Kiên nhẫn dìu dắt những bước chân đầu tiên
Gần 40 năm công tác tại Trường Phổ thông đặc biệt Nguyễn Đình Chiểu, thầy giáo Nguyễn Phi Hùng đã chứng kiến không ít khó khăn của học sinh khiếm thị. Qua giảng dạy, thầy nhận thấy nhiều em còn lúng túng trong sinh hoạt, đặc biệt là khi phải tự xác định phương hướng và di chuyển mà không có người hỗ trợ. Điều đó khiến thầy trăn trở, tìm cách giúp học trò rèn luyện những kỹ năng cần thiết để tự lập trong cuộc sống.
Thầy Nguyễn Phi Hùng chia sẻ: “Tôi nghĩ rằng các em không thể mãi có cha mẹ hay thầy cô ở bên cạnh giúp đỡ. Nếu được trang bị những kỹ năng cần thiết từ sớm, các em sẽ có thêm cơ hội học tập, sinh hoạt và tham gia các hoạt động xã hội như mọi người. Đó là lý do và động lực giúp tôi gắn bó với công việc này”.
 |
|
Thầy giáo Nguyễn Phi Hùng dạy học sinh khiếm thị môn định hướng di chuyển.
|
Trong quãng thời gian công tác, thầy không quên những ngày đầu làm quen với công việc giảng dạy học sinh khiếm thị. Trong đó, đáng nhớ nhất là những buổi đầu đưa các em thực hành trên đường phố. Giữa dòng phương tiện đông đúc, các em dò dẫm từng bước, còn thầy cùng đồng nghiệp luôn trong tư thế sẵn sàng hỗ trợ. Thầy Hùng vừa hướng dẫn, vừa căng mắt quan sát những chuyển động xung quanh để bảo đảm an toàn cho học trò. Mỗi bước chân của các em đều khiến thầy hồi hộp, bởi chỉ một chút bất cẩn cũng có thể dẫn đến nguy hiểm.
Buổi học hôm ấy giúp thầy hiểu rằng dạy trẻ khiếm thị di chuyển không đơn thuần là hướng dẫn cách sử dụng cây gậy. Người giáo viên phải hướng dẫn học sinh nhận biết môi trường và tình huống xung quanh bằng những giác quan, đồng thời phải tạo cho các em sự bình tĩnh khi đối diện với những tình huống bất ngờ. Từ đó, thầy quyết tâm tìm hiểu sâu hơn về môn định hướng di chuyển, chủ động nghiên cứu tài liệu nước ngoài và học hỏi, tìm tòi những phương pháp phù hợp với học trò.
Để học sinh có thể tự di chuyển an toàn, thầy Hùng hướng dẫn các em từ những kỹ năng cơ bản đến thực hành trong môi trường thực tế. Môn định hướng di chuyển gồm hai nội dung chính là kỹ thuật đi cùng người dẫn đường và kỹ thuật sử dụng gậy trắng. Trong quá trình giảng dạy, thầy tập cho học trò xác định sáu hướng cơ bản, biết tận dụng thính giác, xúc giác để nhận biết môi trường xung quanh. Khi đã nắm vững những kiến thức ban đầu, các em tiếp tục học cách dò đường, phát hiện chướng ngại vật và lựa chọn hướng đi phù hợp trong khuôn viên trường học.
 |
Thầy giáo Nguyễn Phi Hùng dặn dò, nhắc lại kiến thức cho học sinh trong buổi thực hành.
|
Mỗi tuần, thầy Hùng tổ chức hai tiết học thực hành định hướng di chuyển cho mỗi nhóm học sinh từ lớp 1 đến lớp 8. Trước mỗi buổi thực hành, thầy Hùng đều ân cần hỏi thăm, nhắc nhở những điều cần lưu ý để học trò thêm vững tâm khi ra đường. Trong quá trình di chuyển, thầy hướng dẫn các em vận dụng những kỹ năng đã học để di chuyển an toàn trên vỉa hè, nhận biết âm thanh xe cộ và chủ động tránh các chướng ngại vật trên đường. Thầy luôn theo dõi, kịp thời chỉnh sửa những thao tác và kiên nhẫn để từng em tự thực hiện.
