“Tuyệt đối không để nhầm lẫn khi lấy mẫu ADN”

Những ngày đầu tháng 6, ở khu vực biên giới phía Tây tỉnh Quảng Trị, trời nắng như đổ lửa. Mặc cho tiết trời oi bức, cán bộ, nhân viên Đội quy tập Đoàn Kinh tế-Quốc phòng (KT-QP) 337 (Quân khu 4) vẫn lặng lẽ băng rừng, vượt suối trên dãy Trường Sơn để tiếp tục hành trình tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ (HCLS). Những lối mòn dẫn vào khu vực rừng núi thuộc các xã Hướng Phùng, Hướng Lập gập ghềnh, dốc đứng. Có những đoạn, cán bộ, chiến sĩ đơn vị phải men theo sườn núi, vượt qua những vách đá dựng đứng, sắc nhọn, hơi nóng từ đất đá phả lên hầm hập, bỏng rát.

Ban chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Quảng Trị theo dõi, chỉ đạo các lực lượng lấy mẫu sinh phẩm phục vụ giám định ADN tại Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Đường 9. 

Phút nghỉ chân trên đường hành quân vào thực địa, dưới tán cây rừng, Trung tá Phan Đình Phi, Đội trưởng Đội quy tập Đoàn KT-QP 337 cho biết, hơn hai tháng qua, thực hiện "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính HCLS" (Chiến dịch 500 ngày đêm), đơn vị gần như không có ngày nghỉ. Địa bàn đơn vị đang tổ chức thực hiện nhiệm vụ là vùng biên giới, nơi từng là chiến trường ác liệt trong những năm kháng chiến. Sau hơn nửa thế kỷ, cây rừng đã phủ kín dấu tích chiến tranh, địa hình thay đổi rất nhiều. Những người trực tiếp chiến đấu, từng chứng kiến vị trí chôn cất đồng đội nay đa phần đã tuổi cao, sức yếu. Vì vậy, mỗi thông tin thu thập được đều rất quý giá đối với công tác xác minh và tổ chức tìm kiếm của đơn vị.

Theo đó, cán bộ, nhân viên Đội quy tập Đoàn KT-QP 337 phải chia thành nhiều tổ công tác, liên tục bám địa bàn, tìm kiếm, quy tập được 8 HCLS. “Khi những nhát cuốc đầu tiên làm lộ dấu tích của một mảnh tăng võng đã mục, một tấm bia nhôm hay đoạn dây thông tin, tất cả anh em trong đơn vị đều lặng người xúc động. Dường như các liệt sĩ vẫn ở đó để đón đợi ngày về với quê hương sau hàng chục năm xa cách. Cảm giác rất khó diễn tả! Chúng tôi luôn tự nhủ phải làm việc thật cẩn thận, chu đáo như đang đón chính người thân của mình trở về. Đó không chỉ là trách nhiệm mà còn là sự tri ân sâu sắc, thiết thực nhất”, Trung tá Phan Đình Phi xúc động nói.

Lãnh đạo Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 337, Quân khu 4 kiểm tra công tác quy tập hài cốt liệt sĩ tại thực địa. 

Vừa hoàn thành việc lấy mẫu sinh phẩm, số hóa thông tin và bàn giao mẫu sinh phẩm của 93 HCLS tại Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Trường Sơn, cán bộ, nhân viên Đội quy tập 584, Bộ CHQS tỉnh Quảng Trị lại tiếp tục bắt tay vào nhiệm vụ mới với khối lượng công việc lớn hơn rất nhiều. Trước mắt đơn vị là gần 6.000 phần mộ liệt sĩ đang an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Đường 9 cần được lấy mẫu phục vụ giám định ADN.

Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Đường 9 là nơi an nghỉ của hơn 10.800 liệt sĩ đã anh dũng chiến đấu, hy sinh ở các chiến trường trong nước và làm nghĩa vụ quốc tế ở nước bạn Lào. Trung tá Hoàng Văn Hồng, Chính trị viên Đội quy tập 584 đứng lặng rất lâu trong khuôn viên nghĩa trang rồi nhẹ nhàng đặt hoa, thắp nén hương lên những hàng mộ liệt sĩ trải dài dưới tán thông xanh biếc. 

 Đội quy tập Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 337, Quân khu 4 tổ chức khảo sát, xác minh thông tin hài cốt liệt sĩ ở địa bàn xã Hướng Lập, tỉnh Quảng Trị. 

