Nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27-7-1947/27-7-2026), tác phẩm sẽ chính thức có chuyến lưu diễn đặc biệt tại Thủ đô Hà Nội và nhiều tỉnh, thành phố phía Bắc, mang theo những giá trị lịch sử, văn hóa và truyền thống yêu nước đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

 “Khoảng trời con gái” tái hiện câu chuyện có thật tại Ngã ba Đồng Lộc. Ảnh: BTC

Tái hiện một huyền thoại bất tử của dân tộc

Ê kíp dàn dựng vở diễn và Nhà hát Nghệ thuật truyền thống Hà Tĩnh (Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Hà Tĩnh) ngày 22-6, tại Hà Nội đã giới thiệu kế hoạch lưu diễn vở kịch hát “Khoảng trời con gái”. Đây là tác phẩm nghệ thuật được xây dựng từ những câu chuyện có thật tại Ngã ba Đồng Lộc - “tọa độ chết” nhưng cũng là biểu tượng sáng ngời của ý chí kiên cường, bất khuất trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Ngã ba Đồng Lộc là huyết mạch giao thông quan trọng trên tuyến đường chiến lược Hồ Chí Minh, kết nối hậu phương lớn miền Bắc với tiền tuyến lớn miền Nam. Chỉ tính riêng từ tháng 4 đến tháng 10-1968, nơi đây đã phải gánh chịu gần 50.000 quả bom các loại, bình quân mỗi mét vuông đất hứng chịu hơn 3 quả bom. Mặt đất bị cày xới, cây cối bị hủy diệt, nhưng con người thì không khuất phục. Giữa mưa bom bão đạn, hàng nghìn chiến sĩ, TNXP và nhân dân vẫn bám trụ kiên cường với tinh thần “xe chưa qua, nhà không tiếc”.

 Cảnh trong vở diễn.

Vùng đất huyền thoại ấy là nơi chứng kiến sự hy sinh anh dũng của 10 cô gái TNXP Tiểu đội 4 (thuộc C552, tổng đội 55) vào ngày 24-7-1968.

Xuất phát từ tình yêu quê hương và những trải nghiệm thực tế thời chiến, nhà thơ, nhà báo Nguyễn Sĩ Đại (một người con của vùng đất Can Lộc, Hà Tĩnh) đã dành nhiều năm nghiên cứu, tỉ mỉ tìm kiếm tư liệu để viết nên kịch bản “Khoảng trời con gái” bằng cả trái tim và lòng kính ngưỡng. Từ kịch bản văn học này, NSND Nguyễn An Ninh đã chuyển thể thành kịch hát dân ca xứ Nghệ và vở kịch hát được nhào nặn dưới bàn tay tài hoa của đạo diễn, NSND Lê Hùng.

Tác giả, nhà thơ Nguyễn Sĩ Đại chia sẻ: “Tôi viết vở kịch này để tri ân các chị: 10 cô gái Ngã ba Đồng Lộc. Bản thân tôi và các diễn viên đều coi đây là điều thiêng liêng nên đã làm hết mình bằng cả trái tim. Cái gì làm thật, làm bằng sự biết ơn sâu sắc sẽ chạm đến trái tim người xem!”.

Kết hợp truyền thống và công nghệ để tiếp cận thế hệ trẻ

Từng gây tiếng vang vào năm 2018 với bản dựng đầu tiên, khi thu hút hơn 6.000 khán giả đổ về sân khấu quảng trường Khu di tích Đồng Lộc (Hà Tĩnh), năm nay, tác phẩm quay trở lại với sự hoàn thiện về cả nghệ thuật lẫn công nghệ dàn dựng, dưới sự chỉ đạo nghệ thuật của NSND Hồng Lựu và NSƯT Ngọc Cẩm.

Vở diễn sẽ được công diễn vào ngày 19-7, tại Nhà hát Âu Cơ (Hà Nội); ngày 20-7, tại Hưng Yên; ngày 21-7, tại Ninh Bình và ngày 22-7, tại Nhà hát Lam Sơn, Thanh Hóa.

Theo NSND Hồng Lựu, các nhân vật trong vở kịch đều được giữ nguyên tên gọi thật ngoài đời. Không gian kịch phục hiện chân thực từ cuộc sống của Tiểu đội 4 tại Phú Lộc cho đến khi chuyển về Đồng Lộc và buổi chiều định mệnh ngày 24-7-1968.

Tác phẩm sử dụng tối đa ngôn ngữ địa phương Hà Tĩnh kết hợp hài hòa với các làn điệu ví, dặm, hò đối đáp và những bài thơ bất hủ như “Gửi em cô thanh niên xung phong” (Phạm Tiến Duật), “Cúc ơi!” (Yến Thanh).

 Ban tổ chức giới thiệu chương trình công diễn vở kịch hát tại các tỉnh, thành phố phía Bắc nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ.

Vở diễn có sự tham gia của các diễn viên nhí từ 9 đến 12 tuổi. Các em mang đến những câu hò, điệu ví mộc mạc, tượng trưng cho sức sống mãnh liệt của di sản phi vật thể và sự tiếp nối truyền thống của thế hệ tương lai.

Bên cạnh ngôn ngữ ước lệ của sân khấu truyền thống, vở diễn ứng dụng công nghệ trình chiếu màn hình LED hiện đại nhằm tái hiện chân thực sự khốc liệt của bom đạn, kết hợp các hình thức tương tác trực tiếp, giúp khán giả trẻ thời đại số dễ dàng tiếp cận và đồng cảm.

Ông Kiều Công Thược, Phó chủ tịch Hiệp hội Phát triển Công nghiệp văn hóa Việt Nam, Chỉ đạo tổ chức chương trình công diễn cho biết, dự án không chỉ mang ý nghĩa tri ân mà còn nằm trong chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa, đưa các giá trị di sản phi vật thể vùng miền đến gần hơn với công chúng cả nước.

“Với sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa giá trị lịch sử chân thực, âm sắc nghệ thuật truyền thống và tư duy dàn dựng hiện đại, “Khoảng trời con gái” hứa hẹn sẽ mang đến những trải nghiệm cảm xúc sâu sắc. Vở diễn chính là đóa hoa thơm, là nén tâm nhang thành kính dâng lên anh linh các anh hùng liệt sĩ, đồng thời khơi dậy lòng biết ơn, bồi đắp tình yêu hòa bình và trách nhiệm của thế hệ trẻ hôm nay đối với đất nước”, NSND Hồng Lựu cho hay.