Sự biến đổi này không làm nhẹ đi giá trị nhân văn, mà trái lại, nó giúp thông điệp về khát vọng làm người trở nên gần gũi và đầy sức sống đương đại.

Trong nguyên tác văn học, cái lò gạch cũ, bát cháo hành hay tiếng chửi của Chí luôn mang màu sắc u uất. Sang đến nhạc kịch, biên kịch Đinh Tiến Dũng lại cài cắm chất dí dỏm, hài hước sâu cay-đặc trưng trong những sáng tạo của mình để tạo ra những khoảng nghĩ cảm xúc. Anh sử dụng thủ pháp giễu nhại (parody) những thói hư tật xấu của làng Vũ Đại, những gã lý dịch, cường hào không chỉ là hiện thân của sự tàn ác mà còn hiện lên với sự lố bịch, hợm hĩnh qua các lời thoại vần điệu và ca từ trào lộng. Tiếng cười ở đây là tiếng cười chua chát, giúp khán giả tiếp cận bi kịch một cách nhẹ nhàng hơn mà vẫn thấm thía sự bất công của xã hội cũ.

Cảnh trong vở nhạc kịch “Giấc mơ Chí Phèo”. Ảnh: NAM ANH 

Với nhân vật Thị Nở, qua ngòi bút của Đinh Tiến Dũng, đã hiện lên đầy sống động với vẻ đẹp của sự ngây ngô, bản năng và một trái tim ấm áp. Những màn tung hứng giữa Chí Phèo và Thị Nở được xây dựng bằng ngôn ngữ nhạc kịch dí dỏm, biến “bát cháo hành” trở thành biểu tượng của một tình yêu lãng mạn theo cách rất riêng, khiến khán giả cười vì sự ngây ngô nhưng ngay sau đó lại rơi lệ vì sự chân thành.

Cái “điên” của Chí Phèo chính là những tiếng chửi, được nhạc sĩ Dương Cầm và biên kịch Đinh Tiến Dũng biến hóa thành những giai điệu thính phòng pha trộn hiện đại. Bởi vậy, sự dí dỏm của Đinh Tiến Dũng nằm ở cách anh đưa vào vở diễn những tình tiết mang tính thời đại. Cách kể chuyện nhanh, nhịp nhàng, các tình huống kịch được đẩy lên cao trào bằng sự hài hước hình thể và ngôn ngữ trào phúng đã giúp nhạc kịch “Giấc mơ Chí Phèo” thoát khỏi cái bóng minh họa văn học. Hai chữ “giấc mơ” đã cho phép biên kịch được bay bổng, được đưa vào đó những sắc màu tươi mới, biến tác phẩm thành một sản phẩm công nghiệp văn hóa đúng nghĩa, vừa có chiều sâu văn hóa bản địa, vừa có tính giải trí quốc tế.

Nhạc kịch “Giấc mơ Chí Phèo” của Nhà hát Ca múa nhạc Thăng Long đã vượt qua những đối thủ “nặng ký”, được vinh danh tại hạng mục Tinh hoa sân khấu trong Lễ trao giải Tinh hoa Việt năm 2025 diễn ra tối 26-1 tại TP Hồ Chí Minh. Trước đó, vở diễn giành giải xuất sắc tại Liên hoan ca múa nhạc chuyên nghiệp toàn quốc năm 2024. Không dừng ở chuyên môn, tác phẩm còn đạt doanh thu ấn tượng với những đêm diễn cháy vé tại Nhà hát Hồ Gươm. Đây chính là mô hình tiêu biểu cho việc đưa nghệ thuật bác học trở thành sản phẩm công nghiệp văn hóa giải trí chủ lực của Thủ đô. Nhạc sĩ Dương Cầm chia sẻ, muốn tái hiện một tinh thần văn học qua góc nhìn nhân văn, thông qua âm nhạc thính phòng để thể hiện một Chí Phèo “bình thường và thiện lương”, tôn vinh giá trị tình yêu chân thành của con người dù có bị vùi dập bởi số phận. Vì trong mọi hoàn cảnh, tình yêu luôn là sự cứu rỗi: Ai cũng muốn mình là người bình thường, ai cũng muốn mình được yêu thương!

Nghệ sĩ Nhân dân Tấn Minh, Giám đốc Nhà hát Ca múa nhạc Thăng Long cho biết, thành công của nhạc kịch “Giấc mơ Chí Phèo” không phải là sự ngẫu nhiên mà là kết quả bền bỉ từ hành trình suốt 10 năm của ê kíp gồm: Biên kịch Đinh Tiến Dũng, nhạc sĩ Dương Cầm, đạo diễn-Nghệ sĩ Ưu tú Phùng Tiến Minh cùng các giọng ca thính phòng Khánh Hòa, Khánh Linh, Đông Hùng, Hoàng Thái Phương... đã âm thầm nuôi dưỡng thể loại nhạc kịch. Giải thưởng Tinh hoa Việt không chỉ tôn vinh một tác phẩm sân khấu mà còn khẳng định vai trò của văn hóa nghệ thuật trong việc bồi đắp tinh thần dân tộc. “Giấc mơ Chí Phèo” đã chứng minh, nghệ thuật thính phòng Việt Nam hoàn toàn có thể đi sâu vào đời sống, trở thành nhịp cầu nối liền giá trị văn học kinh điển với khán giả của kỷ nguyên mới.