Hiện vật kể chuyện

Từ sảnh Tòa nhà Quốc hội bước vào không gian Bảo tàng Quốc hội Việt Nam, chính diện là mảng khánh tiết trưng bày tác phẩm điêu khắc ánh sáng “Sức mạnh của lòng dân” do nghệ nhân Bùi Văn Tự trao tặng Bảo tàng. Tác phẩm cao 1,946m, gợi nhắc về cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên vào ngày 6-1-1946 để bầu Quốc hội; rộng 0,8m, đánh dấu mốc kỷ niệm 80 năm Quốc hội Việt Nam. Tác phẩm được kiến tạo với hình tượng 18 con chim Lạc bay trên nền mây, biểu trưng cho 18 đời Vua Hùng. Ở vị trí trung tâm là Quốc huy nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Khi ánh sáng chiếu rọi đến cự ly 2,025m so với tác phẩm, bóng đổ gợi nhớ hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh bỏ lá phiếu đầu tiên trong cuộc Tổng tuyển cử bầu Quốc hội khóa I.

Đoàn sinh viên Học viện Ngoại giao tham quan Bảo tàng Quốc hội Việt Nam.

Rời mắt khỏi khu vực khánh tiết, nhìn sang phía bên phải là lời tổng kết của Chủ tịch Hồ Chí Minh năm 1960: “Quốc hội ta đã hết lòng vì dân vì nước, đã làm trọn một cách vẻ vang nhiệm vụ của những người đại biểu của nhân dân”. Chủ tịch Hồ Chí Minh là người đặt nền móng, dẫn dắt và gắn bó mật thiết với sự ra đời và phát triển của Quốc hội Việt Nam. Người đã triệu tập Quốc dân Đại hội Tân Trào; chủ trương tổ chức cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên; người còn tham gia xây dựng Hiến pháp năm 1946, với tư tưởng pháp quyền tiến bộ và nhân văn. Hiện nay, Bảo tàng Quốc hội trưng bày lời tổng kết trên như một lời động viên, nhắc nhở để soi đường cho các hoạt động Quốc hội sau 80 năm lịch sử.

Tiếp nối dòng chảy lịch sử, những hiện vật hiện ra rất đời, những vật dụng từng nằm trong tay các đại biểu, lãnh đạo Quốc hội, từng hiện diện trong những thời khắc ra quyết định. Đó là lá cờ đỏ sao vàng treo tại Quốc dân Đại hội Tân Trào, một hiện vật có giá trị đặc biệt về lịch sử, chính trị và biểu tượng, gắn liền với thời khắc tiền khởi nghĩa Tháng Tám. Từ đây, lá cờ đỏ sao vàng lần đầu tiên được chính thức thông qua làm Quốc kỳ của chính quyền cách mạng lâm thời, chuẩn bị cho sự ra đời của Nhà nước Việt Nam độc lập. Kế bên lá cờ thiêng liêng là 3 sắc lệnh của Chủ tịch Chính phủ lâm thời nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa về cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên. 3 sắc lệnh trưng bày tại đây được in từ bản gốc, thuộc tập sắc lệnh do Chủ tịch Hồ Chí Minh ký ban hành trong giai đoạn 1945-1946, đã được công nhận là Bảo vật Quốc gia; bản gốc hiện được lưu giữ tại Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước, Bộ Nội vụ.

Cùng với đó là những kỷ vật quý báu khác như: Hòm phiếu bầu cử Quốc hội khóa I, do nhân dân xã Thanh Hóa (huyện Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Bình) dùng để bỏ phiếu bầu cử, được sưu tầm từ gia đình cụ Hoàng Học ở xóm Thanh Long, xã Thanh Hóa, đồng thời là chiếc hòm phiếu duy nhất còn lại, minh chứng cho sự kiện bầu cử lịch sử tại một tỉnh miền Trung; bộ quần áo kaki của Chủ tịch Hồ Chí Minh mặc tại các kỳ họp Quốc hội khóa I, khóa II và các sự kiện quan trọng khác; bộ sưu tập các con dấu được sử dụng chính thức của Hội đồng bầu cử Quốc gia từ Quốc hội khóa X đến khóa XIII; bộ sưu tập 15 huy hiệu, tương ứng 15 khóa Quốc hội từ khóa I đến khóa XV; sổ lưu giữ chữ ký của các đại biểu Quốc hội khóa I tại Kỳ họp thứ ba; chuông điều khiển phiên họp Quốc hội khóa VI; chiếc máy đánh chữ Robotron có chất liệu kim loại màu xám, kích thước cao 13,5cm, rộng 41,5cm, sâu 38,4cm, của Chủ tịch Ủy ban Thường vụ Quốc hội Trường Chinh sử dụng tại Quốc hội khóa VI...

