QĐND Online – Đó là phát biểu của Giáo sư Trần Lâm Biền tại Hội thảo kiện toàn công tác quản lý và thực hiện nếp sống văn minh tại di tích, do Bộ VHTTDL tổ chức ngày 6-12, tại Hà Nội. Những tham luận và ý kiến của đại biểu, lãnh đạo Sở VHTTDL các tỉnh, thành phố trong cả nước đã đánh giá đúng thực trạng các di tích bị xâm hại và đưa ra những giải pháp khắc phục.

Hiện nay cả nước có hơn 3.000 di tích được xếp hạng cấp quốc gia, trong đó có 7 khu di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới, 34 di tích quốc gia đặc biệt và hơn 7.000 di tích cấp tỉnh, thành phố. Di tích thì nhiều mà công tác quản lý lỏng lẻo, sẽ dẫn đến tình trạng “cha chung không ai khóc”.

Theo Giáo sư Trần Lâm Biền, quản lý di tích phải giao trực tiếp cho từng cá nhân, tập thể đồng thời nâng cao trách nhiệm và quyền lực cho họ. Nếu không có quyền lực thì người quản lý di tích không làm được và cuối cùng cũng chỉ là một ban, bệ quản lý mang tính hình thức. Dù phân cấp kiểu gì đi chăng nữa cũng phải có sự thống nhất từ trên xuống dưới. Người lãnh đạo cấp trên phải đồng lòng với cấp dưới thì mới tạo hành lang pháp lý an toàn cho công tác quản lý di tích. Hiện tượng chùa Trăm Gian bị xâm hại, người dân làng cổ Đường Lâm xin trả lại danh hiệu… đã làm “náo động” từ cơ quan quản lý văn hóa cấp Bộ đến cấp địa phương.

Nhiều lễ hội sử dụng màn múa rồng.

Đồng quan điểm với Giáo sư Trần Lâm Biền, ông Phan Đình Tân-người phát ngôn của Bộ VHTTDL cho rằng, người quản lý di tích phải được chuẩn hóa và có chuyên môn. Hiện nay, một số cá nhân quản lý di tích đưa người nhà vào làm. Có những di tích chỉ có 3 đền nhưng có tới 60 hòm công đức. Vì vậy, sẽ dẫn đến tình trạng di tích thì vẫn bị xâm hại mà tiền công đức lại rơi và túi một số cá nhân. Người làm công tác quản lý di tích phải có tâm và tuệ.

Theo đại diện thanh tra Bộ VHTTDL, di tích xếp hạng quốc gia, trực thuộc cấp nào thì từng địa phương cấp đó quản lý. Nhiều năm qua, di tích đền Cửa Ông do phường Cửa Ông trực tiếp quản lý đã làm rất tốt vấn đề thu, chi tiền công đức, trùng tu di tích.

Là tỉnh có nhiều di tích nhưng hệ thống ban, ngành quản lý di tích chưa đồng bộ, Giám đốc Sở VHTTDL tỉnh Bắc Giang Nguyễn Thế Chính kiến nghị, nên thành lập Ban quản lý di tích cấp xã, phường.

Thứ trưởng Bộ VHTTDL Đặng Bích Liên đồng ý với kiến nghị của đại biểu tỉnh Bắc Giang, nếu tỉnh, thành phố khác mà chưa có phòng quản lý di tích thì phải đề xuất thành lập. Di sản không chỉ có giá trị về văn hóa mà còn là nguồn lực phát triển của nhiều địa phương. Vì vậy, cần phải có một cơ quan quản lý di tích đủ tâm và tầm.

Nói về vấn đề quản lý di tích có lễ hội, Giáo sư Trần Lâm Biền cho biết, người làm công tác quản lý phải hiểu lễ hội là một cặp phạm trù thống nhất, hội không có nghĩa là vui chơi mà là để tập hợp cộng đồng người nhất định, lễ là thuộc tính của con người ứng xử với thần linh. Đỉnh cao nhất của lễ hội là thúc đẩy tinh thần yêu quê hương, đất nước, đích của lễ hội phải là thế. Phải hiểu rõ ý nghĩa của lễ hội thì mới quản lý tốt được. 

Người quản lý di tích cần phải được đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ chuyên môn, có như vậy thì mới kiện toàn được công tác quản lý và thực hiện nếp sống văn minh tại di tích.

Tin, ảnh: KHÁNH HUYỀN