Bốn anh em chúng tôi lớn lên nhờ sự tần tảo, chịu thương chịu khó, chắt chiu của bố mẹ nên bữa trưa, bữa chiều bếp nhà tôi vẫn luôn đỏ lửa. Trong rất nhiều món ăn dân dã đã ăn sâu vào tâm trí anh em chúng tôi, có món cà muối mẹ tôi thường làm cho cả nhà ăn mỗi khi cà ghém, cà pháo vào mùa thu hoạch.

 Ảnh minh họa: phunuonline 

Những năm đầu thập niên 1980, chiếc vại góc bếp nhà tôi gần như được sử dụng quanh năm. Mùa nào thức ấy, mẹ tôi không để vại nghỉ ngơi bao giờ. Từ khoảng tháng Ba cho đến tháng Tám, vại thường dùng làm dưa là cà ghém và cà pháo. Vào mùa đông làm dưa cải, gần Tết lại sử dụng vại để làm món dưa hành, dưa kiệu... Món dưa nào mẹ tôi làm cũng ngon, nhưng anh em chúng tôi thích nhất là món cà ghém. Miếng ghém mẹ tôi làm ăn vừa dai, giòn, không quá chua, không quá mặn, rất hợp khi ăn với canh cua, nước rau luộc. Mỗi vụ mẹ tôi làm hàng chục vại, cả cà ghém và cà pháo cho cả nhà ăn. Vì lúc bấy giờ khó khăn, lấy đâu ra thịt, cá nên miếng cà ghém gần như là món ăn chính của cả nhà tôi.

Bí quyết làm món cà dưa, cà ghém ngon, giòn được mẹ tôi chia sẻ và thường bảo ban các em gái tôi là: Chọn quả cà vừa phải, không non, không quá già và phải còn tươi. Sau đó về phơi qua nắng độ 2-3 tiếng; rửa vại sạch, úp xuống phơi khô ráo; cho cà vào vại và đổ nước muối pha loãng ngập ghém, cho thêm ít giềng, tỏi vào và lấy cục đá vừa miệng vại rồi nén trên chiếc phên đan bằng tre. Sau khoảng 3 ngày, miếng cà chuyển màu vàng nhạt, đạt độ chua, giòn là có thể ăn được. Vì vậy, năm nào bố tôi cũng trồng vài luống cà, vừa để lấy quả nấu ăn, vừa làm cà ghém ăn dần.

Thời gian thấm thoắt thoi đưa đã mấy chục năm trôi qua, nhưng chiếc vại dưa cà năm nào vẫn in sâu vào tiềm thức của mấy anh em chúng tôi. Giờ không thiếu gì cà ghém, cà pháo muối dưa, thậm chí có cà ghém quanh năm. Nhưng vào thời điểm thiếu thốn, khó khăn của những năm tháng trước, chính vại dưa cà của mẹ đã nuôi lớn anh em chúng tôi, khiến chúng tôi nhớ mãi.

Nay làm dưa cà có nhiều cách, nhưng tôi thiết nghĩ cách làm dưa cà truyền thống như mẹ tôi làm năm nào vẫn ngon nhất. Hương vị cà ghém mẹ làm luôn bay bổng trong tâm trí chúng tôi suốt hành trình hơn ba mươi năm quân ngũ.