Chuỗi hội thảo bao gồm: Phiên kỹ thuật về ứng dụng GTAP-InVEST cho phát triển tích hợp và quy hoạch không gian; đối thoại chính sách cấp cao, tập trung vào các hướng đi và cơ chế đưa kết quả phân tích vào quy trình ra quyết định của quốc gia.

Các đại biểu tham dự hội thảo. Ảnh: UNDP

Các sự kiện nằm trong khuôn khổ Chương trình Hỗ trợ Chuyển đổi Tự nhiên (NTSP), sáng kiến toàn cầu nhằm hỗ trợ các quốc gia lồng ghép giá trị của tự nhiên vào hoạch định chính sách kinh tế.

Tại đối thoại ngày 6-3, UNDP giới thiệu một số kết quả chính của nghiên cứu Sách xanh 2.0 (Blue Book 2.0), dự kiến công bố vào trung tuần tháng 4-2026, nhằm bổ sung góc nhìn trực quan về quy hoạch không gian biển, quản trị biển, đại dương và các đánh đổi (trade-off), tập trung vào 2 ngành kinh tế biển là năng lượng tái tạo, tiềm năng năng lượng gió và thủy sản (nuôi biển) trong mối tương quan với các cảng biển và các tuyến hàng hải, tại khu vực tăng trưởng của Đồng bằng Sông Hồng - miền Bắc (khu vực Hải Phòng - Quảng Ninh), miền Trung (vùng biển Ninh Thuận trước đây - Khánh Hòa), miền Nam (vùng biển Bạc Liêu trước đây - Cà Mau) trong bức tranh tăng trưởng.

Đại biểu tham luận tại hội thảo. Ảnh: UNDP 

Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 2045, mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào khai thác tài nguyên đang bộc lộ những rủi ro dài hạn. Việt Nam hiện ghi nhận mức thâm hụt sức chứa sinh thái khoảng 220 phần trăm, nghĩa là nhu cầu sử dụng tài nguyên đã vượt quá khả năng tái tạo của hệ sinh thái trong nước....

Qua chuỗi hội thảo, các cơ quan và đối tác đã giới thiệu công cụ phân tích mới như mô hình GTAP-InVEST trong NTSP nhằm lượng hóa các tác động của việc chuyển đổi sử dụng đất và suy giảm dịch vụ hệ sinh thái lên năng suất và chi phí “ẩn” của nền kinh tế trong hai kịch bản tăng trưởng theo xu hướng hiện tại (business-as-usual) và kịch bản chuyển đổi xanh.

Đồng thời, Blue Book 2.0 bổ sung các phân tích kịch bản quy hoạch - quản trị không gian biển, nhấn mạnh vai trò của kinh tế biển như một động lực tăng trưởng quan trọng cho Việt Nam. Kết quả phân tích cho thấy, nếu tiếp tục phát triển theo cách hiện nay với sự thu hẹp nhanh của dư địa đất đai để phục vụ hạ tầng, công nghiệp và dân cư, suy thoái tự nhiên có thể làm giảm tới 26% tiềm năng tăng trưởng GDP vào năm 2030.

Khi đất đai ngày càng khan hiếm, tăng trưởng dựa vào hạ tầng và mở rộng không gian sẽ đối mặt với lợi suất giảm dần, chi phí xung đột cao hơn, đồng thời gia tăng rủi ro khí hậu và thiên tai tới giá trị bền vững của các đầu tư. Với một nền kinh tế bị ràng buộc bởi giới hạn đất đai như Việt Nam, việc duy trì quá lâu mô hình đầu tư “xám” sẽ làm tích tụ các khoản nợ sinh thái và rủi ro, đến một điểm nhất định sẽ trở thành lực cản đối với tăng trưởng.

Ngược lại, nếu Việt Nam đầu tư sớm và hiệu quả vào bảo vệ và phục hồi thiên nhiên, nền kinh tế có thể đạt mức tăng trưởng cao hơn và bền vững hơn trong dài hạn.