Hội nghị Đối thoại châu Á - Thái Bình Dương về di sản và tính xác thực: Góp phần nâng cao vị thế và sức mạnh mềm của Việt Nam

Phóng viên: Đề nghị Thứ trưởng đánh giá về kết quả hội nghị? Theo Thứ trưởng, điều gì là dấu ấn của Việt Nam trong lần đăng cai tổ chức sự kiện quốc tế này?

Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Ngô Lê Văn: Hội nghị Đối thoại châu Á - Thái Bình Dương về di sản và tính xác thực là diễn đàn đối thoại chính sách cấp cao và quy mô hàng đầu khu vực, quy tụ các lãnh đạo và chuyên gia thế giới về di sản như Giám đốc Trung tâm Di sản thế giới, Chủ tịch Ủy ban Di sản thế giới lần thứ 49, Đại sứ các thành viên của Ủy ban Di sản thế giới. Hội nghị đã bàn một trong những vấn đề cốt lõi, lâu dài của Công ước Di sản thế giới và đạt được kết quả quan trọng với 4 dấu ấn nổi bật.

Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Ngô Lê Văn, Chủ tịch Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam trả lời phỏng vấn báo chí.

Thứ nhất là việc thông qua Văn kiện Hà Nội về di sản và tính xác thực, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy và phương pháp luận bảo tồn di sản của khu vực cũng như trên phạm vi toàn cầu. Lần đầu tiên góc nhìn châu Á - Thái Bình Dương rõ ràng, có luận cứ chặt chẽ được đưa vào tiến trình thảo luận toàn cầu.

Thứ hai là dấu ấn về vai trò khởi xướng và năng lực dẫn dắt. Việt Nam không chỉ là nước chủ nhà mà với vai trò đồng chủ trì hội nghị, mà còn trực tiếp tham gia định hướng nội dung, định hình chính sách di sản toàn cầu.  

Thứ ba là dấu ấn về chính sách gắn với thực tiễn. Lần đầu tiên, một hội nghị chính sách về tính xác thực gắn trực tiếp với một sự kiện bảo tồn cụ thể: Lễ khởi công Dự án bảo quản, tu bổ, phục hồi Điện Kính Thiên sáng 29-9, cùng chuyến khảo sát Tràng An, Tam Chúc. Các đại biểu không chỉ bàn khái niệm mà còn được trực tiếp chứng kiến cách Việt Nam bảo tồn di sản tại Hoàng thành Thăng Long - điển hình hợp tác, mẫu mực về bảo đảm tính xác thực, nâng cao giá trị nổi bật toàn cầu, giải quyết hiệu quả bài toán cân bằng giữa bảo tồn và phát triển ngay tại di sản.

Thứ tư là dấu ấn về năng lực tổ chức. Việc đăng cai tại Hà Nội và Ninh Bình góp phần khẳng định năng lực tổ chức, định vị Việt Nam là đối tác tin cậy, điểm đến của các sáng kiến văn hóa, di sản và đối thoại đa phương trong khu vực, góp phần nâng cao vị thế và sức mạnh mềm của Việt Nam.

Đôi rồng đá - một trong những hiện vật ít ỏi còn lại trong di sản Điện Kính Thiên. Ảnh: HOÀI GIANG

Phóng viên: Thưa Thứ trưởng, việc một văn kiện quốc tế về di sản mang tên Hà Nội được hình thành trong dịp kỷ niệm 50 năm quan hệ Việt Nam - UNESCO mang thông điệp gì về vị thế và vai trò của Việt Nam trong ngoại giao văn hóa và các cơ chế đa phương hiện nay?

Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Ngô Lê Văn: Việc Việt Nam phối hợp với UNESCO tổ chức thành công hội nghị với Văn kiện Hà Nội được thông qua đúng dịp kỷ niệm 50 năm quan hệ Việt Nam - UNESCO khẳng định vai trò và tâm thế mới của Việt Nam trong đối ngoại đa phương và ngoại giao văn hóa.

Trước hết đó là bước phát triển mới của quan hệ Việt Nam - UNESCO qua 50 năm: Từ nhận hỗ trợ, tham gia đến chủ động đóng góp. Năm 1981, tại Hà Nội, Tổng Giám đốc UNESCO kêu gọi thế giới chung tay cứu Cố đô Huế khi Việt Nam còn nhiều khó khăn sau chiến tranh. Sau 45 năm, cũng tại Hà Nội, Việt Nam cùng UNESCO và các chuyên gia quốc tế xây dựng một văn kiện mang tầm chiến lược về di sản. Đây là minh chứng sinh động cho thấy sự vươn mình của đất nước và chiều sâu của quan hệ đối tác Việt Nam - UNESCO sau nửa thế kỷ.

