“Chuyển thể một tác phẩm văn học đã ăn sâu vào tiềm thức độc giả là bài toán khó khăn”, NSƯT Tuyết Minh bày tỏ. Để giải bài toán này, với kịch múa “Mỵ”, đạo diễn Tuyết Minh đưa hơi thở Tây Bắc lên sân khấu bằng việc chắt lọc chiều sâu nội tâm nhân vật Mỵ và A Phủ. Sự giải phóng hình thể hòa quyện cùng âm hưởng dân tộc giúp tác phẩm thoát khỏi tính minh họa khô khan, biến nỗi đau và sức sống tiềm tàng của nhân vật thành thứ ngôn ngữ biểu đạt tràn đầy năng lượng.

Hình ảnh trong vở nhạc kịch “Dế mèn phiêu lưu ký” trở thành vở diễn định kỳ của Nhà hát Giao hưởng Nhạc-Vũ kịch TP Hồ Chí Minh. Ảnh: HBSO

Trong ballet “Kiều”, Tuyết Minh tạo nên một bước ngoặt táo bạo khi kết hợp kỹ thuật ballet hàn lâm phương Tây với nghệ thuật múa dân gian Việt Nam. Không rập khuôn kể lại toàn bộ những câu thơ của Nguyễn Du, chị tập trung chắt lọc những bi kịch nội tâm giằng xé nhất của Thúy Kiều. Lẫn trong những điệu ballet kiêu sa là chất liệu ca trù, xẩm, chèo cùng hình ảnh chiếc đàn tì bà cách điệu trên sân khấu, giữ trọn nhân vật Kiều trong không gian chuẩn mực của bản sắc truyền thống.

Hợp tác cùng Nhà hát Nghệ thuật đương đại Hải Phòng, chị chọn phong cách nhạc kịch đương đại (Broadway Việt hóa) để tái hiện không gian bến bãi, chợ đen đầy góc khuất của những năm 1930-1940 trong tác phẩm “Bỉ vỏ” (tiểu thuyết cùng tên của nhà văn Nguyên Hồng). Đạo diễn đã giải thành công bài toán nhân lực địa phương, mở rộng không gian biểu diễn cho những diễn viên vốn chỉ quen hát đơn ca hoặc múa minh họa thành nghệ sĩ đa năng, làm chủ cả thanh nhạc, múa và kịch nghệ.

Sự nghiệp của NSƯT Tuyết Minh tiếp tục ghi dấu ấn qua những dự án nhạc kịch quy mô lớn, khẳng định năng lực tổng đạo diễn trong việc xử lý các đề tài lịch sử và văn học mang tầm vóc quốc gia. Trong đó nhạc kịch “Người cầm lái” (Nhà hát Công an nhân dân) đã đưa hình tượng Bác Hồ lên sân khấu nhạc kịch. Vở diễn kết hợp hình thức giao hưởng đại hợp xướng hàn lâm với chất liệu dân gian đậm đặc (hát ru, ca trù, đồng dao), giành giải xuất sắc tại Liên hoan Ca múa nhạc toàn quốc 2022.

Với nhạc kịch “Dế mèn phiêu lưu ký” (Nhà hát Giao hưởng Nhạc-Vũ kịch TP Hồ Chí Minh-HBSO biểu diễn), vở diễn đã trở thành sản phẩm nghệ thuật biểu diễn định kỳ tại mảnh đất phương Nam. Tuyết Minh cùng ê kíp đã biến câu chuyện của nhà văn Tô Hoài thành chuyến viễn du ngược miền ký ức, nơi mỗi phân cảnh đều thấm đượm chiều sâu văn hóa Việt, gửi gắm thông điệp về khát vọng hòa bình và sự trưởng thành của tuổi trẻ.

Từ thực tiễn dàn dựng các tác phẩm nhạc kịch nhỏ cho đến quy mô lớn, NSƯT Tuyết Minh đã đúc kết 3 mắt xích cốt lõi cho nghệ thuật dàn dựng: Âm nhạc là khung xương, vũ đạo là linh hồn; khai phá tính đa năng của nghệ sĩ: Thanh nhạc-múa-kịch nghệ; mỹ thuật sân khấu và công nghệ.

Chia sẻ về ước mơ có thể xuất khẩu được nhạc kịch Việt Nam ra quốc tế, NSƯT Tuyết Minh cho biết, dù loại hình sân khấu này đang đối mặt với nhiều thách thức, như thiếu hụt nguồn nhân lực đào tạo chuẩn hóa, chi phí đầu tư lớn nhưng rủi ro thương mại cao, hạ tầng sân khấu còn khiêm tốn, nhưng các nghệ sĩ của Việt Nam đang dần định hình một hệ sinh thái, từ việc đưa nhạc kịch đến các đoàn nghệ thuật địa phương, chuẩn bị dịch thuật các vở diễn sang tiếng Anh vươn ra quốc tế, đến việc xây dựng các tác phẩm biểu diễn định kỳ, chính là những gạch nối thực tế. Sự kết nối, hợp tác này không chỉ góp phần định hình thẩm mỹ cho khán giả đương đại mà còn đặt những nền móng quan trọng cho quá trình chuyên nghiệp hóa và công nghiệp hóa ngành biểu diễn nhạc kịch tại Việt Nam.