Sinh viên Nguyễn Khánh Ly (Khoa Tiếng Anh, ngành Ngôn ngữ Anh, Học viện Ngoại giao) lần đầu tiên được đến Bảo tàng Quốc hội Việt Nam, cảm nhận: “Em thấy lịch sử không còn khô khan như trong sách. Em rất ấn tượng với những hiện vật gắn với các đại biểu Quốc hội qua từng thời kỳ, đặc biệt là chiếc áo dân tộc của bà Âu Thị Lê Thơm (đại biểu Quốc hội khóa II, tỉnh Lạng Sơn), được may từ mảnh vải do Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng và những bản Hiến pháp nhuốm màu thời gian. Qua chuyến tham quan này, em hiểu rõ hơn vì sao lá phiếu của mỗi người dân lại quan trọng, vì sao Quốc hội là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất”.

“Ngân hàng ký ức”

Bảo tàng Quốc hội là công trình ý nghĩa, góp phần hoàn chỉnh bức tranh toàn diện về lịch sử 80 năm Quốc hội. Từ Phòng Lịch sử-Bảo tàng được thành lập năm 1999, đến Phòng Truyền thống Quốc hội năm 2014, sau gần hai thập kỷ vận hành và không ngừng lớn mạnh, phục vụ đại biểu Quốc hội cùng nhân dân, đến nay nơi đây đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xác nhận đủ điều kiện để nâng cấp thành Bảo tàng. Ngày 25-9-2025, Văn phòng Quốc hội ban hành Quyết định 1268 về thành lập Bảo tàng Quốc hội Việt Nam. Bảo tàng đã được đầu tư, nâng cấp với diện tích trưng bày 800m², giới thiệu gần 1.000 hình ảnh, tư liệu và hơn 250 hiện vật tiêu biểu, tái hiện hành trình 80 năm xây dựng, đổi mới và phát triển của Quốc hội Việt Nam. Mỗi hiện vật đều là minh chứng sinh động về sự cống hiến, trí tuệ, trách nhiệm của các thế hệ lãnh đạo và đại biểu Quốc hội.

Bên cạnh việc lưu giữ, trưng bày theo giải pháp truyền thống, Bảo tàng hiện nay không ngừng nâng cấp, áp dụng những giải pháp trưng bày kết hợp công nghệ số, phù hợp với xu hướng bảo tàng học hiện đại, tạo điều kiện để thế hệ trẻ tiếp cận lịch sử Quốc hội một cách gần gũi và hấp dẫn hơn. Ông Đào Tuấn Anh, Chuyên viên chính Vụ Thông tin và Thư viện, Văn phòng Quốc hội, chia sẻ: “Hiện nay Bảo tàng đang áp dụng trình chiếu công nghệ mapping (tại mảng khánh tiết); trưng bày 3D hologram về Hội trường Ba Đình và Tòa nhà Quốc hội, Hiến pháp năm 1946...; chiếu các phim ngắn giới thiệu về lịch sử Quốc hội Việt Nam, Bảo tàng Quốc hội Việt Nam; áp dụng mã QR và màn hình tra cứu tương tác với các tài liệu, hiện vật liên quan đến Quốc hội Việt Nam”.

Đồng chí Lê Quang Mạnh, Tổng thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, nhấn mạnh: Bảo tàng Quốc hội Việt Nam là “ngân hàng ký ức”, lưu giữ những giá trị tinh thần quý báu, phản ánh hành trình 80 năm vượt qua gian khó và đổi mới không ngừng, khẳng định Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Văn phòng Quốc hội sẽ tiếp tục đổi mới công tác trưng bày, tăng cường các điều kiện bảo đảm hoạt động của Bảo tàng, xây dựng, đổi mới công tác vận hành, tham quan... để Bảo tàng Quốc hội thực sự trở thành không gian giáo dục, truyền cảm hứng, là một trong những cầu nối để công chúng, thế hệ trẻ và bạn bè quốc tế quan tâm, hiểu rõ hơn về Quốc hội Việt Nam trong tiến trình lịch sử dân tộc.