Chương trình “Tiếng đàn bầu” vừa diễn ra tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam. Chương trình do Bộ môn Đàn bầu, Khoa Âm nhạc Truyền thống thực hiện, tổng đạo diễn là Nghệ sĩ Ưu tú (NSƯT) Bùi Lệ Chi, Trưởng bộ môn. Đêm nhạc là cuộc hội ngộ nhiều thế hệ học sinh, sinh viên từng trưởng thành từ chuyên ngành đàn bầu tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam trong 70 năm qua.

 Tiết mục của Nghệ sĩ Nhân dân Nguyễn Thị Thanh Tâm tại chương trình.

Nghệ sĩ Nhân dân (NSND) Nguyễn Thị Thanh Tâm, nữ NSND đầu tiên của chuyên ngành đàn bầu, nguyên Trưởng khoa Âm nhạc truyền thống, nhớ lại: “Những ngày đầu, đàn bầu còn lơ thơ, ít người theo học, hầu như không có phụ nữ, giáo trình và chương trình đào tạo thì thiếu thốn, sơ lược”. Từ điểm xuất phát ấy, nhà trường vừa đào tạo, vừa bổ sung, hoàn thiện giáo trình giảng dạy đàn bầu. Nhờ đó, Bộ môn Đàn bầu không ngừng lớn mạnh và trở thành một trong những môn nòng cốt của Khoa Âm nhạc truyền thống. Hôm nay, NSND Thanh Tâm vô cùng tự hào vì được đứng giữa một tập thể có chuyên môn vững vàng. Các thế hệ giảng viên, nghệ sĩ ở đây coi nhau như một gia đình.

Màn hòa giọng của NSND Hoàng Anh Tú và các học trò nhỏ trong bài xẩm “Mục hạ vô nhân” là minh chứng cho sự tiếp nối văn hóa. Khi những làn điệu dân gian được cất lên bởi thế hệ kế cận, khán giả chợt nhận ra trao truyền không phải là một khái niệm khô khan trên giấy tờ mà đang tiếp diễn sinh động ngay trên sân khấu.

Đàn bầu chính là chiếc nôi ươm mầm cho nhiều tài năng nghệ thuật. Hai gương mặt quen thuộc của sân khấu thanh nhạc là NSND Thái Bảo và NSƯT Đăng Dương từng có xuất phát điểm từ nhạc cụ này. Với NSƯT Đăng Dương, những ngón đàn đầu tiên từ năm 1986 đã nuôi dưỡng tâm hồn anh, bởi âm sắc độc huyền cầm vốn dạt dào tính ca xướng, tựa như một giọng hát. Từ chiếc nôi ấy, dẫu mỗi người bước trên những con đường nghệ thuật riêng, họ vẫn chưa bao giờ lãng quên cội nguồn.

Đêm nhạc dẫn dắt khán giả đi từ những giai điệu truyền thống như chèo, hò mái nhì Huế hay vọng cổ, rồi bước vào không gian âm nhạc đương đại bằng những ca khúc mới. Cây đàn bầu lúc bấy giờ cất tiếng đối thoại với piano, violin, cello và hòa nhịp cùng dàn nhạc hiện đại. Thiếu tướng, nhạc sĩ Nguyễn Đức Trịnh, Chủ tịch Hội Nhạc sĩ Việt Nam có mặt tại buổi hòa nhạc, chia sẻ: “Tổ bầu đã chinh phục khán giả khi biến cây đàn một dây thành cây đàn vạn năng, một sức sống đặc biệt, độc đáo bậc nhất của Việt Nam cũng như của thế giới”.

Còn PGS, TS, nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam, coi đêm nhạc là “quả ngọt” của cả một hành trình dài của Bộ môn Đàn bầu. Trưởng thành từ mái trường này, ông tự hào trước bước tiến của bộ môn đàn bầu, từ chỗ giữ gìn tinh hoa cha ông đến việc bứt phá tư duy để cây đàn sống trong thời đại mới. Sự hội tụ của nhiều thế hệ trên sân khấu tạo nên bản hòa ca thiêng liêng. Bảo tồn di sản không phải là cất giữ trong tủ kính mà là tiếp thêm sức sống để âm nhạc dân tộc đồng hành với đất nước.

70 năm, một sợi dây đàn vẫn đủ sức gắn kết bao thế hệ. Trong tiếng đàn ngân mãi sau đêm diễn, người ta nghe thấy cốt cách tâm hồn và bản sắc văn hóa độc đáo của dân tộc Việt Nam.