Điển hình là sự kiện năm 2010, khi những thợ lặn tìm thấy khoảng 30 chai sâm panh được cho là có niên đại từ thập niên 1780 trong một con tàu đắm ở biển Baltic. Dù nằm ở độ sâu 60m suốt hai thế kỷ, hương vị của chúng vẫn được bảo quản hoàn hảo một cách kinh ngạc.

 Chai rượu này là loại sâm panh lâu đời nhất còn có thể uống được hiện nay. Ảnh: Sierakowski/Closon/Rex Features

Thưởng thức một trong những chai rượu ngay trên thuyền, huấn luyện viên lặn Christian Ekstrom nhận xét: “Mùi vị thật tuyệt vời! Đây là loại sâm panh rất ngọt, có hương thuốc lá và mùi gỗ sồi”.

Theo hãng sản xuất rượu sâm panh Pháp Perrier-Jouet, một công ty con của Pernod Ricard, loại sâm panh sản xuất năm 1825 của họ là loại sâm panh lâu đời nhất còn tồn tại đến ngày nay.

Chính những phát hiện “tình cờ” như trên đã thúc đẩy một kỷ nguyên mới cho ngành công nghiệp rượu vang: Ủ rượu dưới đáy biển.

“Hầm bảo quản” rượu lý tưởng từ thiên nhiên

Tại sao biển cả lại có thể tạo ra những hương vị mà đất liền khó lòng sánh kịp? Câu trả lời nằm ở điều kiện môi trường đặc thù dưới lòng đại dương, đó là nhiệt độ và ánh sáng: Ở độ sâu nhất định, nhiệt độ luôn duy trì ở mức thấp và ổn định (khoảng 12-15oC), hoàn toàn cách ly với ánh sáng, ngăn chặn quá trình làm biến đổi cấu trúc hữu cơ của rượu bia; áp suất và sự chuyển động: Áp suất nước giúp nút chai được nén chặt hơn, ngăn chặn quá trình oxy hóa. Hơn nữa, những dòng hải lưu luân chuyển nhẹ nhàng đóng vai trò như một bộ máy “lắc” tự nhiên, giúp các thành phần trong đồ uống hòa quyện và lão hóa nhanh hơn, tạo ra hương vị đậm đà, tinh tế. Một điểm cộng nữa là hương vị độc bản: Các công ty tại Chile hay Nhật Bản cho biết, rượu ủ dưới biển thường có hương vị “tròn trịa” hơn, đôi khi phảng phất chút mặn mòi của đại dương, tạo nên một trải nghiệm thưởng thức độc nhất vô nhị.

Hầm rượu Crusoe Treasure, một trong những hầm rượu dưới nước lớn của Tây Ban Nha, nằm ngoài khơi Plentzia. Điều kiện dưới biển mô phỏng các yếu tố quan trọng góp phần tạo nên hương vị của rượu vang. Ảnh: Bodega Crusoe Treasure

Theo The Guardian, các nhà sản xuất rượu vang trên thế giới đang khai thác sức mạnh của môi trường dưới nước để tạo ra những sản phẩm “độc nhất vô nhị” đúng như Emmanuel Poirmeur, chủ nhà máy rượu vang Egiategi, nhận xét: “Nếu tôi thả 20 thùng rượu vang xuống đáy biển – tất cả đều giống hệt nhau – thì khi trở về chúng sẽ đều khác nhau”.

Khi ngành ủ rượu “đặc biệt” này phát triển, các kỹ thuật ủ cũng rất đa dạng. Một số nhà sản xuất ngâm rượu vang trong các bình gốm kín, hoặc sử dụng thùng gỗ được thiết kế riêng hay lồng chìm chứa đầy chai rượu phủ đầy tảo. Một số khác lại từ bỏ môi trường biển để sử dụng bể chứa nước trên cạn. Rượu vang được ngâm ở độ sâu 40m, trong khi những loại khác được ngâm ở vùng nước nông hơn, phó mặc cho thủy triều lên xuống.

Bên cạnh giá trị kinh tế, các dự án ủ rượu dưới biển được kỳ vọng sẽ cải thiện môi trường, với hầm rượu dưới nước vận hành như một rạn san hô nhân tạo, có thể thu hút cá và tạo ra hàng rào rong biển hấp thụ CO2.

 Những chai rượu vang đang được thả xuống đáy biển. Ảnh: Bodega Crusoe Treasure
 Những chai rượu vang được đặt trong lồng, dưới đáy biển. Ảnh: Kyodo
Hải quỳ và giáp xác sinh sống quanh những chai rượu "ủ" dưới đáy đại dương. Ảnh: Bodega Crusoe Treasure 

Tiềm năng du lịch ở Việt Nam

Tại Crusoe Treasure, một trong những nhà máy rượu vang dưới nước lớn nhất Tây Ban Nha sở hữu cơ sở hạ tầng dưới nước hoạt động như một rạn san hô nhân tạo giúp tái tạo sinh vật biển, các hầm rượu dưới nước được trang bị cảm biến, cho phép du khách quan sát trực tiếp quá trình biến đổi của khu vực đáy biển nhỏ bé này. Cùng với trải nghiệm dưới nước, du khách còn được thưởng thức những ly rượu “chất” ủ dưới biển trong không gian biển rộng lớn, thoáng đãng.

Với đường bờ biển dài hơn 3.000km và vùng nguyên liệu nho đang phát triển mạnh tại Ninh Thuận, Việt Nam đang sở hữu tiềm năng khổng lồ để phát triển mô hình kết hợp du lịch trải nghiệm với sản xuất rượu vang cao cấp dưới đáy biển.

Sea Soul No7, một phiên bản giới hạn của nhà máy rượu vang Crusoe Treasure, được đưa lên mặt nước sau khi ủ dưới nước 6 tháng. Ảnh: Iñigo Núñez Auria/Bodega Crusoe Treasure 

Việc thử nghiệm ngâm rượu vang ngoại, sau đó là vang Đà Lạt ở vịnh Hạ Long là một ví dụ điển hình. Tiềm năng này mở ra những hướng đi mới đầy hứa hẹn. Các vùng biển lặng sóng như vịnh Vĩnh Hy, Nha Trang hay các hang động ngập nước ở Hạ Long có thể là nơi lý tưởng để đặt những “hầm rượu đại dương” đầu tiên. Điều này sẽ giúp nâng cao chất lượng và tạo sự khác biệt cho rượu vang Việt. Loại hình du lịch lặn biển kết hợp cũng thêm phần phong phú. Thay vì chỉ lặn ngắm san hô, du khách có thể tham gia các tour lặn thăm những “hầm rượu” đặc biệt này, tận mắt chứng kiến những chai rượu bám đầy hà biển và rêu phong trước khi chúng được đưa lên bờ để thưởng thức. Việc khai thác công nghệ ủ dưới biển không chỉ nâng tầm chất lượng đồ uống Việt mà còn tạo ra một câu chuyện tiếp thị thu hút khách du lịch quốc tế.