Tết Nguyên đán từ lâu được xem là ngày lễ quan trọng nhất trong đời sống tinh thần người dân Việt Nam. Đó là dịp của đoàn tụ gia đình, tưởng nhớ tổ tiên, là dịp của những nghi thức mang đậm ý nghĩa tâm linh và bản sắc văn hóa. Trong ký ức của nhiều thế hệ, Tết Nguyên đán là khoảng thời gian cả gia đình quây quần bên nhau, cùng dọn dẹp, trang hoàng nhà cửa, gói bánh chưng, soạn mâm ngũ quả, chuẩn bị mâm cỗ tất niên, chờ đón khoảnh khắc giao thừa trong không khí thiêng liêng và ấm áp. Những giá trị ấy đã được lưu giữ bởi mỗi gia đình Việt. 

Ngày nay, trong bối cảnh công nghệ số phát triển mạnh mẽ, cách con người chuẩn bị và đón Tết đã có nhiều thay đổi. Giờ đây, bên cạnh những khu chợ Tết truyền thống, “chợ Tết online” cũng diễn ra sôi động, phản ánh sự song hành hài hòa giữa truyền thống và hiện đại trong nhịp sống đương đại. Không còn những chuyến đi chợ tất bật kéo dài hàng giờ; chỉ với vài thao tác trên điện thoại, việc chuẩn bị Tết trở nên nhẹ nhàng và linh hoạt hơn. Từ bánh mứt, hoa quả đến quà biếu, người tiêu dùng có thể dễ dàng lựa chọn, so sánh, thanh toán và nhận hàng tận nhà, phù hợp với nhịp sống bận rộn, khi không khí Tết vẫn hiện diện, nhưng theo một cách thức khác. 

Lì xì điện tử ra đời không phải thay thế cho phong bao giấy truyền thống, mà là một hình thức bổ sung, góp phần duy trì sự gắn kết gia đình trong nhịp sống mới. 

Công nghệ cũng tác động rõ rệt đến trải nghiệm di chuyển trong dịp Tết, thời điểm diễn ra một trong những làn sóng đi lại lớn nhất trong năm. Nếu như trước đây, việc mua vé tàu xe thường gắn liền với cảnh xếp hàng dài, chen chúc và không ít bất tiện, thì nay, vé điện tử và các dịch vụ đặt vé trực tuyến đã góp phần thay đổi hoàn toàn bức tranh ấy. Cùng với sự phát triển của hạ tầng giao thông và các ứng dụng hỗ trợ di chuyển, hành trình về quê đón Tết trở nên chủ động và thuận tiện hơn. Khoảng cách địa lý vẫn còn, nhưng những rào cản lớn nhất của việc đi lại đã dần được tháo gỡ, để giấc mơ đoàn viên trong những ngày đầu năm trở nên dễ dàng hơn với nhiều người.  

Không chỉ làm thay đổi hành trình trở về, công nghệ cũng tác động sâu sắc đến cách những giá trị ẩm thực ngày Tết được gìn giữ và lan tỏa. Nếu như trước đây, việc chuẩn bị các món ăn truyền thống chủ yếu dựa vào kinh nghiệm truyền miệng trong gia đình, thì ngày nay, không gian số đã mở ra những cách tiếp cận hoàn toàn mới. Từ những video hướng dẫn nấu ăn đến các nền tảng chia sẻ công thức trực tuyến, chỉ với vài thao tác tìm kiếm, người trẻ có thể học cách gói bánh chưng, làm mứt Tết hay chế biến những món ăn truyền thống một cách dễ dàng. Công nghệ vì thế không chỉ góp phần lưu giữ tri thức ẩm thực, mà còn giúp những người sống xa quê, những thế hệ sinh ra trong nhịp sống hiện đại vẫn có thể tham gia trọn vẹn vào không khí những ngày Tết. 

Khác biệt rõ nét nhất có lẽ nằm ở đêm Giao thừa. Những năm trước đây, truyền hình từng giữ vai trò trung tâm trong việc tạo dựng không khí Tết. Những chương trình nghệ thuật đặc biệt phát sóng đêm Giao thừa là “món ăn tinh thần” không thể thiếu của hàng triệu gia đình. Hình ảnh cả nhà quây quần trước màn hình ti vi, vừa theo dõi chương trình, vừa trò chuyện, chờ đợi thời khắc chuyển giao năm cũ – năm mới đã trở thành một ký ức quen thuộc của nhiều thế hệ. 

