1. Yêu nước là một trong những dấu ấn đặc trưng nổi bật làm nên bản sắc văn hóa tốt đẹp của dân tộc Việt Nam. Điều này đã được khẳng định tại Nghị quyết số 03-NQ/TW ngày 16-7-1998 của Hội nghị Trung ương 5, khóa VIII của Đảng về xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc: Những giá trị văn hóa truyền thống bền vững của dân tộc Việt Nam là lòng yêu nước nồng nàn, ý thức cộng đồng sâu sắc, đạo lý thương người như thể thương thân, đức tính cần cù, vượt khó, sáng tạo trong lao động... Đó là nền tảng và sức mạnh to lớn để nhân dân ta xây dựng một xã hội phát triển, tiến bộ, công bằng, nhân ái.

 Tiết mục ca ngợi tình yêu quê hương, đất nước do các hạt nhân văn nghệ Trường Sĩ quan Chính trị thể hiện. Ảnh: TUẤN HUY

Theo nhà văn hóa, Giáo sư Trần Văn Giàu (1911-2010), trong các giá trị văn hóa tinh thần truyền thống của dân tộc Việt Nam thì chủ nghĩa yêu nước luôn được xếp ở vị trí đầu tiên. Nó trở thành “tiêu điểm của các tiêu điểm, giá trị của các giá trị” và là “động lực tình cảm lớn nhất, đồng thời là bậc thang cao nhất trong hệ thống các giá trị đạo đức của dân tộc”. Giá trị cao quý đó được kết tinh qua lời tuyên bố bất hủ của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước. Đó là một truyền thống quý báu của ta. Từ xưa đến nay, mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng, thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và lũ cướp nước”.

Yêu nước không chỉ là động lực của dân tộc Việt Nam trong suốt chiều dài lịch sử mà còn là điểm tựa tinh thần to lớn của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Văn kiện Đại hội XIV của Đảng nêu rõ: “Khơi dậy mạnh mẽ truyền thống yêu nước, khát vọng phát triển, tinh thần đoàn kết, ý chí tự chủ, tự tin, tự lực, tự cường, tự hào dân tộc; phát huy sức mạnh văn hóa, con người thành nguồn lực nội sinh, động lực phát triển”.

2. Trong thời đại toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế hiện nay, lòng yêu nước luôn là điểm tựa bất biến và là sợi chỉ đỏ xuyên suốt để giữ vững tinh thần, cốt cách của quốc gia, dân tộc. Xu thế hợp tác là dòng chủ lưu chính của thời đại, nhưng cuộc đấu tranh vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ, tiến bộ trên thế giới vẫn tiếp tục diễn ra phức tạp và các thế lực thù địch, phản động chưa bao giờ từ bỏ âm mưu chống phá sự nghiệp cách mạng của Đảng và nhân dân ta. Một trong những âm mưu đó là ra sức xuyên tạc, phủ nhận những giá trị truyền thống lịch sử và thành quả cách mạng to lớn mà dân tộc ta đã giành được trong các cuộc kháng chiến giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc. Thực tế đó đòi hỏi chúng ta phải không ngừng củng cố, vun đắp truyền thống yêu nước cho toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta, nhất là thế hệ trẻ.

Tinh thần yêu nước và ý thức dân tộc không phải là những giá trị bất biến mà luôn được bổ sung, bồi tụ thêm những nội dung mới để phù hợp điều kiện, hoàn cảnh lịch sử mới. Nếu trong các cuộc kháng chiến trước đây, lòng yêu nước được biểu lộ mạnh mẽ từ ý chí quật cường, gan dạ, dám đánh, quyết đánh và đánh thắng mọi kẻ thù xâm lược, giải phóng dân tộc, hoàn thành sự nghiệp thống nhất non sông; thì ngày nay, tinh thần yêu nước và ý thức dân tộc được thể hiện ở nhiều khía cạnh phong phú, sâu sắc hơn, đó là: Bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc; trung với nước, hiếu với dân; coi trọng lợi ích quốc gia chân chính trong quan hệ quốc tế; nêu cao ý chí tự lực, tự cường, nỗ lực học tập và lao động sáng tạo vì mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Chúng ta yêu nước, yêu hòa bình trong độc lập, tự do, chúng ta sẵn sàng hy sinh thân mình vì độc lập dân tộc, đồng thời luôn tìm mọi phương án, kế sách tối ưu để bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, giữ nước từ khi nước chưa nguy.

Những giá trị truyền thống nói chung, lòng yêu nước nói riêng là tài sản tinh thần vô giá của tổ tiên, ông cha để lại và là sở hữu chung của mọi người dân đất Việt. Do vậy, chúng ta cần bền bỉ giáo dục, bồi đắp, nâng cao tinh thần yêu nước cho các tầng lớp nhân dân, nhất là thế hệ trẻ; đồng thời phát huy cao nhất tinh thần “tự chủ, tự tin, tự lực, tự cường, tự hào dân tộc” như Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh, để dân tộc ta vững bước vào kỷ nguyên phát triển giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc.

Tự chủ là dân tộc ta tự lựa chọn, quyết định con đường đi lên chủ nghĩa xã hội phù hợp với xu hướng phát triển của thời đại và đáp ứng nguyện vọng chính đáng của các tầng lớp nhân dân. Tự tin là chúng ta có niềm tin tích cực vào lý tưởng, mục tiêu chúng ta đang thực hiện là dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, hạnh phúc. Tự lực là chúng ta tự phát huy nội lực, dựa vào sức mạnh của mình là chủ yếu trong công cuộc xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước. Tự cường là chúng ta nỗ lực quyết tâm làm cho dân tộc, đất nước Việt Nam ngày càng mạnh mẽ hơn về mọi mặt, có đủ khả năng, năng lực giữ vững độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, không bị phụ thuộc vào bất cứ quốc gia nào. Tự hào là chúng ta luôn trân trọng, hãnh diện về những giá trị truyền thống tốt đẹp, tinh hoa di sản văn hóa của các thế hệ người Việt Nam đã dày công vun đắp, gìn giữ, trao truyền, bồi đắp suốt mấy nghìn năm qua để dân tộc, đất nước Việt Nam tạo lập được vị thế vững vàng, xây dựng cơ đồ tươi sáng như hôm nay. 

Từ việc khơi nguồn, phát huy sức mạnh tinh thần yêu nước của các giai cấp, tầng lớp và toàn xã hội, mỗi người dân sẽ luôn mang trong mình ý thức chủ quyền “Nước Việt Nam là một, dân tộc Việt Nam là một” (Hồ Chí Minh) và nhân lên niềm tin “Hạnh tại sinh Nam bang” (May mắn thay được sinh ra ở nước Việt Nam) như danh nhân Ngô Thì Nhậm đã khẳng định. Qua đó làm cho lòng yêu nước thương nòi ngày càng thấm sâu vào trái tim, khối óc, tình cảm, niềm tin, lẽ sống, tạo động lực thôi thúc mỗi người Việt tự nguyện cống hiến tài năng, trí tuệ, sức lực của mình cho sự phát triển giàu mạnh, phồn vinh của Tổ quốc, vì hạnh phúc của nhân dân, vì sự trường tồn của dân tộc Việt Nam.