Danh họa Lê Bá Đảng (1921-2015), quê tại Quảng Trị, là một nghệ sĩ tạo hình có tầm ảnh hưởng quốc tế. Ông là một nghệ sĩ Việt kiều yêu nước, được Nhà nước tặng thưởng nhiều huân, huy chương cao quý. Trung tâm Nghệ thuật Lê Bá Đảng (phường Thuận Hóa, TP Huế) nằm bên bờ sông Hương, đã hoạt động tròn 20 năm, trở thành địa chỉ nghệ thuật-du lịch nổi tiếng của TP Huế.

Mục tiêu ra đời của Quỹ Sáng tạo Lê Bá Đảng là gia đình cố danh họa mong muốn tiếp nối tinh thần sáng tạo mà ông theo đuổi suốt cuộc đời, đồng thời tạo thêm cơ hội cho các nghệ sĩ, nhà nghiên cứu và những người làm văn hóa trẻ phát triển các ý tưởng mới. Thay vì chỉ bảo tồn tác phẩm và ký ức về một nghệ sĩ, quỹ hướng tới việc đưa di sản ấy tiếp tục tham gia vào đời sống sáng tạo đương đại.

Sau khi danh họa Lê Bá Đảng qua đời, Quỹ Sáng tạo Lê Bá Đảng được thành lập nhằm tiếp nối di sản nghệ thuật và tinh thần sáng tạo của ông. Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân khách quan, trong đó có ảnh hưởng của đại dịch Covid-19, đến nay, quỹ mới chính thức tổ chức Giải thưởng Sáng tạo Lê Bá Đảng lần đầu tiên.

Chuyên gia bảo tồn nghệ thuật Vũ Đỗ là một trong những gương mặt nhận Giải thưởng Sáng tạo Lê Bá Đảng. Ảnh do Quỹ Sáng tạo Lê Bá Đảng cung cấp

Giải thưởng tập trung vào các dự án sáng tạo, nghiên cứu và một số hạng mục chuyên biệt về bảo tồn nghệ thuật. Trong đợt trao giải đầu tiên, nghệ sĩ Lê Giang được vinh danh với dự án nghiên cứu kỹ thuật đồ họa tranh in và hội họa đa chất liệu. Nghệ sĩ Lê Tấn Chung được trao giải với tác phẩm sắp đặt lấy cảm hứng từ ngôi nhà của Lê Bá Đảng. Chuyên gia bảo tồn nghệ thuật Vũ Đỗ được vinh danh với dự án khảo sát kỹ thuật và bảo quản phòng ngừa hư hại các tác phẩm của Lê Bá Đảng.

Cách thiết kế các hạng mục cho thấy quỹ không chỉ hỗ trợ nghệ sĩ sáng tác mà còn quan tâm đến các nhà nghiên cứu, bảo tồn và phát triển dự án văn hóa. Thông qua giải thưởng, quỹ tạo nguồn lực cho những ý tưởng mới, các công trình nghiên cứu và dự án có giá trị, góp phần phát triển đời sống nghệ thuật.

Theo kiến trúc sư Hồ Viết Vinh, Giám đốc Ban điều hành Quỹ Sáng tạo Lê Bá Đảng, sự hỗ trợ không phải là đích đến mà là khởi đầu của một quá trình đồng hành lâu dài. Thời gian tới, quỹ hướng đến xây dựng một hệ sinh thái sáng tạo liên ngành, kết nối nghệ sĩ, kiến trúc sư, nhà nghiên cứu, nhà thiết kế và các thực hành sáng tạo mới. Định hướng này cũng phản ánh con đường nghệ thuật của cố danh họa Lê Bá Đảng. Suốt sự nghiệp, ông không bó hẹp trong một chất liệu hay loại hình mà luôn tìm kiếm những cách biểu đạt mới.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, quỹ tập trung vào 3 hướng. Thứ nhất là kết nối nghệ sĩ trẻ Việt Nam với các giám tuyển, không gian nghệ thuật, chương trình lưu trú và các quỹ văn hóa trong và ngoài nước. Thứ hai là phát triển Không gian lưu niệm Lê Bá Đảng (phường Thủy Xuân, TP Huế) thành một trung tâm sáng tạo mở cho nghiên cứu, thực hành nghệ thuật, đối thoại học thuật và các dự án cộng đồng. Thứ ba là khuyến khích các thực hành nghệ thuật gắn với ký ức, chất liệu bản địa và câu chuyện của từng vùng đất, qua đó tạo nên những tiếng nói riêng cho nghệ thuật đương đại Việt Nam.

Theo đại diện quỹ, mục tiêu không chỉ là trao giải cho những cá nhân xuất sắc mà còn góp phần nuôi dưỡng một thế hệ sáng tạo mới biết đặt câu hỏi, đào sâu vào đời sống và tạo ra những giá trị bền vững cho nghệ thuật Việt Nam.