Thế nhưng, khi điện thoại thông minh và Internet trở nên phổ biến, vị thế gần như độc tôn của truyền hình trong đêm Giao thừa dần được chia sẻ, mở ra những cách trải nghiệm năm mới đa dạng và linh hoạt hơn. Bên cạnh việc theo dõi chương trình Giao thừa, nhiều người đồng thời gửi tin nhắn chúc Tết, gọi điện, chia sẻ hình ảnh cho người thân, bạn bè ở xa. Không khí Tết vì thế không còn chỉ gói gọn trong không gian phòng khách, mà lan tỏa sang không gian số, nơi cảm xúc, lời chúc và những khoảnh khắc sum vầy được sẻ chia theo những cách hoàn toàn mới. 

Với những người không có điều kiện trở về quê đón Tết, sự kết nối ấy càng trở nên ý nghĩa. Nhờ công nghệ, khoảng cách địa lý không còn là rào cản lớn để duy trì sự gắn kết gia đình. Một hình thức “đoàn viên số” đã hình thành, nơi tình cảm gia đình được nối dài qua màn hình, nhưng vẫn giữ nguyên giá trị của sự sẻ chia và sum họp trong những ngày đầu năm. 

Cùng với sự phát triển của công nghệ, mạng xã hội đã hình thành nên những cộng đồng trực tuyến rộng lớn trong mỗi mùa lễ Tết. Trên không gian số, người dùng chia sẻ cảm xúc, hình ảnh, video và những khoảnh khắc đón năm mới, khiến Tết Nguyên đán không còn chỉ gắn với phạm vi gia đình hay địa phương, mà trở thành một không gian văn hóa – xã hội có sức lan tỏa mạnh mẽ.  

Nhờ Internet, hình ảnh múa lân rộn ràng, phong bao lì xì đỏ thắm, mâm cỗ ngày Tết hay không khí đón xuân ở các đô thị lớn nhanh chóng được lan tỏa ra thế giới. Trong không gian số ấy, Tết không chỉ là ngày lễ của riêng một cộng đồng, mà dần trở thành một lễ hội mang tính toàn cầu, nơi các giá trị văn hóa truyền thống được giới thiệu, chia sẻ và tiếp nhận theo những cách mới. 

Dù không gian đón Tết được mở rộng nhờ công nghệ, những giá trị cốt lõi vẫn được giữ gìn và phát huy.

Dù không gian đón Tết được mở rộng nhờ công nghệ, những giá trị cốt lõi như sum họp gia đình, cúng gia tiên, lì xì đầu năm hay sự gắn kết giữa các thế hệ vẫn được gìn giữ và tiếp nối theo những cách phù hợp với đời sống hiện đại. Tục lì xì đầu năm, vốn mang ý nghĩa chúc phúc và may mắn, cũng được làm mới với sự xuất hiện của lì xì điện tử. Chỉ với vài thao tác trên điện thoại, lời chúc và tiền mừng tuổi có thể được gửi đến người thân ở xa. Đây không phải sự thay thế cho phong bao giấy truyền thống, mà là một hình thức bổ sung, góp phần duy trì sự gắn kết gia đình trong nhịp sống mới. 

Quan trọng hơn cả, những nghi thức mang giá trị tinh thần như tưởng nhớ tổ tiên, giữ gìn không gian gia đình ấm cúng hay dành thời gian cho nhau trong những ngày đầu năm vẫn được duy trì bền bỉ. Dù hình thức thể hiện có thể thay đổi theo thời gian, ý nghĩa văn hóa và cảm xúc cốt lõi của ngày Tết không hề mai một. Trái lại, công nghệ đang trở thành công cụ hỗ trợ để các giá trị ấy thích nghi với nhịp sống hiện đại, được bảo tồn và lan tỏa rộng hơn trong đời sống đương đại.

Trong thời đại số, đón năm mới không còn là sự lựa chọn giữa truyền thống và hiện đại. Hai yếu tố ấy đã và đang song hành, bổ trợ cho nhau trong đời sống đương đại. Công nghệ mang đến sự tiện lợi, khả năng kết nối và những trải nghiệm mới, trong khi truyền thống giữ vai trò “neo” giữ bản sắc và chiều sâu tinh thần. Chính sự cân bằng đó giúp Tết Nguyên đán tiếp tục sống động, gần gũi và giàu ý nghĩa theo bước đi của thời gian.