Quyết liệt trong lãnh đạo, chỉ đạo

Theo thống kê, trên địa bàn Quân khu 2 và các tỉnh Bắc Lào có 27.799 cán bộ, chiến sĩ hy sinh, trong đó 25.499 cán bộ, chiến sĩ hy sinh trong nước và 2.300 Quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh tại nước bạn Lào. Thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm, Quân khu 2 và các địa phương trên địa bàn phấn đấu hoàn thành cơ bản công tác tìm kiếm, quy tập (TKQT) trong địa bàn trọng điểm, tập trung ở “vùng lõi” khu vực Mặt trận Vị Xuyên (tỉnh Tuyên Quang) và tỉnh Lào Cai. Trong đó, phấn đấu TKQT 820 HCLS và lấy mẫu 11.366 mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin để phục vụ giám định ADN.

Lãnh đạo Quân khu 2 chỉ đạo lớp tập huấn về công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại điểm cao 211, xã Thanh Thủy, tỉnh Tuyên Quang. Ảnh: HOÀNG TRUNG 

Đây là nhiệm vụ khó khăn vì địa bàn Quân khu 2 trải rộng, địa hình chia cắt, thường xuyên chịu ảnh hưởng của mưa lũ, sạt lở đất; nhiều khu vực còn ô nhiễm bom, mìn, vật nổ. Hơn nữa, hồ sơ, sơ đồ mộ chí, nhất là trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp, bị thiếu, thất lạc, nhân chứng ngày càng ít; quá trình phát triển kinh tế-xã hội, xây dựng kết cấu hạ tầng và đô thị hóa làm thay đổi địa hình, địa vật, gây khó khăn trong xác định vị trí an táng ban đầu. Nhiều phần di cốt liệt sĩ bị đạn pháo địch cày xới vỡ vụn, phân hủy theo thời gian và bị vùi lấp sâu... ảnh hưởng trực tiếp đến công tác khảo sát, xác minh, TKQT và lấy mẫu giám định ADN.

Ban chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Phú Thọ triển khai lấy mẫu hài cốt liệt sĩ tại Nghĩa trang Liệt sĩ xã Phù Ninh. Ảnh: HOÀNG TRUNG

Thiếu tướng Nguyễn Hồng Thái, Phó chính ủy, Trưởng ban chỉ đạo về TKQT và xác định danh tính HCLS (sau đây gọi là Ban chỉ đạo) Quân khu 2 cho biết: "Đảng ủy, Bộ tư lệnh và Ban chỉ đạo Quân khu 2 đã tập trung quán triệt, cụ thể hóa các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và chỉ đạo của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, Ban chỉ đạo quốc gia về công tác TKQT và xác định danh tính HCLS; ban hành nghị quyết chuyên đề, quy chế, chương trình, kế hoạch hoạt động năm 2026 và giai đoạn 2026-2030; thường xuyên kiểm tra, đôn đốc, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc ngay từ cơ sở. Đặc biệt, gắn trách nhiệm người đứng đầu với tiến độ, chất lượng và kết quả thực hiện nhiệm vụ".

Lãnh đạo Quân khu 2 kiểm tra, chỉ đạo công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại điểm cao 685, xã Thanh Thủy, tỉnh Tuyên Quang. Ảnh: HOÀNG TRUNG
Lực lượng tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ của Quân khu 2 thực hiện nhiệm vụ tại điểm cao 685, xã Thanh Thủy, tỉnh Tuyên Quang. Ảnh: HOÀNG TRUNG

Đồng thời, Ban chỉ đạo Quân khu 2 phối hợp tham mưu, đề nghị Bộ Quốc phòng thành lập Đội TKQT HCLS lâm thời thuộc Bộ CHQS tỉnh Lào Cai; bổ sung biên chế cho Đội TKQT HCLS thuộc Bộ CHQS tỉnh Tuyên Quang; thành lập tổ nghiên cứu tài liệu, tư liệu các trận đánh trên địa bàn; chỉ đạo bộ CHQS các tỉnh tham mưu, thành lập các tổ khảo sát, xác minh, tiếp nhận thông tin và tổ nghiên cứu chuyên sâu. Tổ chức tập huấn tại thực địa các nội dung: TKQT HCLS; thống nhất quy trình lấy mẫu sinh phẩm HCLS, bảo quản, vận chuyển, bàn giao và số hóa hồ sơ... để rút kinh nghiệm trong toàn Quân khu.

Kết quả tích cực từ sự vào cuộc đồng bộ, trách nhiệm

Trong thực hiện giai đoạn 1 Chiến dịch 500 ngày đêm, ban chỉ đạo các cấp đã chỉ đạo các lực lượng chức năng nghiên cứu kỹ hồ sơ, tài liệu; phối hợp tổ chức gặp gỡ cựu chiến binh, nhân chứng, già làng, trưởng bản, người cao tuổi và người dân địa phương để khảo sát, xác minh, khoanh vùng, xác định những khu vực có khả năng còn HCLS. Bộ CHQS các tỉnh phối hợp với các đơn vị chủ lực từng chiến đấu trên địa bàn, hội cựu chiến binh và ban liên lạc truyền thống để rà soát lịch sử hàng trăm trận đánh, xác định số lượng liệt sĩ và các vị trí chôn cất ban đầu; ban hành, phổ biến thư ngỏ, phiếu khảo sát điện tử và các kênh tiếp nhận thông tin; đồng thời chỉ đạo các tổ công tác xuống tận thôn, bản, khu dân cư để thu thập, đối chiếu, xác minh thông tin. Đến nay, Quân khu và các địa phương đã có hơn 5.000 tin, bài, phóng sự trên các ấn phẩm báo chí, trang mạng xã hội, qua đó, tiếp nhận hơn 1.900 thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ qua tin nhắn SMS, thư ngỏ và đơn trực tiếp; tra cứu, rà soát, phân loại hơn 400 thông tin trên địa bàn.

