Bồi dưỡng cảm hứng cho những sáng tác mới về người lính hôm nay

Trong hành trình tham quan thực tế, đoàn đã đến Bộ tư lệnh Vùng Cảnh sát biển (CSB) 3 và lên Tàu CSB 8001 thuộc Hải đoàn 301. Đây là con tàu hiện đại đã nhiều lần thực hiện những chuyến hải trình dài ngày làm nhiệm vụ giữa biển khơi. Đón chúng tôi trên boong tàu là Trung tá Hoàng Văn Biên, Thuyền trưởng Tàu CSB 8001. Rắn rỏi, nước da rám nắng và luôn nở nụ cười cởi mở, anh Biên đưa các văn nghệ sĩ đi thăm nơi ăn ở, sinh hoạt và làm việc của cán bộ, chiến sĩ trên tàu. Qua các câu chuyện về những chuyến tuần tra, kiểm tra, kiểm soát trên biển, thực thi pháp luật, bảo vệ chủ quyền, giữ gìn an ninh, trật tự và tìm kiếm, cứu hộ, cứu nạn, chúng tôi dần hình dung rõ hơn công việc của những người lính CSB. Những ngày lênh đênh giữa biển khơi, những giờ phút căng mình trước sóng gió và cả khoảnh khắc bình dị trong cuộc sống khiến khoảng cách giữa người cầm bút và người lính biển nhanh chóng được xóa nhòa.

Các văn nghệ sĩ trong chuyến tham quan thực tế tại Tàu CSB 8001, Vùng Cảnh sát biển 3, tháng 8-2026.

Chúng tôi rất ấn tượng khi nghe Trung tá Hoàng Văn Biên kể về chuyến hải trình hồi tháng 6-2026, Tàu CSB 8001 cùng đoàn công tác do Đại tá Nguyễn Trần Đông, Phó tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 3 làm trưởng đoàn, đến thăm, làm việc với Lực lượng Bảo vệ bờ biển Hàn Quốc tại Yeosu. Biển ở Hàn Quốc cũng có sóng, có gió, có những khoảng trời rộng mở, nhưng càng đi xa đất liền, người lính dường như càng cảm nhận rõ hơn nỗi nhớ quê nhà. Anh nhớ gia đình, nhớ đất liền và những vùng biển thân thuộc. Cũng là sóng, là gió, nhưng ở một nơi xa quê hương, những điều bình dị ấy lại trở thành những hình ảnh khiến người ta da diết nhớ về. Và có lẽ, càng đi xa, tình yêu quê hương, đất nước trong người lính biển càng thêm sâu đậm.

Đứng trên boong tàu, nghe những câu chuyện giữa tiếng gió và vị mặn của biển, người cầm bút có lẽ cũng không khỏi nghĩ về những trang viết của mình. Bởi đôi khi, một chi tiết rất đời thường, một ánh mắt, một câu chuyện được nghe từ chính nhân vật có thể mở ra cả một miền cảm xúc. Bất giác, nhà thơ Lương Cẩm Quyên nhìn ra phía biển khơi xa và đọc khẽ: “Em đang nghe biển thầm thì kể chuyện/ Mỗi người lính như một con mắt biển/ Thắp sáng lên những khoảng xa mờ...”.

Rời Tàu CSB 8001, chúng tôi trở lại với Trại sáng tác. Biển vẫn nằm ngoài khung cửa, chỉ khác là giờ đây, biển đã đi vào câu chuyện của mỗi người theo một cách riêng. Những con sóng vừa nhìn thấy, những câu chuyện vừa được nghe và cả cảm giác về người lính giữa trùng khơi theo các văn nghệ sĩ trở về bàn viết. Có những ý tưởng đã được ấp ủ từ trước bỗng tìm thấy thêm một chi tiết; có những trang bản thảo đang dang dở được mở ra theo một hướng khác.

Trong 10 ngày ở Vũng Tàu, 15 nhà văn, nhà thơ cùng viết, cùng đọc và cùng trò chuyện về những đề tài mình đang theo đuổi. Mỗi người đến với trại viết bằng câu chuyện và vùng ký ức riêng, nhưng qua những cuộc trao đổi chân tình, các bản thảo được đặt vào những góc nhìn mới. Nhân vật được bàn sâu hơn về tính cách, tình huống được gợi mở thêm hướng xử lý, những chi tiết nhỏ đôi khi trở thành điểm tựa cho cả câu chuyện. Văn chương, trong những ngày ấy, được tiếp thêm sức sống từ những cuộc gặp gỡ, sẻ chia và đối thoại giữa những người cùng cầm bút.

Kết thúc Trại viết, 15 bản thảo được hoàn thiện với tổng dung lượng hơn 8.000 trang. Những tác phẩm như: “Đa Kao” của Nguyễn Minh Ngọc, “Lửa địa ngục” của Nguyễn Đình Tú, “Trai làng lái máy bay” của Nguyễn Văn Sửu, “Vùng biên” của Vũ Quốc Khánh... cho thấy sự đa dạng trong cách các tác giả tìm về người lính và những vùng ký ức, không gian khác nhau. Bên cạnh những trang viết về chiến tranh, “Bản giao hưởng bầu trời” của Lương Cẩm Quyên, “Huyền thoại biển” của Lê Thị Kim Sơn, “Biên cương và trang sách” của Nguyễn Hội, “Khoảng sương khuất” của Chu Hoàng Sinh... mở ra những không gian gắn với đời sống người lính hôm nay.

Điều đáng chú ý là qua những bản thảo được hình thành tại Trại viết, hình tượng người lính hôm nay đang được mở rộng về không gian và đời sống. Từ chiến trường trong ký ức đến biên giới, biển đảo, bầu trời và những miền đất xa xôi, người lính xuất hiện trong nhiều hoàn cảnh, nhiệm vụ và hành trình khác nhau. Cùng với đó là những câu chuyện về cuộc sống phía sau nhiệm vụ, về tình cảm gia đình, đồng đội, quê hương và những suy nghĩ trước những chuyển động của thời đại. Những chất liệu ấy mở ra nhiều hướng tiếp cận, giúp văn chương nhìn người lính ở gần hơn với đời sống thực, trong sự tiếp nối giữa truyền thống và hiện tại. Biên độ ấy cũng đem đến cho hình tượng người lính trên trang viết hôm nay những đường nét phong phú, giàu sức gợi hơn.

Nhìn từ những trang viết được hình thành tại Trại sáng tác, đời sống người lính hôm nay đang mở ra nhiều hướng khám phá mới cho văn học, vừa tiếp nối mạch nguồn truyền thống, vừa mang đậm hơi thở cuộc sống đương đại. Đại tá Phạm Văn Trường, Giám đốc, Tổng biên tập Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, khẳng định: “Bên cạnh những trang viết về chiến tranh và những năm tháng hào hùng của dân tộc, thực tiễn Quân đội hôm nay cũng đang mở ra nhiều đề tài mới về bảo vệ chủ quyền biên giới, biển, đảo; gìn giữ hòa bình, cứu hộ, cứu nạn; xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Đó là những chất liệu quý để các nhà văn, nhà thơ tiếp tục khám phá, sáng tạo, làm phong phú hơn hình tượng người lính trong thời kỳ mới”.