Các tác phẩm điêu khắc tại Triển lãm “Hoa và rác” năm 2026 đều được tạo dựng từ nguồn vật liệu tái chế do Công ty cổ phần VietStar cung ứng. Đây là công ty do ông Ngô Việt thành lập vào năm 2010, là đơn vị xử lý, tái chế rác và phát điện tại TP Hồ Chí Minh. Dự án cộng đồng “Hoa và rác” được ông Ngô Việt khởi xướng cách đây ba năm, là nỗ lực của ông nhằm truyền đi thông điệp gìn giữ môi trường.

Bước vào không gian triển lãm, 13 tác phẩm nghệ thuật với đa dạng kích thước, cao từ 2m tới hơn 8m, được tạo nên từ các linh kiện như trục máy phóng, lưới sàn inox, hộp số, máy xé, bao rác... của những cỗ máy xử lý rác thải công nghiệp nặng hàng tấn. Qua bàn tay của các nghệ sĩ, những thứ vốn gắn với bụi bẩn, mùi rác và sự hao mòn của thời gian, nay đã tái sinh trong một hình hài khác mang tên nghệ thuật, trở thành hình tượng của loài hoa, sự sống và những suy tư về môi trường.

Quang cảnh của buổi Triển lãm "Hoa và rác". 

Ngay từ ngoài sân, người xem được giới thiệu một thông điệp rất rõ ràng trước tác phẩm “Núi rác”. Không cầu kỳ về tạo hình, tác phẩm đơn giản là sự xếp chồng những túi ni lông, hộp xốp, bao bì nhỏ nhưng lại tạo nên một khối đồ sộ. Hình ảnh ấy gợi nhắc trực diện đến những khu vực gắn liền với đời sống sinh hoạt của con người như đường phố, dòng sông, bãi biển... đang dần bị lấp đầy bởi rác thải.

Nghệ sĩ Ngô Việt chia sẻ: “Tác phẩm “Núi rác” phản ánh trực diện thực trạng rác thải đang tích tụ trong đời sống hằng ngày. Tôi mong tác phẩm khiến người xem suy nghĩ và thay đổi hành vi với môi trường”.

Tiến vào sảnh chính, tác phẩm “Thời gian của phế liệu” có hình dáng chiếc đồng hồ với độ cao 5m đứng lặng giữa dòng người qua lại. Tác phẩm gồm phần cột đế và tạo hình đồng hồ. Cột đế làm từ trục máy phóng (hay còn được gọi là trục máy giũ), thiết bị quan trọng giúp tách chất hữu cơ và ni lông HDPE, LDPE trong rác sinh hoạt để tái chế thành hạt nhựa và compost. 

Phần đồng hồ được làm từ lưới sàn của chiếc máy trong dây chuyền phân loại rác thải đã hoạt động suốt 15 năm. Sau hơn 1 thập kỷ hoạt động năng suất, các linh kiện giờ đây được “kết nối” lại thành biểu tượng của thời gian. Chiếc đồng hồ không chạy, nhưng lại khiến người xem cảm nhận rõ hơn về thời gian, sự thay đổi của vật liệu, môi trường từ chính những thói quen tiêu dùng.

Các sinh viên tìm hiểu về các tác phẩm trưng bày. 

Không gian triển lãm được đẩy tới cao trào với tác phẩm “Vượt trên em là hoa-Vượt dưới anh là chiếc lá già”. Vươn cao đến 8m, tác phẩm như một công trình được tạo nên từ khung sườn của hai máy sàng Terraselect 7 và 9 (công nghệ Đức) từng xử lý hàng trăm nghìn tấn phân hữu cơ suốt hơn 15 năm. Trong hình hài mới, những thanh kim loại đan cài vẫn mang theo vẻ rắn rỏi của công nghiệp, nhưng đồng thời cũng phảng phất sự hoen gỉ trên từng bề mặt. Sự đối lập ấy tạo ra một cuộc đối thoại giữa con người và môi trường, giữa tiêu dùng và trách nhiệm. Thay vì mang lại cảm giác nặng nề của phế liệu, tác phẩm kể câu chuyện về sự giải thoát, khẳng định rằng ngay cả rác thải cũng có thể “nở hoa”.

Bạn Lê Nguyễn Minh Anh (sinh năm 2006, sinh viên Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh) chia sẻ: “Càng xem tôi càng nhận ra ý nghĩa bảo vệ môi trường được truyền tải rất rõ ràng trong tác phẩm. Việc dùng rác tái chế thành những tác phẩm nghệ thuật mới lạ như thế này khiến tôi cảm nhận thú vị và có những góc nhìn trực quan hơn vấn đề môi trường. Qua đó, triển lãm khiến tôi suy nghĩ lại về thói quen sinh hoạt hằng ngày của mình”.

Ở một góc khác, tác phẩm “Bàn xoay mấy kiếp” cao 2,7m lại mang đến cảm giác gần gũi hơn. Chân cột được tạo từ lá xích của một băng tải sắt. Thân bàn là đầu quy lát của dòng xe nâng hàng Mitsubishi. Các linh kiện trong những cỗ máy gắn liền với lao động nặng nhọc, giờ đây chúng tạo thành một chiếc bàn nhỏ, đủ để đặt một ly cà phê, một bộ dao muỗng. Sự chuyển đổi ấy mang thông điệp từ công nghiệp sang đời sống, từ phế liệu sang thân thuộc, giúp người xem nhận ra rằng mọi vật đều có thể mang công năng khác nếu biết tái sử dụng.

Bà Bùi Huỳnh Kiều My, Phó giám đốc Nhà Văn hóa Sinh viên TP Hồ Chí Minh bày tỏ: “Triển lãm “Hoa và rác” là bài học trực quan về tư duy phát triển bền vững, chúng tôi mong muốn mang đến một cách tiếp cận mới mẻ, giàu cảm xúc về vấn đề môi trường cho các bạn trẻ. Khi nghệ thuật cất tiếng nói, thông điệp bảo vệ môi trường có thể chạm đến trái tim mỗi người một cách mạnh mẽ và bền vững hơn. Qua đó, chúng tôi khuyến khích người trẻ trở thành những “đại sứ xanh” trong đời sống”.