Thầy Nguyễn Phi Hùng bày tỏ: “Qua mỗi buổi học, điều tôi mong muốn là học trò dần hình thành phản xạ, đủ khả năng xử lý những tình huống thường gặp mà không phải phụ thuộc vào người khác”.
Niềm vui từ những bước chân vững vàng
Đến nay, hình ảnh thầy Hùng cùng học sinh thực hành môn định hướng di chuyển trên các đoạn đường thuộc khu vực phường Vườn Lài (TP Hồ Chí Minh) đã trở nên quen thuộc với nhiều người dân nơi đây. Trên đường phố, thầy Hùng luôn giữ khoảng cách đủ gần để kịp thời hỗ trợ nhưng cũng tạo điều kiện cho học trò tự xử lý tình huống. Khi các em đến đoạn đường đông xe hoặc gặp chướng ngại vật, thầy nhắc nhở, đặt câu hỏi. Qua đó, thầy vừa cảnh báo học sinh về những tình huống phía trước, vừa khuyến khích các em tự suy nghĩ và lựa chọn cách di chuyển an toàn. Những lời hướng dẫn ngắn gọn, được lặp lại qua nhiều buổi học, dần giúp các em hình thành phản xạ, bình tĩnh hơn khi xử lý những tình huống trên đường.
Bên cạnh đó, thầy Nguyễn Phi Hùng còn hướng dẫn học sinh làm quen với việc đi lại bằng tuyến metro số 1 Bến Thành - Suối Tiên. Qua đó, thầy giúp học trò từng bước tiếp cận và sử dụng phương tiện giao thông công cộng, giúp các em có thêm lựa chọn khi đi lại.
 |
| Thầy giáo Nguyễn Phi Hùng luôn theo sát học sinh trong buổi học thực hành. |
Với học sinh khiếm thị, sự tiến bộ đôi khi chỉ được đo bằng một quãng đường ngắn có thể tự đi hoặc một lần vượt qua chướng ngại vật mà không cần người giúp đỡ. Nhưng chính những thay đổi nhỏ ấy lại mang ý nghĩa lớn, bởi mỗi kỹ năng được rèn luyện thành thạo sẽ giúp các em có thêm cơ hội chủ động trong sinh hoạt, học tập và giao tiếp với cộng đồng.
Cô Nguyễn Thị Thanh Huệ, Hiệu trưởng Trường Phổ thông đặc biệt Nguyễn Đình Chiểu, bày tỏ: “Dù đã có hơn 30 năm kinh nghiệm, thầy Hùng vẫn luôn nhiệt huyết, không ngừng tìm tòi phương pháp giảng dạy phù hợp. Sự tận tâm của thầy là tấm gương đáng quý cho đồng nghiệp và học sinh”.
Sắp đến tuổi nghỉ hưu, thầy Hùng vẫn trăn trở về việc tìm người tiếp nối công việc giảng dạy. Thầy đã đề nghị nhà trường tuyển giáo viên trẻ để có thời gian truyền lại kinh nghiệm thực hành. Đồng thời, thầy chủ động quay video, hoàn thiện giáo án và ghi chép những tình huống thực tế, mong đồng nghiệp có thêm tài liệu để tiếp tục hướng dẫn học sinh.
“Giáo viên có thể tiếp cận kiến thức lý thuyết qua tài liệu, nhưng khả năng quan sát, hướng dẫn và bảo đảm an toàn cho học sinh chỉ có thể được tích lũy qua thực tế. Vì vậy, tôi mong những kinh nghiệm của mình sẽ giúp đồng nghiệp trẻ tự tin hơn khi tiếp nhận công việc”, thầy Nguyễn Phi Hùng chia sẻ.
Gần 40 năm qua, biết bao thế hệ học trò đã trưởng thành từ những bài học của thầy Nguyễn Phi Hùng. Có thể các em không nhìn thấy dáng người thầy lặng lẽ theo sau, nhưng những lời chỉ dẫn quen thuộc vẫn sẽ theo các em trên mỗi chặng đường. Và với thầy Hùng, hạnh phúc của một đời dạy học chính là đến ngày học trò có thể tự tin bước tiếp mà không còn cần bàn tay thầy dìu dắt.