Điều này cũng thể hiện năng lực và uy tín của Việt Nam trong việc khởi xướng, kết nối và tham gia định hình các vấn đề chiến lược, chính sách lớn tầm khu vực và toàn cầu. Cùng với sáng kiến của Việt Nam về Thập kỷ quốc tế về văn hóa vì phát triển bền vững 2027-2036 được Đại hội đồng Liên hợp quốc thông qua, Văn kiện Hà Nội khẳng định năng lực của Việt Nam đang đóng góp cả về định hướng chính sách và tri thức chuyên môn, tham gia xây dựng các chuẩn mực quốc tế về văn hóa, di sản, đóng góp vào văn minh nhân loại.

Đây còn là dấu ấn của ngoại giao văn hóa kiến tạo không gian và nguồn lực phục vụ phát triển đất nước. Hội nghị góp phần cụ thể hóa đường lối Đại hội Đảng lần thứ XIV, Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, Nghị quyết số 06-NQ/TW về triển khai đường lối đối ngoại Đại hội XIV của Đảng, Nghị quyết số 26-NQ/TW về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới, chuyển hóa nguồn lực văn hóa trở thành nguồn lực phục vụ trực tiếp cho các mục tiêu phát triển đất nước, phát huy sức mạnh mềm, nâng cao vị thế quốc gia.

Phóng viên: Việc khởi công phục dựng Điện Kính Thiên là sự kiện được mong chờ và có ý nghĩa to lớn đối với Việt Nam, với Hà Nội và với Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội. Trong thời gian tới, chúng ta tiếp tục những nhiệm vụ quan trọng nào để làm tốt nhất công tác bảo tồn và phát huy giá trị Di sản thế giới Hoàng thành Thăng Long, thưa Thứ trưởng?

Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Ngô Lê Văn: Hoàng thành Thăng Long là biểu tượng thiêng liêng của dân tộc, trung tâm quyền lực chính trị liên tục qua 13 thế kỷ của Việt Nam. Việc khởi công phục dựng Điện Kính Thiên có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Nhờ quá trình nghiên cứu, hợp tác kiên trì, bền bỉ trong suốt 15 năm qua, đặc biệt là trong 3 năm trở lại đây, lần đầu tiên trong lịch sử gần 55 năm thực hiện Công ước Di sản thế giới, Ủy ban Di sản thế giới đã đồng ý thay đổi hiện trạng trong vùng lõi di sản và năm nay ghi dấu mốc lịch sử, với bước tiến mang tính quyết định ủng hộ việc phục dựng Điện Kính Thiên.

Trong quá trình này, chúng ta đã nhận được sự ủng hộ, đồng hành quý báu của UNESCO, các quốc gia thành viên và chuyên gia quốc tế. Giám đốc Trung tâm Di sản thế giới Lazare Eloundou Assomo cũng như các chuyên gia ICOMOS khẳng định, Hoàng thành Thăng Long có giá trị quan trọng không chỉ với Việt Nam mà còn với thế giới, do chưa từng có tiền lệ và gắn với những vấn đề mới liên quan tiến trình phát triển của di sản; cho đây là “kỳ tích” và là đóng góp của Việt Nam, mở ra hướng mới trong bảo tồn, phát huy giá trị di sản thế giới. Ông nhấn mạnh đây là hình mẫu hợp tác giữa quốc gia thành viên với UNESCO và cơ quan tư vấn, là điển hình bảo tồn di sản cho các quốc gia khác, là đóng góp của Việt Nam cho nền văn minh nhân loại. Các Đại sứ, đại biểu quốc tế coi kết quả hợp tác về Hoàng thành Thăng Long là kinh nghiệm quý cần chia sẻ rộng rãi với các quốc gia thành viên.

Thời gian tới, chúng ta cần tiếp tục thực hiện nghiêm túc các cam kết, khuyến nghị của Ủy ban và Tầm nhìn của di sản, tăng cường hợp tác với UNESCO, ICOMOS và chuyên gia quốc tế triển khai bảo quản, tu bổ, phục hồi trên cơ sở khoa học, bảo đảm tính xác thực, tính toàn vẹn và giá trị nổi bật toàn cầu, góp phần tái hiện lịch sử dân tộc, khơi dậy sức mạnh hội tụ hàng nghìn năm và niềm tự hào về cội nguồn, đáp ứng nguyện vọng của các thế hệ hôm nay và mai sau.

Phóng viên: Trân trọng cảm ơn Thứ trưởng!