Khai thác thế mạnh và tiềm năng văn hóa, thể thao, du lịch vùng biên

QĐND - Chương trình phối hợp giữa Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VH-TT&DL) với Bộ tư lệnh Bộ đội Biên phòng (BĐBP) trong 20 năm qua được đánh giá là rất thành công. Bước sang giai đoạn mới, bên cạnh duy trì những hoạt động còn phù hợp, hai bên sẽ mở rộng và sáng tạo các hình thức mới để nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động văn hóa-thông tin, thể thao, du lịch vùng biên giới, hải đảo, góp phần bảo vệ chủ quyền an ninh, biên giới quốc gia.

Hơn 20 năm phối hợp hiệu quả

Ngày 16-7-1993, Bộ Văn hóa-Thông tin (nay là Bộ VH-TT&DL) và Bộ tư lệnh BĐBP đã ký kết chương trình phối hợp hành động “Đẩy mạnh và nâng cao chất lượng hoạt động văn hóa-thông tin ở miền núi, vùng dân tộc thiểu số”. Qua hơn 20 năm phối hợp, chương trình đã có những thành công lớn, tập trung ở 6 mảng công việc là: Nâng cao chất lượng hoạt động thông tin cổ động, văn hóa văn nghệ, đời sống tinh thần cho quân dân biên giới; phối hợp tổ chức các hoạt động sinh hoạt văn hóa, lễ hội truyền thống; xây dựng cơ sở vật chất, tổ chức quản lý, khai thác có hiệu quả các trang thiết bị văn hóa thông tin; xây dựng các làng, bản văn hóa, nếp sống văn hóa; củng cố và bồi dưỡng đội ngũ cán bộ hoạt động văn hóa cơ sở; và cuối cùng là tham gia quản lý văn hóa, phát triển hoạt động thể thao và du lịch, tích cực tuyên truyền đối ngoại, góp phần xây dựng biên giới hòa bình, hữu nghị với các nước láng giềng.

Trong mỗi mảng công việc kể trên đều có nhiều hoạt động cụ thể, đạt hiệu quả cao. Hai bên đã thành lập các đội tuyên truyền văn hóa với định mức phục vụ biểu diễn văn nghệ cho cán bộ, chiến sĩ và nhân dân trên địa bàn là 30 buổi/năm; lồng ghép là các chương trình chiếu video, biểu diễn kịch truyền thông, phổ biến chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước; vận hành cụm phát hành, truyền hình trung tâm văn hóa xã, tham gia quản lý, tổ chức hoạt động văn hóa tại địa phương; trực tiếp xây dựng chuyên mục “Vì chủ quyền an ninh biên giới” trên các Đài Phát thanh-Truyền hình địa phương…

Những tiết mục văn nghệ “cây nhà lá vườn” thực sự đã mang đến các làng, bản không khí phấn khởi, vui tươi giống như một ngày hội. Mỗi chuyến đi biểu diễn, các đội tuyên truyền văn hóa phải hành quân hàng chục cây số (có nơi phải đi bộ) vào những vùng biên giới xa xôi, hẻo lánh, nơi các đoàn nghệ thuật chuyên nghiệp chưa từng đặt chân đến. Đây là một nỗ lực bền bỉ, đáng ghi nhận của các đội tuyên truyền văn hóa suốt hai thập kỷ qua.

Tuy nhiên, sự phối hợp giữa ngành VH-TT&DL cấp huyện với các đồn biên phòng không phải nơi nào cũng tốt. Nhiều địa phương, hoạt động phối hợp còn mang tính chất thời vụ, chưa đi vào nền nếp. Một số nơi hình thức hoạt động còn đơn điệu, chưa chú trọng lồng ghép hoạt động văn nghệ với nội dung tuyên truyền pháp luật, công tác phối hợp trên lĩnh vực thể thao và du lịch chưa được rõ nét…

Vở kịch “Chuyện ở Ché Làu” của BĐBP tỉnh Thanh Hóa có nội dung tuyên truyền, phổ biến pháp luật, được trình diễn tại Liên hoan Đội tuyên truyền văn hóa trên biên giới, bờ biển lần thứ VIII-2013.

Ông Hoàng Đức Hậu, Vụ trưởng Vụ Văn hóa dân tộc, Bộ VH-TT&DL cho biết: “Chương trình phối hợp sẽ không có điểm dừng vì chăm lo đời sống tinh thần cho đồng bào dân tộc và cán bộ chiến sĩ biên phòng là công việc lâu dài. Bên cạnh việc bảo tồn văn hóa truyền thống các tộc người thiểu số, còn phải tăng cường giao lưu văn hóa với các nước láng giềng…, do vậy, hai bên vẫn cần phải tiếp tục phối hợp chặt chẽ với nhau”.

