Những ngày này, TP Hồ Chí Minh đang đẩy mạnh các hoạt động chào mừng kỷ niệm 50 năm Sài Gòn-Gia Định chính thức vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh (2-7-1976 / 2-7-2026).

Tại các di tích, địa danh gắn liền với Chủ tịch Hồ Chí Minh, đông đảo du khách, nhất là sinh viên, học sinh đến tham quan, tìm hiểu các tư liệu lịch sử và tưởng nhớ công lao to lớn của Bác Hồ kính yêu đối với dân tộc Việt Nam.

Học sinh tham quan Di tích nhà số 5 Châu Văn Liêm. 

Trong đoàn khách tham quan Di tích nhà số 5 Châu Văn Liêm, em Trần Hà My, học sinh Lớp 10/2, Trường THPT Lê Quý Đôn chăm chú lắng nghe thuyết minh, ghi chép những thông tin bổ ích làm tư liệu khi cần thiết. Trần Hà My tâm sự: “Mỗi lần đến đây, em rất tự hào, xúc động. Nhà số 5 Châu Văn Liêm là nơi Bác ở trước khi bắt đầu cuộc hành trình bôn ba tìm đường cứu nước suốt 30 năm để khi trở về làm đổi thay vận mệnh dân tộc”.

Trước đây, nhà số 5 Châu Văn Liêm có địa chỉ là số 1-2-3 Quai Testard, Chợ Lớn. Tháng 11-1988, nhà số 5 Châu Văn Liêm được công nhận Di tích lịch sử quốc gia với tên gọi đầy đủ là “Nơi đồng chí Nguyễn Tất Thành ở trước khi ra đi tìm đường cứu nước”.

Trong sự phát triển sôi động của một siêu đô thị, Di tích nhà số 5 Châu Văn Liêm hiện diện như một điểm nhấn đầy ý nghĩa. Đây không chỉ là nơi lưu giữ những hiện vật vô giá, mà còn là không gian tái hiện sinh động ý chí và khát vọng của người thanh niên Nguyễn Tất Thành trước ngày rời Bến Nhà Rồng thực hiện hành trình vạn dặm tìm đường cứu nước.

Hình ảnh, hiện vật trưng bày tại nhà số 5 Châu Văn Liêm. 

Theo tư liệu lịch sử, ngày mới vào Sài Gòn, thầy giáo Nguyễn Tất Thành được bố trí sống tại nhà ông Lê Văn Ðạt, một người bà con bên mẹ của cụ Trương Gia Mô-nhân sĩ nổi tiếng ở Nam Bộ, bạn đồng liêu của cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc (thân sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh). Chính ông Trương Gia Mô và một số người bạn đã tác động để viên Công sứ Pháp đồng ý cấp giấy thông hành cho Nguyễn Tất Thành với tên mới là Văn Ba vào Sài Gòn. Sau hai ngày ở nhà ông Lê Văn Đạt, Nguyễn Tất Thành được đưa đến ở tại Liên Thành thương quán.

Trong thời gian ở Sài Gòn, Người vừa dạy học, vừa đi làm tại trường thợ máy, kể cả bán báo ở khu vực thương cảng để tìm hiểu đời sống công nhân, nhân dân lao động cũng như các tàu ra, vào cảng Sài Gòn. Đây là quãng thời gian quan trọng để người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành chuẩn bị hành trang cho việc ra đi tìm đường cứu nước. 

Trải qua 115 năm, nhà số 5 Châu Văn Liêm vẫn nằm giản dị, gần như nguyên vẹn kiến trúc theo phong cách cổ giữa nhịp sống hối hả, tất bật của siêu đô thị. Toàn bộ không gian bên trong di tích được sử dụng trưng bày các tư liệu, hình ảnh về Bác kính yêu. Tất cả đều được sắp xếp, trưng bày khoa học để khách tham quan có cái nhìn tổng thể về cuộc đời, sự nghiệp, nhất là hành trình tìm đường cứu nước vĩ đại của Người.

Cùng với Di tích nhà số 5 Châu Văn Liêm, Bến Nhà Rồng (Bảo tàng Hồ Chí Minh-Chi nhánh TP Hồ Chí Minh) là địa danh đặc biệt khởi đầu hành trình vạn dặm suốt 30 năm của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Nơi đây không chỉ có cảnh quan xanh mát, địa thế đẹp, mà còn lưu trữ nhiều hình ảnh, tư liệu về thân thế, sự nghiệp cách mạng của Người.

Để ghi dấu sự kiện chàng trai Nguyễn Tất Thành ra đi tìm đường cứu nước, sau Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, Bến Nhà Rồng được cải tạo làm Di tích lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh. Ngày 2-9-1979, nơi đây đã mở cửa đón khách tham quan trưng bày về chặng đường cứu nước của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Đến tháng 10-1995, UBND Hồ Chí Minh quyết định đổi tên thành “Bảo tàng Hồ Chí Minh - Chi nhánh TP Hồ Chí Minh”.

Tham quan hình ảnh, tư liệu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh-Chi nhánh TP Hồ Chí Minh. 

Hiện nay, Bảo tàng Hồ Chí Minh - Chi nhánh TP Hồ Chí Minh đang được Thành phố tổ chức tu sửa, cải tạo, chỉnh trang, dự kiến hoàn thành đúng dịp Quốc khánh 2-9-2026.

Bà Lưu Thị Tuyết Trinh, Giám đốc Bảo tàng Hồ Chí Minh - Chi nhánh TP Hồ Chí Minh chia sẻ: "Với giá trị, tầm vóc của Bến Nhà Rồng, hiện nay địa danh này trở thành một không gian văn hóa Hồ Chí Minh sống động, thu hút đông đảo khách tham quan, góp phần không nhỏ lan tỏa lòng tôn kính Chủ tịch Hồ Chí Minh và tuyên truyền, giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ hôm nay và mai sau".