV năm 2012 để có thể triển khai thực hiện vào đầu năm 2013. Thủ tướng cũng kỳ vọng từ năm 2013 đến 2015, khi bắt đầu triển khai giai đoạn 2 của Chương trình 167 sẽ hỗ trợ được cho khoảng 500.000 hộ nghèo có nhà ở vững chắc, góp phần làm thay đổi diện mạo nông thôn, thực hiện có hiệu quả Chương trình Xây dựng nông thôn mới.

Minh Mạnh