Cần biết nhà báo cần gì?

QĐND - Những năm qua, các nhà báo đã không quản ngại hy sinh, gian khổ, từng ngày, từng giờ bám sát thực tiễn, tuyên truyền sinh động về các sự kiện, vấn đề trên lĩnh vực QP-AN. Tuy nhiên, việc tuyên truyền về nhiệm vụ QP-AN vẫn bộc lộ nhiều hạn chế, chưa tương xứng với yêu cầu. Một trong nhiều nguyên nhân là việc bồi dưỡng kiến thức về QP-AN cho các nhà báo chưa được chú ý đổi mới nội dung và phương thức.

Đa dạng hóa phương thức bồi dưỡng

Thời gian qua, nhất là từ khi có Chỉ thị số 12-CT/TW của Bộ Chính trị và Nghị định 116/2007/NĐ-CP của Chính phủ về thực hiện công tác giáo dục QP-AN trong tình hình mới; công tác bồi dưỡng kiến thức QP-AN cho các nhà báo được quan tâm thường xuyên hơn. Hội đồng giáo dục QP-AN các cấp, các cơ quan quản lý thông tin và truyền thông, các học viện, nhà trường quân đội… đã chủ động, tích cực vào cuộc. Trao đổi với Đại tá Trần Đình Đích, Trưởng phòng Giáo dục QP-AN (Cục Dân quân tự vệ) chúng tôi được biết, tại các lớp bồi dưỡng kiến thức QP-AN cho các đối tượng ở Học viện Quốc phòng, trường quân sự các quân khu, tỉnh, thành phố đều có sự tham gia của lãnh đạo và phóng viên, biên tập viên các báo, đài. Ngoài ra, nhiều lớp bồi dưỡng kiến thức QP-AN dành riêng cho các nhà báo đã được các địa phương như: Hà Nội, Hải Dương, Phú Thọ, Đà Nẵng, Bình Định, Khánh Hòa… tổ chức. Tại Trường Đào tạo - Bồi dưỡng cán bộ quản lý thông tin và truyền thông (TT&TT), Bộ TT&TT, đồng chí Lê Kiên Cường, Phó trưởng phòng Đào tạo cho biết: "Những năm qua, nhà trường đã mở nhiều lớp tập huấn, bồi dưỡng kiến thức QP-AN, cấp chứng nhận cho hàng trăm cán bộ lãnh đạo, quản lý các cơ quan báo chí. Không chỉ tập trung bồi dưỡng cho cán bộ lãnh đạo, nhà trường còn mở rộng bồi dưỡng cho đội ngũ phóng viên, biên tập viên các báo, đài...".

Khảo sát ở một số cơ quan như: Báo Nhân dân, Thông tấn xã Việt Nam, Đài Truyền hình Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam, Báo Hà Nội mới… chúng tôi nhận thấy ngoài cử cán bộ, phóng viên tham dự các lớp bồi dưỡng, nhiều cơ quan báo chí còn có những cách làm chủ động, sáng tạo để bồi dưỡng kiến thức QP-AN cho các nhà báo, như tổ chức đi tham quan, giao lưu, tìm hiểu thực tế tại các đơn vị quân đội, mời chuyên gia về bồi dưỡng tại tòa soạn hoặc tổ chức cho các nhóm phóng viên chuyên trách về QP-AN tọa đàm, trao đổi kinh nghiệm; phát huy vai trò của các nhà báo đã qua chiến đấu, có kinh nghiệm hoạt động trên lĩnh vực QP-AN bồi dưỡng cho phóng viên trẻ...

Cán bộ, phóng viên Báo Quân đội nhân dân và Báo Nhân Dân giao lưu với cán bộ, chiến sĩ Đơn vị Tên lửa H36, Đoàn Phòng không Hà Nội nhân kỷ niệm 86 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21-6-1925/21-6-2011). Ảnh: Hùng Khoa

Thực hiện chủ trương đổi mới, cùng với nghiên cứu các chuyên đề theo quy định, một số địa phương phối hợp với các trường bổ sung thêm những nội dung bổ trợ sát với tình hình thực tiễn hoạt động của các nhà báo. Ngoài ra, các nhà báo còn được huấn luyện bắn súng ngắn K54, tham quan hoạt động quân sự ở một số đơn vị...

Mới chỉ là “cưỡi ngựa xem hoa”

Hiện nay, cả nước có khoảng 17.000 nhà báo và gần 7.000 người làm báo chưa được cấp thẻ. Chưa có thống kê cụ thể nhưng theo đánh giá của Hội đồng giáo dục QP-AN Trung ương, số lượng các nhà báo được bồi dưỡng kiến thức QP-AN còn rất khiêm tốn, mới chỉ tập trung vào những phóng viên phụ trách chuyên trang, chuyên mục về QP-AN của các báo.

