Giữa các con phố tấp nập của Hà Nội, ngõ Tạm Thương vẫn giữ được nét riêng với những nếp nhà cũ nằm san sát, những bức tường đã in dấu thời gian. Con ngõ nhỏ ấy từng đi vào thơ Chế Lan Viên qua bài "Chơi chữ về ngõ Tạm Thương": “Sương giăng mờ trên ngõ Tạm Sương/ Ngõ rất cụt mà lòng xa thẳm/ Ngõ bảy thước mà lòng muôn dặm/ Thương một đời đâu phải tạm thương”.

Chỉ một cái tên thôi cũng đủ gợi nên chút bâng khuâng về phố phường Hà Nội thuở trước. Theo lối ngõ nhỏ, qua những hàng quán và nếp sinh hoạt thường ngày của người dân, chúng tôi tìm đến đình Yên Thái ở số nhà 8, ngõ Tạm Thương. Không có khoảng sân rộng hay dáng vẻ bề thế thường thấy ở những ngôi đình làng ngoại thành, đình Yên Thái nằm khiêm nhường giữa khu dân cư, nhưng vẫn giữ được sự trang nghiêm của một nơi thờ tự lâu đời.

 Chính cung thờ Nguyên phi Hoàng Thái hậu Ỷ Lan tại đình Yên Thái.

Theo cuốn “Các Thành hoàng và tín ngưỡng Thăng Long-Hà Nội” của Nguyễn Vinh Phúc và Nguyễn Duy Hinh (Nhà xuất bản Lao động, năm 2009), đình Yên Thái là nơi thờ Nguyên phi Ỷ Lan, người được nhân dân suy tôn làm Thành hoàng làng Yên Thái xưa. Cuộc đời bà gắn với câu chuyện dân gian được lưu truyền qua nhiều thế hệ. Tương truyền, Ỷ Lan vốn là cô gái hái dâu ở làng Thổ Lỗi (còn gọi là làng Sủi), vùng Gia Lâm. Trong một lần vua Lý Thánh Tông đi qua quê bà, giữa lúc dân chúng nô nức đón xa giá, cô gái trẻ vẫn điềm nhiên đứng bên gốc lan. Vẻ ung dung, đoan trang ấy khiến nhà vua chú ý, mở đầu cho một cuộc đời gắn liền với những sự kiện quan trọng của triều Lý.

Từ một cô gái thôn quê, Ỷ Lan bước vào cung cấm, trở thành Nguyên phi và hai lần đảm nhiệm trọng trách nhiếp chính. Bà được sử sách nhắc đến bởi tài năng, sự quyết đoán trong việc điều hành triều chính và sự quan tâm đến đời sống nhân dân. Những đóng góp của bà đã để lại dấu ấn trong lịch sử Đại Việt, đồng thời trở thành cơ sở cho sự tôn kính mà nhân dân dành cho bà qua nhiều thế kỷ.

Đến tham quan đình Yên Thái, điều khiến chúng tôi chú ý là không gian thờ tự vẫn giữ được nhiều nét kiến trúc truyền thống. Ngôi đình có kết cấu hình chữ Công, gồm 3 gian tiền đình, một gian ngoại cung nối với 3 gian hậu cung. Bên trong, những hàng cột gỗ, hoành phi, câu đối được bài trí trang nghiêm. Các mảng chạm nổi, chạm lộng hình rồng, tứ linh trên cấu kiện gỗ cho thấy sự khéo léo của những người thợ xưa. Đặc biệt, chính cung thờ Nguyên phi Ỷ Lan được gìn giữ cẩn trọng, thể hiện lòng thành kính của người dân đối với nhân vật lịch sử mà ngôi đình phụng thờ. Giữa khu phố cổ vốn chật chội, những chi tiết kiến trúc ấy càng trở nên đáng quý bởi chúng giúp người đến thăm hình dung phần nào diện mạo của một không gian tín ngưỡng truyền thống.

Theo tư liệu của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, đình Yên Thái hiện lưu giữ nhiều hiện vật có giá trị, trong đó có 10 đạo sắc phong, sớm nhất mang niên hiệu Cảnh Hưng thứ 14 (năm 1753). Đây là những tư liệu quan trọng phản ánh lịch sử thờ phụng và quá trình tồn tại của di tích. Dù đã trải qua nhiều lần tu bổ, tôn tạo, ngôi đình vẫn bảo lưu được những nét kiến trúc đặc trưng. Năm 1995, đình Yên Thái được công nhận là Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia.