“Không ai bị lãng quên. Không điều gì bị lãng quên”. Lời nhắc ấy đã trở thành mệnh lệnh từ trái tim của nhiều thế hệ người Việt Nam trong hành trình tri ân những người đã hiến dâng tuổi xuân cho độc lập, tự do của Tổ quốc. Hơn nửa thế kỷ sau ngày đất nước thống nhất, vẫn còn hàng nghìn liệt sĩ chưa tìm được nơi an nghỉ hoặc chưa xác định được danh tính. Mỗi ký ức được kể lại, mỗi tư liệu được trao gửi, mỗi mẫu ADN được lưu giữ hôm nay đều có thể mở ra thêm một cơ hội đưa các anh trở về với tên tuổi của mình.

Lực lượng chức năng đến từng gia đình chính sách để tuyên truyền vận động cung cấp thông tin về liệt sĩ nhằm đẩy mạnh triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm trên địa bàn. 

Trong căn nhà nhỏ ở xóm Nam Hưng, xã Tân Cương, bà Đào Thị Hưởng lặng lẽ mở chiếc túi đựng những giấy tờ đã úa màu thời gian. Đó là hai tấm giấy báo tử của liệt sĩ Phạm Văn Dương và liệt sĩ Đào Quyết Chiến - hai người thân đã anh dũng hy sinh trong hai cuộc kháng chiến bảo vệ Tổ quốc. Hơn 50 năm trôi qua, ngoài những dòng thông tin ít ỏi trên giấy báo tử, gia đình vẫn chưa biết các anh đang nằm ở đâu. Khi cán bộ địa phương mang đến Phiếu thu thập thông tin về liệt sĩ và thân nhân liệt sĩ phục vụ Chiến dịch 500 ngày đêm, bà Hưởng nâng niu từng trang giấy như cầm trong tay một niềm hy vọng mới. Sau nhiều thập niên mòn mỏi chờ đợi, gia đình lại có thêm một cơ hội tìm kiếm người thân.

Câu chuyện của bà Hưởng cũng là tâm trạng chung của biết bao gia đình thân nhân liệt sĩ trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên. Bởi vậy, những ngày qua, hình ảnh cán bộ quân sự, cấp ủy, chính quyền, đoàn thể địa phương đến từng gia đình hướng dẫn kê khai thông tin đã trở nên quen thuộc. Những cuộc gặp gỡ đều vừa là thực hiện một quy trình nghiệp vụ, vừa là sự sẻ chia, động viên và tiếp thêm niềm tin cho các gia đình chính sách.

Trung tá Nguyễn Xuân Giang, Chính trị viên phó Ban CHQS xã Tân Cương (bên phải) cung cấp mẫu thông tin cho gia đình bà Đào Thị Hưởng, xóm Nam Hưng, xã Tân Cương. 

Ở xã Vô Tranh, gia đình ông Lại Thế Hùng cũng đang nuôi dưỡng niềm hy vọng ấy. Gần nửa thế kỷ kể từ ngày liệt sĩ Lại Thế Độ hy sinh trong cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc, điều khiến gia đình day dứt nhất vẫn là chưa xác định được chính xác nơi người thân yên nghỉ. Ngay khi địa phương triển khai lấy mẫu ADN thân nhân liệt sĩ, ông Hùng là một trong những người tham gia đầu tiên. Ông tin rằng sự phát triển của khoa học, công nghệ cùng quyết tâm của Đảng, Nhà nước và Quân đội sẽ giúp nhiều gia đình thực hiện được điều tưởng như không thể.

Thực tiễn nhiều năm qua cho thấy, không ít trường hợp xác định được hài cốt liệt sĩ bắt đầu từ những thông tin rất nhỏ: Một nhân chứng cao tuổi, một cuốn nhật ký, một lá thư chiến trường hay một ký ức tưởng như đã chìm vào quên lãng.

Ông Phạm Đức Tiến (bên trái), xóm Nam Thái, xã Tân Cương, em trai liệt sĩ Phạm Đức Sinh cung cấp thông tin liệt sĩ cho cán bộ xóm. 

Nhận thức rõ điều đó, ngay từ những ngày đầu triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm, Tỉnh ủy, UBND tỉnh, Ban chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ (Ban chỉ đạo 515) tỉnh Thái Nguyên xác định công tác tuyên truyền phải đi trước một bước, tạo sự thống nhất trong nhận thức và hành động của toàn xã hội. Bộ CHQS tỉnh Thái Nguyên - cơ quan thường trực Ban chỉ đạo 515 tỉnh - đã chủ động tham mưu ban hành nhiều kế hoạch, hướng dẫn; phối hợp với các sở, ngành, địa phương, cơ quan báo chí, các tổ chức chính trị - xã hội tổ chức tuyên truyền đồng bộ bằng nhiều hình thức. Từ hệ thống truyền thanh cơ sở, các hội nghị tuyên truyền, sinh hoạt chi bộ, sinh hoạt đoàn thể đến báo chí, truyền hình, mạng xã hội, thông tin về Chiến dịch 500 ngày đêm được chuyển tải sâu rộng, giúp mọi tầng lớp nhân dân hiểu rõ ý nghĩa, trách nhiệm của mình đối với công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Công tác tuyên truyền không chỉ dừng lại ở việc phổ biến chủ trương, mà còn khơi dậy trách nhiệm công dân. Cán bộ cơ sở “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, rà từng hồ sơ, đối chiếu từng thông tin, vận động từng gia đình chính sách kê khai đầy đủ, tham gia lấy mẫu ADN khi đủ điều kiện. Nhiều cựu chiến binh, nhân chứng lịch sử, người dân chủ động cung cấp tư liệu, bản đồ, hồi ức chiến trường mà họ lưu giữ suốt hàng chục năm.

Đại tá Trần Viết Năng, Chính ủy Bộ CHQS tỉnh Thái Nguyên khẳng định: LLVT tỉnh xác định công tác tuyên truyền là giải pháp quan trọng để huy động sức mạnh toàn dân tham gia chiến dịch. Mỗi thông tin nhân dân cung cấp đều có thể trở thành căn cứ quý giá phục vụ xác minh, đối chiếu và xác định danh tính liệt sĩ.

Bà Luân Thị Trâm, xóm Hòa Tiến, xã Tân Cương cung cấp thông tin về phần mộ được chôn cất chưa rõ danh tính cho cán bộ Ban CHQS xã Tân Cương.

Đến thời điểm hiện tại, tỉnh Thái Nguyên đã tổ chức khai quật trên 200 phần mộ tại 4 nghĩa trang liệt sĩ để phục vụ công tác lấy mẫu sinh phẩm ADN, tạo cơ sở xây dựng ngân hàng dữ liệu gene, qua đó phục vụ xác định danh tính các liệt sĩ còn thiếu thông tin. Đây là khối lượng công việc rất lớn, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quân sự, công an, y tế, lao động - thương binh và xã hội cùng cấp ủy, chính quyền các địa phương, hướng tới mục tiêu hoàn thành Chiến dịch 500 ngày đêm trong quý I-2027 mà Ban chỉ đạo 515 tỉnh Thái Nguyên đặt ra.

Phía trước vẫn còn nhiều khó khăn khi thời gian đã lùi xa, nhân chứng ngày càng ít, nhiều tư liệu bị thất lạc. Nhưng chính sự đồng lòng của cấp ủy, chính quyền, LLVT và nhân dân trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên đang tạo nên niềm tin rằng hành trình ấy sẽ tiếp tục được nối dài bằng trách nhiệm và nghĩa tình.