Phóng viên (PV): Một trong những nhiệm vụ được xác định trong Nghị quyết 80 là "giữ gìn thuần phong mỹ tục, vun đắp niềm tự hào và khát vọng cống hiến vì sự phát triển của đất nước". Theo ông, nhiệm vụ này có ý nghĩa như thế nào trong bối cảnh hiện nay?

PGS, TS Phạm Ngọc Trung: Trong nhiều năm qua, Việt Nam chủ động tiếp thu tinh hoa và những thành tựu của văn hóa, văn minh nhân loại, nhưng không thể tách rời với truyền thống văn hóa quý báu của dân tộc. Bởi vì chỉ có sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống văn hóa, thuần phong mỹ tục của Việt Nam với văn minh nhân loại thì đất nước mới có thể phát triển một cách ổn định, bền vững, lâu dài và có bản sắc riêng. Trong bối cảnh hiện nay đòi hỏi đó càng cấp thiết hơn, khi sự xâm nhập của các luồng văn hóa ngoại lai và các giá trị lệch chuẩn trên không gian mạng đang là thách thức lớn, đòi hỏi ở người dân, đặc biệt là giới trẻ có "bản lĩnh và sức đề kháng" để chọn lọc, tiếp thu những tinh hoa văn hóa của nước ngoài. 

PGS, TS Phạm Ngọc Trung. 

PV: Theo ông, "khát vọng cống hiến vì sự phát triển của đất nước" đang được thế hệ trẻ cụ thể hóa qua những phương diện và hành động thực tế nào?

PGS, TS Phạm Ngọc Trung: Mỗi thời có những khát vọng khác nhau. Ví dụ, thời kháng chiến, khát vọng lớn nhất của thế hệ chúng tôi là được chiến đấu giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Bây giờ đất nước hòa bình, khát vọng của thế hệ hôm nay là "vì sự phát triển của đất nước".

Khát vọng là khao khát mãnh liệt và bền bỉ, là phải bằng mọi cách để vươn lên một tầm cao hơn để có thể cống hiến, đóng góp cho xã hội. Khát vọng đó của thế hệ ngày nay ở nhiều lĩnh vực, nhưng mục tiêu cuối cùng là khát vọng xây dựng đất nước hùng cường. Việt Nam chỉ có thể trở thành một đất nước hùng cường, dân tộc chúng ta muốn được thế giới tôn trọng và biết đến ngày càng nhiều hơn thì rõ ràng là đòi hỏi sự cống hiến của thế hệ trẻ hôm nay rất nhiều.

Muốn dân tộc hùng cường, thế hệ trẻ phải có khát vọng và khát vọng phải biến thành hành động, thông qua học tập, lao động, sản xuất và làm việc thực sự, kiên cường, không nản chí, không khuất phục trước những khó khăn. Trong quá trình học tập, lao động, sản xuất không phải lúc nào cũng gặp thuận lợi, phải không ngừng vươn lên mới có thể đạt được những thành tựu mới. Ví dụ, Việt Nam đang là một trong những quốc gia xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới; gạo của Việt Nam có loại từng đạt danh hiệu "Gạo ngon nhất thế giới", vậy thì từ nền tảng đó, chúng ta cần phải tạo ra năng suất cao hơn, giống lúa tốt hơn và loại gạo ngon hơn, chứ không thể bằng lòng với những kết quả hiện tại. 

Từ khát vọng trong ý chí, thế hệ trẻ phải biến thành hành động và những khát vọng đó phải có hiệu quả, chứ không phải chỉ "đánh trống phất cờ" rồi hô khẩu hiệu nhưng kết quả cuối cùng thì không được như ý muốn. 

PV: Ông đánh giá thế nào về vai trò của mỗi công dân trong việc vừa là người thụ hưởng vừa là người kiến tạo văn hóa?

PGS, TS Phạm Ngọc Trung: Mỗi công dân có vai trò rất quan trọng. Trong quan niệm của thời xưa, cá nhân không quan trọng lắm mà tập thể mới là quan trọng, ví như quan niệm “xấu đều còn hơn tốt lỏi”. Nhưng trong thời đại ngày nay thì rõ ràng sự phát triển của đất nước nhờ vào sự phấn đấu, cố gắng của từng cá nhân. 

Bên cạnh những truyền thống, kinh nghiệm, chúng ta cũng phải luôn luôn ủng hộ, phát hiện, đề cao những con người thông minh, những con người đề xuất ra những cái mới để tạo ra được năng suất cao, tạo ra chất lượng tốt và như thế mới góp phần thúc đẩy đất nước phát triển. 

Lễ hội Văn hóa thế giới Hà Nội lần thứ nhất - năm 2025 là dịp để Việt Nam giới thiệu, lan tỏa những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc. Ảnh: HOÀNG LÂN 

Sự phát triển của đất nước trên cơ sở sự quản lý, tổ chức của Nhà nước nhưng phải có sự đóng góp của toàn dân. Nếu chúng ta huy động được toàn dân, mỗi người có nhận thức, có năng lực và họ tự nguyện phấn đấu góp phần xây dựng đất nước thì đất nước mới có thể phát triển được. Sự nghiệp phát triển đất nước là tổng hòa của những cống hiến của mỗi người. Ở những vị trí, trình độ khác nhau thì cũng có những cống hiến khác nhau. Nếu huy động được toàn dân và mọi người đều có ý thức và giác ngộ về trách nhiệm xây dựng đất nước thì đất nước chúng ta sẽ tạo được làn sóng rất mạnh mẽ để phát triển.

Mỗi thành tích của một thành viên trong xã hội tạo lập ra được góp một phần nhỏ bé để tạo ra động lực phát triển cho đất nước và góp phần xây dựng nên hình ảnh của đất nước Việt Nam, con người Việt Nam trước con mắt của bạn bè trên thế giới.

PV: Từ tinh thần của Nghị quyết 80, ông muốn gửi gắm điều gì đến thế hệ trẻ-những chủ nhân tương lai đang mang trên mình sứ mệnh kế thừa, giữ gìn hồn cốt dân tộc và phát triển đất nước?

PGS, TS Phạm Ngọc Trung: Tôi chỉ hy vọng các bạn trẻ hãy vững tin vào tương lai, vững tin vào khả năng của mình. Đảng, Nhà nước ta đang tạo ra những điều kiện rất thuận lợi. Chưa bao giờ đất nước ta có những thời cơ thuận lợi, chưa bao giờ các bạn trẻ có nhiều điều kiện để phấn đấu, học tập, cống hiến cho đất nước như ngày nay. Các bạn hãy cố gắng vươn lên và hãy quyết tâm bằng ý chí, năng lực, sự nhiệt tình của mình, có niềm tin vào tương lai của đất nước và tương lai của bản thân mình. Hãy mạnh dạn sáng tạo, học tập, lao động, sản xuất và chiến đấu để hoàn thành tốt công việc, nhiệm vụ của mình. Trên cơ sở đó, người trẻ mới có thể phát hiện ra cái mới, sáng tạo ra cái mới, góp phần thúc đẩy đất nước phát triển.

PV: Trân trọng cảm ơn ông!