Đa dạng sức sống trải nghiệm di sản

Mới đây, Bảo tàng TP Hồ Chí Minh phối hợp với Bảo tàng Chứng tích chiến tranh, Bảo tàng Phở và các đơn vị liên quan ra mắt “Hộ chiếu di sản”-sản phẩm trải nghiệm kết nối di sản, công nghệ và du lịch. Theo đó, thay vì tham quan các điểm đến riêng lẻ, người dân và du khách có thể sử dụng "Hộ chiếu di sản" để tiếp tục hành trình tại nhiều bảo tàng, di tích, điểm văn hóa tiêu biểu. 

Du khách thưởng thức tiết mục nghệ thuật đặc sắc tại LoaLoa show. Ảnh: Ban tổ chức 

Điểm nổi bật của “Hộ chiếu di sản” là việc tích hợp công nghệ NFC trên cuốn hộ chiếu vật lý. Khi chạm điện thoại thông minh vào các điểm tích hợp NFC, người dùng có thể truy cập phiên bản "Hộ chiếu Digital", tra cứu thông tin, hình ảnh và câu chuyện liên quan đến từng bảo tàng, địa điểm, hiện vật. Dự án giúp kết nối các điểm đến gồm: Bảo tàng TP Hồ Chí Minh, Bảo tàng Chứng tích chiến tranh, Bảo tàng Phở.

Theo ông Lê Nhật Thanh, Phó tổng giám đốc Công ty Cổ phần Điểm đến du lịch Việt Nam, Giám đốc Bảo tàng Phở, hành trình theo quyển "Hộ chiếu di sản" tại thời điểm ra mắt được chia thành 3 chương tương ứng với 3 câu chuyện mang tính biểu tượng: Sự kiên cường qua lịch sử đấu tranh tại Bảo tàng Chứng tích chiến tranh, dấu ấn chuyển mình hơn 3 thế kỷ của vùng đất tại Bảo tàng TP Hồ Chí Minh và bản sắc văn hóa ẩm thực gần gũi tại Bảo tàng Phở. Thời gian tới, dự án sẽ kết nối thêm các bảo tàng, di tích lịch sử-văn hóa, đồng thời mở rộng tới các điểm đến về ẩm thực, nghệ thuật và giải trí; từ đó, hình thành những tour, tuyến chuyên đề mang dấu ấn văn hóa đặc sắc của TP Hồ Chí Minh.

Là du khách lần đầu trải nghiệm “Hộ chiếu di sản”, chị Nguyễn Thị Chiến, giáo viên Trường Tiểu học Nguyễn Văn Banh, phường Thủ Đức, đánh giá, cách trải nghiệm này tạo cảm giác mới mẻ, thuận tiện, phù hợp với khách trẻ và các gia đình quen sử dụng công nghệ số. Việc kết nối nhiều bảo tàng trong cùng một hành trình giúp chuyến tham quan bớt đơn điệu, du khách có thêm hứng thú khám phá, cảm nhận một cách hệ thống, đa dạng, sâu sắc về lịch sử, văn hóa của thành phố.

Bên cạnh "Hộ chiếu di sản", tại TP Hồ Chí Minh đã xuất hiện nhiều sản phẩm nghệ thuật-văn hóa nổi tiếng như: VietCharm show (nay là LoaLoa show), À ố show hay Mơ show, mang đến những trải nghiệm khác biệt cho du khách trong và ngoài nước. Những cách làm mới trên cho thấy TP Hồ Chí Minh đang chủ động tìm hướng chuyển hóa các giá trị văn hóa thành sản phẩm, dịch vụ có sức cạnh tranh, qua đó cụ thể hóa mục tiêu phát triển công nghiệp văn hóa.

Hình thành hệ sinh thái dịch vụ

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang làm thay đổi cách công chúng tiếp cận văn hóa, việc ứng dụng công nghệ vào hoạt động bảo tồn và phát huy giá trị di sản được xem là một hướng đi cần thiết. Cùng với đó là việc hình thành hệ sinh thái dịch vụ phát huy các giá trị văn hóa, trong đó các di sản văn hóa không chỉ được bảo tồn mà còn được phát huy thông qua những sản phẩm phù hợp với nhu cầu xã hội và hoạt động du lịch. TP Hồ Chí Minh phấn đấu đến năm 2030, công nghiệp văn hóa đóng góp ít nhất 7% tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) và hình thành ít nhất 5 thương hiệu quốc gia trong các lĩnh vực có tiềm năng như điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, quảng cáo, du lịch văn hóa, thiết kế và thời trang.

TP Hồ Chí Minh hiện có nhiều lợi thế để phát triển các sản phẩm trải nghiệm văn hóa, với hệ thống di sản, không gian kiến trúc, nghệ thuật biểu diễn, lễ hội, văn hóa sông nước, ẩm thực và đời sống đô thị đặc trưng. Bài toán đặt ra là kết nối những nguồn lực này thành sản phẩm hoàn chỉnh, để giá trị văn hóa được lan tỏa sang các dịch vụ liên quan, tạo thêm doanh thu và sức hút cho điểm đến. Thành phố đang từng bước triển khai hướng đi này bằng việc tăng cường liên kết văn hóa với du lịch.

Trong tháng 7 vừa qua, Trung tâm Xúc tiến du lịch TP Hồ Chí Minh và Trung tâm Nghệ thuật TP Hồ Chí Minh ký Biên bản ghi nhớ hợp tác giai đoạn 2026-2030. Hai đơn vị hướng tới xây dựng hệ sinh thái sản phẩm du lịch văn hóa gắn với nghệ thuật biểu diễn, di sản văn hóa, không gian sáng tạo và các sự kiện văn hóa; đồng thời phát triển sản phẩm du lịch nghệ thuật, du lịch đêm, du lịch lễ hội và chương trình phục vụ khách MICE.

Du khách trải nghiệm vẻ đẹp thành phố qua góc nhìn điện ảnh bằng công nghệ thực tế ảo hỗn hợp (MR). Ảnh: KIỀU OANH 

Theo GS Huỳnh Như Phương, nguyên giảng viên cao cấp Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh, phát triển dịch vụ văn hóa, suy cho cùng, không phải thương mại hóa văn hóa bằng mọi giá, mà là tổ chức tốt hơn những giá trị vốn có, đưa các giá trị đến gần công chúng hơn và tạo thêm nguồn lực để bảo tồn, sáng tạo, phát triển. Vì vậy, cùng với đầu tư cho sáng tạo, ứng dụng công nghệ và nghiên cứu nhu cầu công chúng, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế liên kết giữa văn hóa với du lịch, thương mại và các ngành dịch vụ.

Với những nỗ lực chuyển giá trị văn hóa thành sản phẩm trải nghiệm và việc hình thành những hệ sinh thái dịch vụ mới, những giá trị văn hóa vốn có sẽ có thêm cơ hội được đánh thức. Đó cũng là con đường để văn hóa trở thành nguồn lực góp phần tạo dựng sức hấp dẫn, thương hiệu và động lực tăng trưởng mới cho TP Hồ Chí Minh.