Tranh thủ giờ nghỉ cuối ngày, Đại úy Trịnh Hữu Sơn, Chính trị viên Tiểu đoàn 2, Lữ đoàn 368, Quân đoàn 12, lướt màn hình điện thoại để cập nhật tin tức và kết nối với gia đình. Trong căn phòng nhỏ, tiếng cười qua cuộc gọi video làm vơi đi phần nào nỗi nhớ nhà của anh. Đại úy Trịnh Hữu Sơn bộc bạch: Sự phát triển của internet và các nền tảng mạng xã hội giúp con người xích lại gần nhau hơn, xóa nhòa mọi khoảng cách địa lý. Con người đang dịch chuyển sống trên không gian mạng nhiều hơn, do vậy, việc ứng xử văn hóa trên môi trường số cần những quy định chặt chẽ, đặc biệt là trong các đơn vị Quân đội.

Nhiều nội dung ứng xử văn minh trên không gian mạng được tuyên truyền tại Hội thi cán bộ Đoàn giỏi và tuyên truyền viên trẻ năm 2026 của Lữ đoàn 368, Quân đoàn 12. Ảnh: ĐÌNH HOÀNG 

Trong Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số do Bộ Quốc phòng vừa ban hành, quy định rất rõ ràng về chuẩn mực hành vi, trách nhiệm và văn hóa ứng xử của các tổ chức, cá nhân trong Quân đội khi tham gia hoạt động trên không gian mạng. Đáng chú ý, quy định áp dụng đối với cả việc sử dụng tài khoản cá nhân ngoài giờ làm việc khi có liên quan đến hình ảnh, uy tín của Quân đội. Từ những quy tắc chung mang tính nền tảng như tuân thủ pháp luật, ứng xử văn minh đến đi sâu vào từng lĩnh vực đặc thù như: Quy tắc nêu gương, bảo vệ bí mật quân sự, ứng xử trong giáo dục, huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, quan hệ quân-dân và cả đối ngoại quốc phòng. Mục tiêu cốt lõi của quy tắc nhằm định hướng hành vi, nâng cao trách nhiệm của quân nhân, bảo đảm an ninh mạng và thúc đẩy một môi trường số lành mạnh, chính quy, hiện đại.

Đánh giá về vị trí, vai trò của quy tắc, Trung tá Trừ Minh Việt, Chủ nhiệm Chính trị Lữ đoàn 368 khẳng định: Trong thế giới ảo, quy tắc này như một màng lọc giúp mỗi quân nhân gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa cao đẹp của Bộ đội Cụ Hồ, biến mỗi tài khoản cá nhân thành một đại sứ văn hóa trên không gian mạng.

Nơi biên cương Tổ quốc, Trung tá Bùi Trung Thành, Chính trị viên Đồn Biên phòng A Mú Sung, Ban chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Lào Cai, chia sẻ góc nhìn từ thực tế đối với quy tắc: "Với đặc thù đóng quân nơi biên giới, thường xuyên tiếp xúc với đồng bào, chúng tôi rất tâm đắc với mục quy tắc ứng xử trong quan hệ quân-dân. Tại Đồn Biên phòng A Mú Sung, đơn vị quán triệt quy tắc đến toàn bộ sĩ quan, nhân viên, hạ sĩ quan, chiến sĩ, chú trọng vào từng tương tác nhỏ nhất của người chiến sĩ biên phòng với bà con khu vực biên giới trên môi trường số. Mỗi lời nói hay, mỗi việc làm tốt chính là sợi dây thắt chặt hơn tình đoàn kết quân-dân nơi biên cương".

Thực tế hiện nay, cơ bản các đồng chí sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp đều sở hữu điện thoại thông minh và tham gia các nền tảng mạng xã hội. Phải khẳng định, không gian số giúp quân nhân nắm bắt thông tin nhanh chóng, nhưng môi trường số cũng đầy hiểm họa. Nếu không có bản lĩnh chính trị vững vàng và một bộ quy tắc ứng xử làm kim chỉ nam, người chiến sĩ rất dễ rơi vào bẫy thông tin, vô tình tiếp tay cho những dòng dư luận tiêu cực.

Nhận thức rõ ý nghĩa, tầm quan trọng của việc triển khai quy tắc, Thượng tá Nguyễn Quang Linh, Chính ủy Sư đoàn 390, Quân đoàn 12, cho biết: Đảng ủy, chỉ huy Sư đoàn 390 đã chủ động triển khai nhiều biện pháp đồng bộ để Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số thực sự thấm sâu, ngấm kỹ vào tư tưởng, hành động, việc làm cụ thể của từng quân nhân trên môi trường số. Không dừng lại ở việc quán triệt văn bản, đơn vị đã đa dạng hóa các hình thức tuyên truyền, lồng ghép quy tắc vào các buổi sinh hoạt, ngày chính trị và văn hóa tinh thần, các diễn đàn thanh niên, các buổi tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng số, thông qua hoạt động của các đại sứ số. Đơn vị đặc biệt nhấn mạnh đến trách nhiệm nêu gương của đội ngũ cán bộ chủ trì và Quy tắc bảo vệ bí mật quân sự.

Các hành vi như tự ý "check-in" khu vực quân sự, livestream hoạt động huấn luyện hay sử dụng mạng xã hội trong giờ làm việc đều bị nghiêm cấm. Song song với giáo dục, Sư đoàn 390 cũng thiết lập các kênh giám sát chặt chẽ, sẵn sàng xử lý nghiêm khắc đối với những cá nhân, tổ chức vi phạm, kiên quyết không để những hành vi thiếu chuẩn mực trên không gian mạng làm ảnh hưởng đến uy tín của đơn vị và giá trị văn hóa Bộ đội Cụ Hồ.

Để quy tắc này thực sự đi vào đời sống và phát huy giá trị bền vững, điều cốt lõi phải xuất phát từ trách nhiệm cá nhân của từng quân nhân. Đó là việc nghiêm túc bảo vệ tài khoản, bảo mật thông tin cá nhân, chủ động đăng tải, chia sẻ những thông tin chính thống, tích cực và dũng cảm đấu tranh phản bác các luận điệu sai trái. Khi gặp các thông tin xấu độc, mỗi quân nhân cần có trách nhiệm báo cáo kịp thời cho cơ quan chức năng, đồng thời thực hiện đúng cam kết sử dụng mạng xã hội văn minh, thượng tôn pháp luật.

Giữ gìn nét đẹp văn hóa Bộ đội Cụ Hồ trên thế giới ảo không phải là điều gì quá xa xôi, nó bắt đầu từ chính một cái nhấp chuột trách nhiệm, một dòng bình luận văn minh và một trái tim luôn hướng về Tổ quốc.