Thông thường mỗi lớp bồi dưỡng kiến thức QP-AN cho các nhà báo được tiến hành từ 3 đến 5 ngày. Trong khoảng thời gian ấy, các phóng viên được truyền đạt 7 chuyên đề gồm: Công tác tư tưởng báo chí trước yêu cầu mới; quản lý nhà nước về QP-AN; nội dung cơ bản của Luật Quốc phòng, Luật Nghĩa vụ quân sự, Luật DQTV, Pháp lệnh về Lực lượng dự bị động viên, Pháp lệnh Bảo vệ công trình quốc phòng và khu vực quân sự; phòng, chống chiến lược “Diễn biến hòa bình” trên lĩnh vực tư tưởng, văn hóa; Nghị quyết số 09 của Chính phủ và Chương trình Quốc gia phòng, chống tội phạm... Với khoảng thời gian và lượng kiến thức như vậy, nhiều nhà báo cho rằng, chỉ là “cưỡi ngựa xem hoa”. Để nói, viết cho chuẩn xác, thuyết phục thì các phóng viên rất cần những kiến thức cụ thể. Phóng viên Hồ Thị Thanh Hà, Đài Phát thanh - Truyền hình Hà Nội chia sẻ: “Khó khăn của chúng tôi nhiều khi từ những điều rất đơn giản như định nghĩa, khái niệm, phiên hiệu đơn vị, tên gọi các loại vũ khí…”. Có lẽ vì thế mà nhiều phóng viên kiến nghị, ngoài các nội dung theo quy định, các lớp bồi dưỡng cần có các nội dung bổ trợ và tăng thời gian tìm hiểu thực tế.

Đổi mới nội dung, mở rộng đối tượng

Bồi dưỡng kiến thức QP-AN cho các nhà báo nhằm đẩy mạnh tuyên truyền, góp phần thực hiện có hiệu quả nhiệm vụ QP-AN là yêu cầu cấp thiết. Chính vì vậy, Thông tư số 108/2009/TT-BQP ngày 11-11-2009 của Bộ Quốc phòng chỉ rõ: “Chú trọng bồi dưỡng kiến thức QP-AN cho đội ngũ phóng viên, báo, đài…”. Quán triệt tinh thần đó, để khắc phục những hạn chế trong bồi dưỡng kiến thức QP-AN cho các đối tượng nói chung, các nhà báo nói riêng, tại Hội nghị tổng kết 10 năm công tác giáo dục QP-AN (2001-2010), Hội đồng Giáo dục QP-AN Trung ương xác định trước hết phải tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy Đảng, ban cán sự Đảng, đảng đoàn các cấp; tăng cường hiệu lực quản lý của Nhà nước từ Trung ương đến cơ sở. Thực tế cho thấy, các nhà báo, nhất là các phóng viên chuyên trách về lĩnh vực này luôn mong muốn được tham dự các lớp bồi dưỡng kiến thức QP-AN. Phóng viên Nguyễn Thị Hoa, Báo HàNộimới bày tỏ: “Nếu có lớp bồi dưỡng, tôi xin xung phong cả hai tay…”. Như vậy có thể thấy, các nhà báo luôn sẵn sàng, vấn đề là ở sự quan tâm tạo điều kiện của lãnh đạo các cấp. Mặt khác, đối tượng tham dự các lớp bồi dưỡng kiến thức QP-AN cũng cần được mở rộng. Bởi lẽ, mọi nhà báo dù theo dõi lĩnh vực nào cũng cần phải có kiến thức QP-AN. Lâu nay chúng ta mới chỉ quan tâm đến những phóng viên phụ trách chuyên trang, chuyên mục QP-AN là chưa đủ.

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, các thế lực thù địch đẩy mạnh chiến lược "Diễn biến hòa bình"; nhiệm vụ QP-AN diễn biến phức tạp, nhạy cảm… việc bồi dưỡng kiến thức QP-AN cho các nhà báo tiếp tục phải đổi mới chương trình, nội dung và phương thức. Đồng chí Lê Kiên Cường kiến nghị: Từ nội dung giáo dục QP-AN chung cho các đối tượng, cần xây dựng nội dung, chương trình chuyên sâu; gắn kết chặt chẽ lý luận và thực tiễn để bồi dưỡng riêng cho các nhà báo. Thực tế, những năm qua, Trường Đào tạo - Bồi dưỡng cán bộ quản lý TT&TT đã làm theo hướng này và được đánh giá tốt. Đặc biệt, trước những vấn đề mới, nhạy cảm trong lĩnh vực QP-AN cần kịp thời định hướng, bồi dưỡng...

Trao đổi với chúng tôi một số phóng viên tham dự lớp bồi dưỡng kiến thức QP-AN do tỉnh Hải Dương phối hợp với Trường Quân sự Quân khu 3 tổ chức cho rằng, với khối báo chí ngành, địa phương phải bám sát đặc điểm, nhiệm vụ, yêu cầu về QP-AN của địa phương, ngành mình để xây dựng nội dung bồi dưỡng cho phù hợp. Chẳng hạn, với các tỉnh biên giới, phải đặc biệt chú trọng Luật Biên giới và Pháp lệnh Bộ đội Biên phòng; hay các địa phương có đồng bào theo đạo cần tập trung bồi dưỡng về Pháp lệnh Tín ngưỡng, tôn giáo; các tỉnh ven biển và ngành hoạt động trên biển thì nội dung phải tập trung vào Pháp lệnh Cảnh sát biển Việt Nam; Công ước về Luật Biển v.v…

Phương thức tuyên truyền về nhiệm vụ QP-AN của chúng ta chủ yếu là thông qua các phương tiện truyền thông. Để nâng cao chất lượng, hiệu quả tuyên truyền về nhiệm vụ QP-AN, cùng với bồi dưỡng kiến thức QP-AN cho các nhà báo, các cơ quan báo chí cần dành dung lượng, thời lượng cần thiết và tạo điều kiện thuận lợi để các nhà báo phát huy những kiến thức được bồi dưỡng, bám sát thực tiễn sôi động của công tác QP-AN để tuyên truyền một cách sinh động, hấp dẫn.

Kim Ngọc - Xuân Dân