30 năm và album mang “chất” riêng Mai Tuyết Hoa

Phóng viên (PV): Chào nghệ sĩ Mai Tuyết Hoa! “Xẩm trong cõi đời” Vol.2 vừa ra mắt đã nhận được rất nhiều sự quan tâm. Tên gọi này dường như chứa đựng một thông điệp rất gần gũi về cuộc đời?

Nghệ sĩ Mai Tuyết Hoa: Đúng vậy. Tên gọi này do tôi và nhạc sĩ Nguyễn Quang Long cùng trăn trở. Chúng tôi muốn xẩm không phải là thứ gì đó xa vời, cổ kính trong bảo tàng, mà xẩm phải "sống" và "va đập" với những gập ghềnh của đời người hôm nay. Album gồm 9 bài, đan xen giữa xẩm cổ (như Dạt nước cánh bèo – bài hát tôi tri ân người thầy – Nghệ nhân dân gian Hà Thị Cầu) và những sáng tác mới mang hơi thở thời đại.

Nghệ sĩ Mai Tuyết Hoa luôn mong muốn nghệ thuật xẩm được lan tỏa rộng rãi trong cộng đồng. 

PV: Giới chuyên môn nhận xét album này khai thác triệt để chất "đanh quánh, đáo để" nhưng vẫn rất hồn nhiên của chị. Chị có cảm thấy mình "khác" đi trong Vol.2 này không?

Nghệ sĩ Mai Tuyết Hoa: Có lẽ là vậy. Giám đốc âm nhạc Phạm Đình Dũng đã giúp tôi khai thác những góc khuất trong giọng hát mà trước đây tôi chưa bộc lộ hết. Thay vì lối hát có phần buồn thương não lòng của các cụ ngày xưa, xẩm của tôi mang màu sắc phố phường Hà Nội hiện đại: Trữ tình, dí dỏm và có phần "đanh" hơn ở những bài như Ghen hay Tránh xa tệ nạn.

PV: Điểm gây bất ngờ nhất trong album chính là sự xuất hiện của Trần Bá Nam Khánh – con trai chị. Cơ duyên nào dẫn đến màn kết hợp này?

Nghệ sĩ Mai Tuyết Hoa: Đó là ý tưởng của nhạc sĩ Nguyễn Quang Long cho bài xẩm Tránh xa tệ nạn. Ban đầu tôi rất băn khoăn. Dù Khánh học sáo trúc tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam và nghe xẩm từ trong bụng mẹ, nhưng giới trẻ giờ có thị hiếu riêng, tôi lo cháu không "ngấm" được chất xẩm hoặc âm nhạc dân gian của dân tộc mình.

Nhưng khi vào phòng thu, Khánh khiến tôi ngỡ ngàng. Cháu thổi sáo và hát bằng sự hào hứng, giữ được tinh thần xẩm mà vẫn rất trẻ trung. Với tôi, đó không chỉ là sự hợp tác nghệ thuật, mà là niềm hạnh phúc của một người mẹ khi thấy con mình trân trọng giá trị cội nguồn.

Nghệ sĩ Mai Tuyết Hoa cùng con trai Trần Bá Nam Khánh song ca hát xẩm trong buổi ra mắt album. 

Nỗi trăn trở về sức sống bền bỉ của Xẩm

PV: Nhạc sĩ Nguyễn Quang Long đã dành tặng chị nhiều tác phẩm mới trong album này. Chị đánh giá thế nào về sự thấu hiểu của người bạn đồng hành này?

Nghệ sĩ Mai Tuyết Hoa: Nhạc sĩ Nguyễn Quang Long hiểu rõ từng ưu và nhược điểm của tôi. Anh ấy khai thác lối "hát sai" – một điệu hát khó của nghệ nhân xưa – đưa vào bài Ghen với 3 biến thể khác nhau để tôi thỏa sức vùng vẫy.

Hay như bài Hà Nội 36 chân tình, anh ấy viết cho tôi bằng tất cả sự thấu cảm về một người con sinh ra và lớn lên tại phố phường Hà Nội. Long nói giọng của tôi không quá bi lụy mà có độ "đanh" của phố thị, nên anh ấy viết cho tôi những bài vừa trữ tình, vừa hóm hỉnh đặc trưng.

PV: Nhìn lại hành trình 30 năm từ khi theo học đàn nhị đến khi trở thành "truyền nhân" của nghệ nhân Hà Thị Cầu, chị thấy vị thế của xẩm hiện nay thế nào?

Nghệ sĩ Mai Tuyết Hoa: Xẩm đã hồi sinh mạnh mẽ hơn 30 năm trước rất nhiều. Các CLB mọc lên khắp nơi, nhiều bạn trẻ làm mới xẩm. Tuy nhiên, tôi vẫn trăn trở vì đa số hoạt động hiện nay vẫn mang tính tự phát, nghệ sĩ tự bỏ tiền túi ra làm. Để xẩm sống bền vững, chúng tôi rất cần sự vào cuộc của các cơ quan quản lý về cơ chế đào tạo và không gian diễn xướng ổn định.

 Các nghệ sĩ và bạn bè chúc mừng nghệ sĩ Mai Tuyết Hoa ra mắt album "Xẩm trong cõi đời".

PV: Sau Vol.2, chị có dự định gì cho chương trình biểu diễn riêng của mình không?

Nghệ sĩ Mai Tuyết Hoa: Đó chính là ước mơ lớn nhất của tôi lúc này. Tôi mong tìm được kinh phí để thực hiện một liveshow "Xẩm - Mai Tuyết Hoa" trong tương lai gần. Tôi muốn chứng minh rằng, xẩm mộc mạc, nguyên bản vẫn có những khán giả riêng, những người yêu chiều sâu truyền thống và yêu cả cái "chất" riêng không trộn lẫn của Mai Tuyết Hoa.

PV: Cảm ơn chị và chúc cho tiếng xẩm của chị vang xa!