Quân khu 2 chỉ đạo làm điểm lấy mẫu hài cốt liệt sĩ chưa xác định được thông tin tại Nghĩa trang Liệt sĩ xã Bảo Thắng (tỉnh Lào Cai). Ảnh: HOÀNG TRUNG

Theo đó, từ các thông tin và sự hỗ trợ của các cựu chiến binh, Đội TKQT HCLS Bộ CHQS tỉnh Tuyên Quang đã TKQT được 69 HCLS tại 5 mộ tập thể ở khu vực điểm cao 685, xã Thanh Thủy. Còn tại Lai Châu, từ tư liệu lịch sử, lời kể của nhân chứng và kết quả hội thảo, Ban chỉ đạo tỉnh đã TKQT được 47 HCLS cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 148 và Ban cán sự Đảng huyện Phong Thổ (cũ), hy sinh trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp tại khu vực Nghĩa trang Liệt sĩ Tam Đường, xã Bình Lư. Tại Lào Cai, thông tin do một nhóm cựu chiến binh cung cấp có mộ liệt sĩ tại khu vực đồi Đá Vôi đã giúp lực lượng chức năng TKQT được 45 hài cốt cán bộ, chiến sĩ hy sinh trong cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc...

Đoàn xe quân sự của Quân khu 2 đưa hài cốt liệt sĩ vừa được quy tập trên địa bàn tỉnh Lào Cai về an táng tại các nghĩa trang trên địa bàn. Ảnh: CHIẾN VĂN 
Đảng ủy, Bộ tư lệnh và BCĐ Quân khu 2 thành kính dâng hoa tưởng niệm trong Lễ viếng, truy điệu và an táng 71 hài cốt liệt sĩ tại Đài tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ phường Cam Đường, tỉnh Lào Cai. Ảnh: CHIẾN VĂN 
 
 
Quân khu 2 phối hợp chỉ đạo tổ chức trang trọng Lễ viếng, truy điệu và an táng 71 hài cốt liệt sĩ quy tập được trên địa bàn tỉnh Lào Cai về an táng tại các nghĩa trang của tỉnh. Ảnh: CHIẾN VĂN 
Lãnh đạo Quân khu 2 tham gia di chuyển hài cốt liệt sĩ vừa được quy tập trên địa bàn tỉnh Lào Cai về tổ chức an táng tại các nghĩa trang địa phương. Ảnh: CHIẾN VĂN 

Theo Đại tá Nguyễn Văn Chính, Trưởng phòng Chính sách (Cục Chính trị Quân khu 2), thực hiện chiến dịch, các lực lượng của Quân khu 2 và các địa phương đã chủ động khắc phục khó khăn về nguồn tin, địa hình, địa chất, thời tiết, huy động hơn 43.000 ngày công, trèo đèo, lội suối, phá đá, mở đường, đào gần 60.000m3 đất, đá để tìm kiếm, đưa các anh hùng liệt sĩ trở về và từng bước xác định danh tính của các liệt sĩ. Đến ngày 29-8-2026, các tỉnh hoàn thành khai quật, lấy 9.619 mẫu sinh phẩm HCLS đủ điều kiện, đạt 84,6%; đến ngày 10-9-2026 hoàn thành bàn giao mẫu sinh phẩm HCLS, vượt kế hoạch 11 tháng. Tính đến ngày 31-10-2026, Quân khu 2 và các địa phương TKQT được 429 HCLS, trong đó 33 HCLS tại Lào. Cùng với đó, các địa phương đã tổ chức lấy 31.873 mẫu sinh phẩm thân nhân liệt sĩ, qua đó tạo cơ sở khoa học quan trọng cho công tác giám định, đối sánh và xác định danh tính HCLS.

Lãnh đạo Quân khu 2 trao bằng khen tặng các tập thể có thành tích xuất sắc trong thực hiện giai đoạn 1 Chiến dịch 500 ngày đêm của Quân khu. Ảnh: CHIẾN VĂN 

Trung tướng Phạm Đức Duyên, Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Quân khu 2 khẳng định: Từ những kết quả đạt được trong giai đoạn 1, thời gian tới, các lực lượng của Quân khu 2 sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các địa phương thực hiện chiến dịch với tinh thần, trách nhiệm, quyết tâm cao nhất.

Trước mắt, phấn đấu hoàn thành chỉ tiêu được giao trong toàn chiến dịch, sau đó, tiếp tục TKQT HCLS đến khi không còn thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ. Cùng với đó, Quân khu tiếp tục chỉ đạo bộ CHQS các tỉnh tham mưu với địa phương tăng cường tổ chức các hội thảo thu thập, cung cấp thông tin; đưa cựu chiến binh trực tiếp chiến đấu và nhân chứng lịch sử lên các điểm cao để cung cấp, xác minh thông tin, xác định số liệt sĩ; đẩy mạnh xác định danh tính HCLS bằng phương pháp thực chứng. Quân khu sẽ điều động lực lượng chuyên trách đến các địa bàn trọng điểm, tăng cường lực lượng hoặc đề nghị thành lập mới các đội TKQT HCLS lâm thời với mục tiêu hoàn thành cao nhất các mục tiêu, chỉ tiêu của chiến dịch.