Mạng di động 2G là công nghệ truyền sóng được phát triển ở nước ta từ năm 1993. Sau hơn 30 năm phát triển với chức năng nghe, gọi, nhắn tin thuần túy, mạng 2G đã không còn phù hợp với xu thế phát triển của công nghệ hiện đại. 

Thực chất, việc ngắt sóng 2G đã được cơ quan quản lý và các nhà mạng triển khai từ năm 2024. Ở thời điểm đó, số lượng người dùng mạng 2G giảm đáng kể. Theo thống kê, vào tháng 5-2024, số lượng thuê bao di động sử dụng mạng 2G chỉ còn khoảng 11 triệu thuê bao, chiếm tỷ lệ khoảng 9% tổng số thuê bao di động trên toàn quốc.

 Hoạt động hỗ trợ khách hàng của Viettel. Ảnh do Viettel cung cấp

Theo lộ trình, từ ngày 16-9-2024, các nhà mạng dừng cung cấp dịch vụ đối với những thiết bị chỉ hỗ trợ mạng 2G đơn thuần. Hiểu đơn giản là những máy điện thoại “cục gạch” đời cũ sẽ bị ngừng dịch vụ. Tuy nhiên, hạ tầng trạm phát sóng 2G vẫn được duy trì thêm hai năm để phục vụ quá trình hỗ trợ chuyển đổi cho người dân. Đến 0 giờ ngày 16-9-2026, hệ thống mạng di động 2G ngừng hoạt động hoàn toàn trên phạm vi toàn quốc, ngoại trừ các khu vực phục vụ nhiệm vụ quốc phòng, an ninh.

Quyết định dừng hoạt động mạng di động 2G là điều cần thiết khi công nghệ này đã lạc hậu và bộc lộ rất nhiều hạn chế kỹ thuật. Mạng 2G chiếm dụng các dải tần số thấp-vốn là tài nguyên quý trong lĩnh vực viễn thông vì có độ phủ sóng rộng, trong khi số lượng thuê bao sử dụng mạng 2G không còn nhiều. Việc tiếp tục duy trì các dải tần số quan trọng cho một công nghệ đã lạc hậu sẽ gây lãng phí tài nguyên trong bối cảnh các mạng di động thế hệ mới như 4G, 5G cần mở rộng băng tần để phát triển. Bên cạnh đó, công nghệ 2G đã cũ và tồn tại nhiều lỗ hổng bảo mật. Nếu duy trì sẽ tạo cơ hội cho tội phạm công nghệ cao lợi dụng để thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật như tán phát tin nhắn rác, mạo danh lừa đảo...

Mạng di động 5G của Viettel. Ảnh do Viettel cung cấp

Để chuẩn bị cho thời điểm tắt hoàn toàn sóng di động 2G, các nhà mạng viễn thông trong nước đã triển khai những kế hoạch hành động cụ thể từ sớm. Theo thông tin từ Tập đoàn Công nghiệp-Viễn thông Quân đội (Viettel), với mục đích không làm đứt gãy kết nối khi chuyển đổi công nghệ, đơn vị đã triển khai đồng bộ các phương án hỗ trợ trước, trong và sau thời điểm tắt sóng 2G. Nhờ đó, số thuê bao 2G cần phải chuyển sang mạng 4G, 5G hiện chỉ còn khoảng 750.000 thuê bao. Như vậy, đến thời điểm tắt sóng 2G, 99% khách hàng của Viettel đã sử dụng đầy đủ dữ liệu trên mạng di động 4G, 5G. Với 1% khách hàng còn lại, Viettel tiếp tục các chương trình ưu đãi và hỗ trợ chuyển đổi sau khi tắt sóng, bảo đảm tất cả vấn đề của khách hàng đều được giải quyết triệt để.

Trong khi đó, từ năm 2025, Tổng công ty Viễn thông MobiFone đã hoàn trả tần số 900MHz (dùng cho công nghệ di động 2G), đồng thời từng bước cắt giảm thuê bao sử dụng mạng 2G và đẩy mạnh truyền thông, hỗ trợ khách hàng chuyển đổi sang mạng di động 4G, 5G.

Nhằm tận dụng tài nguyên sau khi dừng hoạt động mạng 2G, mới đây, Bộ Khoa học và Công nghệ đã tổ chức đấu giá quyền sử dụng tần số vô tuyến điện với tần số 900MHz được sử dụng cho mạng 2G trước đó để phục vụ phát triển công nghệ 4G và 5G. Việc quy hoạch lại hệ thống băng tần tạo điều kiện để các doanh nghiệp tối ưu hạ tầng, sử dụng hiệu quả tài nguyên tần số và tập trung nguồn lực phát triển các dịch vụ tiên tiến hơn. Theo Cục Tần số vô tuyến điện (Bộ Khoa học và Công nghệ), việc sở hữu băng tần này không chỉ là cơ hội chiến lược để mở rộng vùng phủ sóng và triển khai hiệu quả mạng 4G, 5G mà còn đóng góp quan trọng vào ngân sách nhà nước và sự phát triển bền vững của hạ tầng số quốc gia.