Đáng chú ý, dự thảo luật đã rà soát, cắt giảm 58 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện đã được quy định tại Nghị quyết số 66.17/2026/NQ-CP ngày 15-5-2026 của Chính phủ, nhằm giảm gánh nặng thủ tục cho doanh nghiệp, tạo môi trường đầu tư kinh doanh thông thoáng, minh bạch và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

 Quang cảnh phiên khai mạc Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI. Ảnh: TRỌNG HẢI  

 

Tuy nhiên, nhiều đại biểu bày tỏ băn khoăn và cho rằng, việc cắt giảm điều kiện kinh doanh và chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm phải có nguyên tắc, nghiên cứu, đánh giá kỹ lưỡng mức độ rủi ro chứ không thể cắt giảm một cách cơ học cho đủ chỉ tiêu. Đối với những ngành, nghề kinh doanh các sản phẩm có nguy cơ ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh, ảnh hưởng đến sức khỏe người dân... thì phải kiểm soát chặt chẽ ngay từ những điều kiện ban đầu thay vì chạy theo để kiểm tra, xác minh, xử lý khi “việc đã rồi”.

Thậm chí, thực tiễn còn đang đặt ra yêu cầu cần bổ sung điều kiện đầu tư kinh doanh đối với một số mô hình mới phát sinh nhiều rủi ro nhưng chưa được điều chỉnh đầy đủ.

Ví dụ như hoạt động kinh doanh nước sạch. Đây là một loại hàng hóa, dịch vụ thiết yếu liên quan trực tiếp đến sức khỏe của người dân, an ninh nguồn nước và vận hành hạ tầng thiết yếu quốc gia. Việc duy trì các điều kiện tối thiểu về năng lực kỹ thuật, năng lực vận hành và bảo đảm chất lượng dịch vụ không chỉ nhằm quản lý hoạt động kinh doanh mà còn là công cụ sàng lọc chủ thể ngay từ khâu gia nhập thị trường. Nếu bãi bỏ toàn bộ điều kiện đầu tư kinh doanh trong khi chưa có phương án quản lý thay thế thì việc kiểm soát chủ yếu sẽ chuyển sang hậu kiểm. Nếu phát hiện vi phạm khi hậu quả đã xảy ra thì những người chịu thiệt thòi vẫn là người dân.

Hay như loại hình kinh doanh tàu bay không người lái, động cơ tàu bay, cánh quạt tàu bay và trang bị, thiết bị của tàu bay không người lái, phương tiện bay khác, nếu không được kiểm soát chặt chẽ có thể gây ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh quốc gia. Các thành phần cấu tạo máy bay không người lái (UAV) có thể được nhập về dễ dàng, sau đó lắp ráp thành một UAV hoàn chỉnh với chi phí không quá lớn, nhưng khi có sự việc xảy ra thì để lại hậu quả rất nghiêm trọng.

Vì vậy, việc bãi bỏ một số ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện ở thời điểm hiện tại cần nghiên cứu, đánh giá, phân loại theo mức độ rủi ro, bảo đảm đồng bộ về thời điểm triển khai và nguồn lực kiểm soát. Nếu không sẽ tạo ra khoảng trống pháp lý trong giai đoạn chuyển tiếp.