Cạm bẫy khuyến mại ảo

Khuyến mại biến tướng

Thời điểm cận Tết Nguyên đán, trên địa bàn TP Hà Nội, tại nhiều tuyến phố kinh doanh tập trung như phố Chùa Bộc (phường Kim Liên), trục Cầu Giấy-Xuân Thủy (phường Cầu Giấy), khu vực Bà Triệu-Phố Huế (phường Hai Bà Trưng), phố Kim Mã (phường Ba Đình)... nhiều cửa hàng đồng loạt treo biển “xả kho cuối năm”, “giảm giá đến 70%, 90%”. Các mặt hàng được quảng bá chủ yếu là thời trang, phụ kiện, mỹ phẩm, thiết bị công nghệ và hàng tiêu dùng. Tuy nhiên, khảo sát thực tế cho thấy, phía sau những tấm biển khuyến mại bắt mắt là không ít dấu hiệu bất thường.

Dịp cuối năm, phần lớn các cửa hàng đều giảm giá. Trong ảnh: Một cửa hàng quần áo treo biển có sản phẩm giảm giá đến 90%.

Nhiều sản phẩm được gắn mác giảm sâu nhưng khi kiểm tra kỹ, giá bán sau khuyến mại gần như không thay đổi, thậm chí cao hơn so với thời điểm trước đó. Có cửa hàng treo song song hai bảng giá, giá “gốc” được đẩy lên cao bất thường rồi gạch bỏ, thay bằng mức giá “ưu đãi” khiến người mua lầm tưởng đang được hưởng lợi lớn. Cá biệt, có sản phẩm giữ nguyên mức giá cũ nhưng vẫn được gắn nhãn “đã giảm sâu”, kèm đồng hồ đếm ngược tạo cảm giác khan hiếm, thúc ép người mua nhanh chóng “chốt đơn”.

Anh Trần Văn Mạnh, nhân viên văn phòng tại phường Từ Liêm, TP Hà Nội cho biết: “Trong một chương trình khuyến mại cuối năm trên sàn thương mại điện tử, tôi mua sản phẩm được quảng cáo giảm giá 45%. Trang bán hàng hiển thị mức giá gốc rất cao kèm đồng hồ đếm ngược và thông báo sắp hết hàng khiến tôi quyết định mua nhanh. Nhưng sau đó kiểm tra lại lịch sử giá, tôi phát hiện mức giá sau giảm thực chất bằng đúng giá bán thông thường trước đó. Điều khiến tôi bức xúc là cảm giác bị lừa bởi thông tin khuyến mại không trung thực”.

Thực tế cho thấy, các chiêu trò khuyến mại biến tướng đang ngày càng tinh vi, đánh trúng tâm lý mua sắm cao điểm cuối năm khiến không ít người tiêu dùng rơi vào ma trận giảm giá ảo mà phần thiệt thòi luôn thuộc về phía người mua.

Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng

Hiện tượng khuyến mại ảo không phải mới, song có xu hướng gia tăng mạnh vào dịp cuối năm. Lợi dụng tâm lý mua sắm cao điểm của người dân, một bộ phận doanh nghiệp, hộ kinh doanh đã cố tình đánh tráo khái niệm giảm giá, vi phạm các quy định về niêm yết và công khai thông tin khuyến mại. Điều này không chỉ xâm hại trực tiếp quyền lợi người tiêu dùng mà còn làm méo mó môi trường kinh doanh lành mạnh.

Trao đổi với chúng tôi, luật sư Trịnh Xuân Tiến, Công ty Luật Trịnh Gia cho biết: “Luật Thương mại năm 2005 (đã sửa đổi, bổ sung) và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023 (đã sửa đổi, bổ sung) đều quy định rõ, hoạt động khuyến mại phải bảo đảm tính trung thực, minh bạch, không được cung cấp thông tin gây nhầm lẫn về giá cả, chất lượng hàng hóa, dịch vụ. Đặc biệt, theo Điều 10 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023, quy định nghiêm cấm các tổ chức, cá nhân kinh doanh lừa dối hoặc gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng thông qua việc cung cấp thông tin sai lệch, không đầy đủ, không chính xác về sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ...

Luật sư Trịnh Xuân Tiến phân tích thêm, việc “nâng giá gốc” rồi treo biển giảm sâu, hoặc không chứng minh được mức giá trước khuyến mại là hành vi vi phạm quy định về niêm yết giá và khuyến mại. Tùy mức độ, các hành vi này có thể bị xử phạt theo Nghị định số 98/2020/NĐ-CP (và các văn bản sửa đổi) quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thương mại, sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm, mức độ xử phạt có thể lên tới hàng trăm triệu đồng.

Trong bối cảnh thương mại điện tử và bán hàng qua mạng xã hội phát triển mạnh, các chiêu trò khuyến mại ảo ngày càng tinh vi, gây khó khăn cho người tiêu dùng trong việc tự bảo vệ mình. Vì vậy, cùng với việc nâng cao ý thức cảnh giác của người mua, cơ quan chức năng cần tăng cường thanh tra, kiểm tra, nhất là vào các đợt cao điểm mua sắm cuối năm; kiên quyết xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân cố tình lợi dụng khuyến mại để trục lợi, nhằm lập lại kỷ cương thị trường và bảo vệ môi trường kinh doanh lành mạnh.

Hơn lúc nào hết, thị trường rất cần sự minh bạch và kỷ cương. Khi các hành vi gian dối trong khuyến mại không bị phát hiện và xử lý kịp thời, niềm tin của người tiêu dùng sẽ bị bào mòn, môi trường kinh doanh lành mạnh cũng bị ảnh hưởng. Việc chấn chỉnh hoạt động khuyến mại không chỉ nhằm bảo vệ quyền lợi chính đáng của người mua mà còn góp phần tạo lập sân chơi công bằng cho các doanh nghiệp làm ăn nghiêm túc.