Gần 6.000 phần mộ cần được lấy mẫu sinh phẩm và hoàn thành xong trước ngày 31-7-2026 là áp lực không hề nhỏ với đơn vị. Để bảo đảm tiến độ, cán bộ, nhân viên Đội quy tập 584 phải tranh thủ từng ngày, từng giờ. Những ngày nắng nóng cao điểm, nhiệt độ ngoài trời có lúc hơn 40­oC, anh em phải điều chỉnh thời gian làm việc từ sáng sớm hoặc cuối buổi chiều để bảo đảm sức khỏe và hiệu quả công việc. Bên cạnh áp lực về thời gian, công việc này cũng yêu cầu sự chính xác tuyệt đối. Bởi vậy, từ khâu lập kế hoạch, đánh dấu vị trí, thứ tự, mở phần mộ, lấy mẫu, niêm phong, ghi chép thông tin đến đối chiếu hồ sơ đều được thực hiện hết sức cẩn trọng. Mọi thao tác đều tuân thủ nghiêm ngặt quy trình nhằm bảo đảm tính khoa học, thận trọng, tỉ mỉ, tuyệt đối không để xảy ra nhầm lẫn. Song song với việc lấy mẫu, đơn vị còn phối hợp số hóa 100% hồ sơ, dữ liệu liên quan, cập nhật đầy đủ lên hệ thống quản lý để phục vụ công tác lưu trữ, tra cứu, đối chiếu và giám định ADN sau này. “Dưới mỗi phần mộ là một người con ưu tú đã dâng hiến tuổi thanh xuân đẹp nhất của mình cho Tổ quốc. Các bác, các anh đều có họ tên, quê quán, gia đình, người thân, đồng đội... chỉ là chiến tranh và độ lùi của thời gian đã tạm thời xóa đi những thông tin quan trọng. Vì vậy, trách nhiệm của chúng tôi là phải phối hợp xác minh, tìm lại họ tên, địa chỉ cho các anh hùng liệt sĩ. Dù khó khăn, vất vả đến đâu cũng phải hoàn thành thật tốt”, Trung tá Hoàng Văn Hồng tâm sự.

Bảo đảm khoa học, chặt chẽ, an toàn

Quảng Trị-mảnh đất anh hùng đã đi vào lịch sử dân tộc với biết bao chiến công oanh liệt trong các cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ. Đến nay vẫn còn nhiều liệt sĩ chưa được tìm thấy hài cốt hoặc chưa xác định được danh tính. Bởi vậy, công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính HCLS không chỉ là trách nhiệm chính trị, tình cảm thiêng liêng của Đảng bộ, chính quyền, nhân dân và LLVT tỉnh Quảng Trị mà còn là nguyện vọng chính đáng của thân nhân, các gia đình liệt sĩ và toàn xã hội; thể hiện sâu sắc đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, lòng biết ơn đối với các anh hùng liệt sĩ đã dâng hiến tuổi xuân và cả cuộc đời mình cho đất nước.

Đội quy tập 584, Bộ CHQS tỉnh Quảng Trị phối hợp lấy mẫu sinh phẩm phục vụ giám định ADN tại Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Đường 9. 

Hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh-Liệt sĩ (27-7-1947 / 27-7-2027), Quảng Trị được Ban chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính HCLS lựa chọn tổ chức Lễ phát động “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính HCLS”. Phát biểu tại buổi lễ, đồng chí Lê Văn Bảo, Phó chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng ban chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính HCLS tỉnh Quảng Trị khẳng định quyết tâm của cấp ủy, chính quyền và các lực lượng trong toàn tỉnh; tập trung lãnh đạo, chỉ đạo triển khai đồng bộ các giải pháp, huy động tối đa lực lượng, phương tiện, phát huy tinh thần đoàn kết, trách nhiệm, nỗ lực vượt qua mọi khó khăn để hoàn thành tốt nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính HCLS.

Thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm, tỉnh Quảng Trị đặt mục tiêu tìm kiếm, quy tập từ 360 đến 590 HCLS; đồng thời hoàn thành việc lấy mẫu phục vụ xác định danh tính đối với 22.374 phần mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin đang an táng tại các nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn. Đến nay, các đơn vị gồm: Đội quy tập 584, Đội quy tập 589 (Bộ CHQS tỉnh Quảng Trị), Đội quy tập Đoàn KT-QP 337 và Đội quy tập Sư đoàn 968 (Quân khu 4) đã tích cực bám địa bàn, tổ chức xác minh thông tin, khảo sát, tìm kiếm và quy tập được 34 HCLS trong và ngoài nước. Cùng với đó, các cơ quan, đơn vị LLVT đã phối hợp triển khai lấy mẫu phẩm đối với hơn 200 HCLS, phần mộ liệt sĩ tại các nghĩa trang trên địa bàn tỉnh phục vụ giám định ADN.

Theo Đại tá Trương Viết Hải, Chính ủy Bộ CHQS tỉnh, Phó trưởng ban Thường trực Ban chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính HCLS tỉnh Quảng Trị, đây là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt, trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội, trong đó, lực lượng Quân đội tiếp tục giữ vai trò nòng cốt. Mặc dù khối lượng công việc rất lớn, thời gian gấp rút, yêu cầu ngày càng cao, song Bộ CHQS tỉnh đã chỉ đạo các cơ quan, đơn vị LLVT chủ động phối hợp chặt chẽ với các đơn vị, địa phương trong xây dựng kế hoạch, tổ chức lực lượng, phương tiện, triển khai thực hiện nhiệm vụ. Tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động nhân dân cung cấp thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ; chỉ đạo các đội quy tập tăng cường khảo sát, tìm kiếm với tinh thần trách nhiệm cao nhất, bảo đảm khoa học, chặt chẽ, an toàn và hiệu quả. Đồng thời đẩy mạnh ứng dụng khoa học-công nghệ trong xây dựng cơ sở dữ liệu, số hóa bản đồ, sơ đồ mộ chí, giám định ADN; quan tâm thực hiện tốt công tác chính sách, hậu phương Quân đội, bảo đảm đầy đủ chế độ, trang thiết bị, phương tiện cho các lực lượng trực tiếp thực hiện nhiệm vụ, góp phần hoàn thành các mục tiêu của chiến dịch, đáp ứng nguyện vọng và mong đợi của gia đình, thân nhân các liệt sĩ trên cả nước.