Một mũi tên trúng nhiều đích

Trên cơ sở đánh giá ưu điểm, khuyết điểm trong thực hiện chương trình phối hợp 20 năm qua, Ban chỉ đạo chương trình tiếp tục triển khai thực hiện phối hợp giai đoạn 2014-2020 với tên gọi “Đẩy mạnh và nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch trên các tuyến biên giới, biển đảo”.

Bước sang giai đoạn mới, chương trình sẽ đẩy mạnh công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của từng tộc người, thu hút du khách trong và ngoài nước đến nghiên cứu, tìm hiểu; phối hợp tổ chức các hoạt động du lịch biên giới, biển đảo, thông qua đó, tuyên truyền, giáo dục ý thức chủ quyền quốc gia cho người dân; nghiên cứu, phối hợp tổ chức các hoạt động thể dục thể thao quần chúng cho đồng bào các dân tộc ở khu vực biên giới nhân các ngày lễ lớn của đất nước; thực hiện Đề án “Tăng cường giáo dục pháp luật cho nhân dân khu vực biên giới” thông qua công tác luân chuyển tài liệu, sách báo…

Trao đổi với chúng tôi, Đại tá Nguyễn Đông Tùng, Chính ủy BĐBP tỉnh Hà Tĩnh, nêu kinh nghiệm thực hiện: “Với việc đẩy mạnh hoạt động văn hóa, thể dục thể thao quần chúng tại khu vực biên giới, BĐBP tỉnh phối hợp với Sở VH-TT&DL tỉnh nghiên cứu, tổ chức “mẫu” một ngày hội có nhiều hoạt động văn hóa, thể dục thể thao; sau đó sẽ hướng dẫn để đồng bào tự tổ chức chứ không làm thay toàn bộ”. Đại tá Nguyễn Đông Tùng nhấn mạnh: “Việc tổ chức các hoạt động văn hóa, thể dục thể thao không chỉ góp phần xây dựng phong trào văn hóa, thể dục thể thao, mà còn giúp các thanh niên dân tộc thiểu số giao lưu với thanh niên tộc người khác ở các vùng khác, tăng cơ hội tìm hiểu và kết hôn, tránh tình trạng hôn nhân cận huyết rất nguy hiểm”.

Việc phối hợp nhiều công việc trong một nội dung hoạt động theo phương châm “Một mũi tên trúng nhiều đích” cần phải được lưu tâm. Chẳng hạn, việc đưa sách, báo tới vùng biên giới ai cũng biết là khó khăn và tốn kém. Hiện nay, 100% các đồn biên phòng đều có phòng Hồ Chí Minh, phòng đọc sách, báo thì ngành văn hóa cần tận dụng cơ sở vật chất nói trên làm địa điểm phát hành và luân chuyển sách, báo là giải pháp khả thi nhất. Vấn đề chọn sách, báo nào phù hợp với đồng bào dân tộc cũng phải được giao cho ngành văn hóa lựa chọn, bổ sung và luân chuyển, chứ không thể giao cho BĐBP vì đồn biên phòng không có chức năng cũng như chuyên môn trong vấn đề này.

Để thực hiện tốt chương trình phối hợp trong giai đoạn mới, Bộ VH-TH&DL cần sớm đề xuất với Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư báo cáo với Chính phủ tăng vốn đầu tư ngân sách hỗ trợ cho Bộ tư lệnh BĐBP triển khai các nội dung, chương trình phối hợp. Vấn đề nhân lực, cấp trên cần tạo điều kiện để các Bộ chỉ huy BĐBP các tỉnh tăng cường biên chế cho các đội tuyên truyền văn hóa, cho phép BĐBP tuyển nữ quân nhân có năng khiếu, chuyên môn về văn hóa, nghệ thuật để bổ sung, thay thế cho các tuyên truyền viên đã có tuổi...

Tin tưởng rằng, với những giải pháp thực hiện đồng bộ, phối hợp chặt chẽ, phân công trách nhiệm rõ ràng giữa hai bên, chương trình phối hợp giữa Bộ VH-TT&DL với Bộ tư lệnh BĐBP trong giai đoạn 2014-2020 sẽ lại có thêm nhiều thành công mới.

Bài và ảnh: HOÀNG LIÊN