Trưng bày hơn 60 tác phẩm của 17 nghệ sĩ từ Hà Nội và 19 nghệ sĩ của TP Hồ Chí Minh, triển lãm phác họa diện mạo phong phú của điêu khắc đương đại. Mỗi nghệ sĩ đều thể hiện tiếng nói riêng qua hình khối, chất liệu và phương thức thể hiện.

Sau 9 lần tổ chức trong gần hai thập niên, triển lãm trở thành dịp gặp gỡ định kỳ giữa các nhà điêu khắc hai miền. Năm nay, triển lãm tiếp tục đón nhận những gương mặt mới, tạo nên sự tiếp nối giữa các thế hệ nghệ sĩ. Theo điêu khắc gia Bùi Hải Sơn, dù thành phần tham gia có thay đổi qua từng kỳ, các nhà điêu khắc vẫn nỗ lực duy trì cuộc gặp gỡ này. Đây không chỉ là dịp giới thiệu sáng tác mới mà còn tạo điều kiện để nghệ sĩ hai miền tiếp xúc với những cách tư duy và thực hành nghệ thuật. Từ đó, những khác biệt trong phong cách sáng tác có cơ hội được nhận diện, trao đổi và dần tìm thấy tiếng nói chung.

Quang cảnh Triển lãm “Điêu khắc Sài Gòn-Hà Nội” lần thứ 9. 

Điêu khắc gia Bùi Hải Sơn đánh giá, các nghệ sĩ điêu khắc Hà Nội mang đến những tác phẩm thiên về ý tưởng và tính nhất quán trong phong cách. Trong khi đó, các nghệ sĩ tại TP Hồ Chí Minh lựa chọn đề cao cảm xúc và sự tự do. Tuy nhiên, khi các tác phẩm cùng trưng bày tại triển lãm, ranh giới khác biệt ấy không còn rõ rệt. Qua nhiều năm giao lưu, nghệ sĩ tiếp xúc với những phương pháp sáng tác khác nhau, khiến các hướng thực hành dần gặp gỡ mà vẫn giữ dấu ấn riêng. Điều này thể hiện rõ qua cách các nhà điêu khắc xử lý vật liệu. Tác giả Khổng Đỗ Tuyền (Hà Nội) ghép những mảnh nhỏ thành một khối trụ cao. Các mảnh ghép nhỏ với các đường nét uốn lượn, nối tiếp nhau, tạo cảm giác chuyển động liên tục trên bề mặt tác phẩm. Tác giả Nguyễn Ngọc Lâm (Hà Nội) lại lựa chọn đặt những hình khối bằng gỗ gợi hình ảnh cây, rễ và hạt bên trong khung kim loại thanh mảnh, tạo sự tương phản giữa hình dáng tự nhiên và cấu trúc nhân tạo.

Tác giả Phạm Đình Tuấn (TP Hồ Chí Minh) ghép nhiều thanh kim loại thành một khối cao, phân tầng với đỉnh nhô lên ở giữa. Các thanh kim loại xếp dày, tạo hình dáng gợi liên tưởng đến những tòa nhà cao tầng hoặc một khu rừng với nhiều thân cây vươn lên. Nhìn từ xa, hình thể có vẻ nặng; đến gần, ánh sáng xuyên qua các khe khiến nó trở nên thoáng hơn. Tác giả Hoàng Tường Minh (TP Hồ Chí Minh) khai thác đặc tính của thép hình và dây thép gai. Những dây thép gai mỏng manh nhưng đâm xuyên mảnh thép hình trực tiếp tạo nên cảm giác thị giác về độ cứng, sức căng của vật liệu.

Một số tác phẩm tiến gần đến nghệ thuật sắp đặt, khiến trải nghiệm thưởng thức phụ thuộc vào khoảng cách quan sát, ánh sáng và mối quan hệ với không gian trưng bày. Tác giả Đỗ Hà Hoài (TP Hồ Chí Minh) kết hợp cành cây, dây, những khối đan và dải đỏ để đưa tác phẩm vượt khỏi giới hạn của khối điêu khắc khép kín. Tác giả Vũ Bình Minh (Hà Nội) đặt những hình người nhỏ tại một góc nhỏ của khối vật chất lớn, làm nổi bật tương quan giữa con người và môi trường xung quanh. Đá, gỗ, gốm, kim loại và vật liệu tổng hợp được sử dụng trong nhiều tác phẩm, cho thấy sự phong phú khi lựa chọn chất liệu và phương pháp tạo hình. Kỹ thuật hàn, ghép, đan và xử lý bề mặt không chỉ là công đoạn chế tác mà còn góp phần hỗ trợ nghệ sĩ truyền tải ý tưởng.

Nhà nghiên cứu, giám tuyển mỹ thuật Lý Đợi chia sẻ: “Triển lãm không nhằm phân định hơn kém, mà giúp nghệ sĩ nhận ra những điểm tương đồng và khác biệt trong sáng tác”. Vì vậy, giá trị triển lãm không nằm ở việc xác lập một xu hướng nổi trội, mà ở khả năng đặt nhiều quan niệm nghệ thuật cạnh nhau. Sau 9 lần tổ chức, Triển lãm “Điêu khắc Sài Gòn-Hà Nội” tiếp tục duy trì diễn đàn sáng tạo, nơi khác biệt trở thành động lực để điêu khắc Việt Nam đương đại tìm kiếm những hướng biểu đạt mới.