QĐND Online – “Mạng lưới an sinh xã hội đối với hộ nghèo còn khiêm tốn, cần nâng cao hệ thống bảo trợ xã hội cho người nông dân”, là kết luận chính của nghiên cứu “Cơ chế bảo trợ xã hội đối với sản xuất nông nghiệp quy mô nhỏ ở Việt Nam” được đưa ra tại hội thảo cùng tên diễn ra sáng 18-7, tại Hà Nội. Hoạt động này nằm trong khuôn khổ chương trình hợp tác nghiên cứu giữa Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (Việt Nam) và Viện Nghiên cứu Phát triển Thái Lan; thực hiện dưới sự tài trợ của Tổ chức Oxfam.

Theo nghiên cứu này, chính sách bảo trợ xã hội của Việt Nam chủ yếu tập hợp các chương trình hướng tới đảm bảo thu nhập tối thiểu, tiếp cận dịch vụ cơ bản và cải thiện khả năng đối phó với rủi ro. Chính sách bao gồm 3 tầng lưới: Phòng ngừa, giảm thiểu và khắc phục rủi ro.

Bảo trợ xã hội đối với các hộ gia đình ở nông thôn cần được chú trọng hơn. Ảnh minh họa.

Nông dân phải đối mặt với nhiều hiểm họa

Theo Tiến sĩ Võ Trí Thành- Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương, mục đích chính của nghiên cứu là đánh giá khả năng đóng góp của bảo trợ xã hội đối với việc khắc phục tổn tương và nghèo đói trong nông nghiệp ở Việt Nam, qua đó đưa ra một số chính sách nhằm giảm bớt rủi ro và cải thiện cuộc sống của người dân.

Nhóm nghiên cứu đã tiến hành khảo sát ngẫu nhiên đối với 580 hộ gia đình ở hai tỉnh khu vực duyên hải miền Trung và Đồng bằng sông Cửu Long (Hà Tĩnh và Vĩnh Long). Đây là hai khu vực thường xuyên bị ảnh hưởng bởi thiên tai và chịu sự biến đổi về khí hậu nghiêm trọng; thu nhập của các hộ gia đình chủ yếu phụ thuộc vào sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là sản xuất lúa gạo.

Kết quả thực nghiệm cho thấy, cú sốc các hộ gia đình thường gặp nhiều nhất là: các thành viên trong gia đình bị ốm đau hoặc gặp tai nạn, giá cả tăng nhanh, lũ lụt... Mặc dù, hộ gia đình nghèo và không nghèo đều phải đối mặt với các cú sốc tương tự nhưng tác động của cú sốc đối với người nghèo là nghiêm trọng hơn.

Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, đa số các hộ gia đình ở nông thôn chưa tham gia vào bảo hiểm xã hội và cũng hạn chế tiếp cận với bảo hiểm xã hội tự nguyện;  hiện nay cũng chưa có biện pháp tự nguyện nào để giúp nhóm có thu nhập thấp và nhóm dễ bị tổn thương có thể tiếp cận với bảo hiểm xã hội.

Toàn cảnh buổi báo cáo kết quả nghiên cứu.

Tác động đến các hộ gia đình ở nông thôn còn hạn chế

Tại hội thảo, các nhóm nghiên cứu nhấn mạnh, chất lượng bảo trợ xã hội đối với những người trong diện nghèo vẫn chưa được chú trọng. Theo ước tính gần đây (năm 2007) của Ngân hàng Thế giới, những phúc lợi an sinh xã hội, đặc biệt là lương hưu, không phải dành cho người nghèo mà chỉ có 2% tổng số tiền đó dành cho họ.

Bà Trần Bình Minh, đại diện nhóm nghiên cứu cho biết, dịch vụ chăm sóc sức khỏe cộng đồng như: Đảm bảo lối sống lành mạnh, đảm bảo môi trường trong sạch, phát triển các dịch vụ chăm sóc sức khỏe... vẫn còn chưa thích hợp và yếu kém. Bên cạnh đó, còn tồn tại sự bất bình đẳng trong các dịch vụ chăm sóc sức khỏe giữa các nhóm khác nhau. Do vậy, việc tiếp cận bảo hiểm y tế vẫn còn là một thách thức cho những người dân đang sống trong các vùng có hoàn cảnh khó khăn.

Từ thực trạng trên, nghiên cứu chỉ rõ, cần phải thúc đẩy cơ chế bảo trợ xã hội, mở rộng phạm vi và đối tượng thực hiện đến người già, hộ gia đình nghèo để khi gặp phải các tình huống này họ không bị rơi vào cảnh nghèo đói; các cấp chính quyền cần phải cải thiện kỹ thuật sản xuất nông nghiệp, đẩy mạnh thu nhập của người dân. Ngoài ra, việc nâng cao nhận thức về bảo hiểm xã hội và nhu cầu đối với bảo hiểm xã hội khi thu nhập tăng là rất quan trọng.

“Việt Nam cần quan tâm đến hiện đại hóa và thúc đẩy mạng lưới an sinh xã hội hướng tới hộ gia đình, coi đây là một can thiệp bổ sung cho chương trình xóa đói giảm nghèo theo khu vực địa lý và các chương trình bảo hiểm xã hội”, bà Trần Bình Minh khẳng định.

Bài, ảnh: Thu Huyền