Đối với Vĩnh Linh, vùng đất tuyến đầu của miền Bắc xã hội chủ nghĩa, nơi trực tiếp đối diện với ngụy quyền Sài Gòn phía bờ Nam cầu Hiền Lương, sông Bến Hải, báo chí, phát thanh và công tác tuyên truyền không chỉ là phương tiện thông tin mà còn là một vũ khí sắc bén trên mặt trận chính trị, tư tưởng. Trong đó, Báo Thống Nhất đã trở thành tiếng nói của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân khu vực, góp phần quan trọng vào cuộc đấu tranh giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Sự ra đời của Báo Thống Nhất

Năm 1963, theo chủ trương của Trung ương, các tỉnh miền Bắc được xuất bản tờ báo riêng của tỉnh mình và lấy tên của tỉnh làm tên báo. Ở Vĩnh Linh, tờ báo không lấy tên địa phương mà mang tên Thống Nhất (tên tờ tin trước đó). Tờ báo Thống Nhất – cơ quan của Đảng và nhân dân khu vực Vĩnh Linh với chức năng, nhiệm vụ không chỉ đáp ứng phục vụ nhiệm vụ chính trị của địa phương mà còn phải phản ánh ý nguyện thống nhất nước nhà của Đảng bộ và nhân dân Vĩnh Linh cũng như cuộc đấu tranh của đồng bào ở bờ Nam sông Hiền Lương chống Mỹ và ngụy quyền Sài Gòn.

Ngày 1-5-1963, Báo Thống Nhất, cơ quan của Đảng bộ Đảng Lao động Việt Nam khu vực Vĩnh Linh ra số đầu tiên. Những năm đầu mới thành lập, Báo Thống Nhất cùng Đài Truyền thanh Vĩnh Linh chung một Ban biên tập do đồng chí Lê Niệm phụ trách. Tòa soạn gồm các phóng viên: Võ Văn Đạt (thư ký), Hồng Khanh, Kim Uýnh, Trần Chí Việt, Văn Sơn (phóng viên). Những năm 1963-1975, tất cả những sự kiện chính trị, kinh tế, văn hóa - xã hội ở khu vực đều được phản ánh, đăng tải trên mặt Báo Thống Nhất và Đài Truyền thanh Vĩnh Linh.

  Một trang Báo Thống Nhất.

Báo Thống Nhất, biểu tượng của khát vọng thống nhất non sông

Trong hệ thống báo chí cách mạng ở Vĩnh Linh, Báo Thống Nhất giữ một vị trí đặc biệt. Ngay từ tên gọi của mình, tờ báo đã mang trong nó một thông điệp chính trị sâu sắc. Nếu các địa phương miền Bắc lấy tên tỉnh làm tên báo, thì ở Vĩnh Linh, cơ quan ngôn luận của Đảng bộ lại mang tên Thống Nhất. Điều đó thể hiện rõ khát vọng cháy bỏng của Đảng bộ và nhân dân Vĩnh Linh cũng như của cả dân tộc Việt Nam: Thống nhất đất nước, Bắc – Nam sum họp một nhà.

Ngay từ khi mới thành lập, Báo Thống Nhất không chỉ là tiếng nói của Đảng bộ khu vực mà còn là tiếng nói của nhân dân hai bờ giới tuyến. Tờ báo phản ánh sinh động công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, đồng thời hướng ngòi bút về miền Nam đang ngày đêm đấu tranh chống Mỹ và ngụy quyền Sài Gòn.

Điều đặc biệt đáng trân trọng là Báo Thống Nhất hoạt động trong điều kiện chiến tranh cực kỳ khốc liệt. Khi Vĩnh Linh trở thành trọng điểm đánh phá của không quân và hải quân Mỹ, các phóng viên, biên tập viên vẫn bám sát cơ sở, viết bài trong địa đạo, in báo trong hầm sâu, thậm chí cải tiến các thiết bị chiến tranh của Mỹ thành máy in dã chiến để bảo đảm dòng thông tin không bị gián đoạn. Nhiều cán bộ, phóng viên và cộng tác viên đã anh dũng hy sinh khi đang làm nhiệm vụ, tô thắm thêm truyền thống vẻ vang của báo chí cách mạng Việt Nam.

Ngọn cờ cổ vũ tinh thần chiến đấu và xây dựng chủ nghĩa xã hội

Một trong những đóng góp nổi bật của Báo Thống Nhất là cổ vũ mạnh mẽ phong trào thi đua yêu nước, tinh thần chiến đấu chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ. Từ những chiến công bắn rơi máy bay Mỹ, đánh chìm tàu chiến địch, đến những tấm gương chiến đấu dũng cảm trên đảo Cồn Cỏ hay các đơn vị dân quân tự vệ, tất cả đều được phản ánh kịp thời, sinh động và đầy sức thuyết phục.

Những bài xã luận sắc bén của báo đã góp phần định hướng tư tưởng, khơi dậy khí thế quyết chiến quyết thắng trong toàn Đảng bộ và nhân dân. Mỗi chiến thắng của quân dân Vĩnh Linh đều trở thành nguồn cảm hứng cách mạng lan tỏa rộng khắp, củng cố niềm tin vào thắng lợi cuối cùng của cuộc kháng chiến.

Không chỉ tuyên truyền chiến đấu, Báo Thống Nhất còn làm nổi bật chân lý “sản xuất cũng là chiến đấu”. Trong bom đạn ác liệt, tờ báo liên tục cổ vũ các phong trào tăng gia sản xuất, phát triển hợp tác xã, bảo đảm giao thông vận tải, thương nghiệp, giáo dục, y tế và đời sống nhân dân. Qua đó, báo đã góp phần chứng minh sức sống và tính ưu việt của chế độ xã hội chủ nghĩa ngay trên mảnh đất tuyến lửa.

Đây chính là một trong những giá trị đặc biệt của Báo Thống Nhất: Vừa là vũ khí đấu tranh chống địch, vừa là công cụ xây dựng niềm tin vào con đường xã hội chủ nghĩa mà Đảng và nhân dân đã lựa chọn.

Cầu nối giữa hậu phương miền Bắc và tiền tuyến miền Nam

Là tờ báo của vùng đất sát giới tuyến, Báo Thống Nhất luôn dành dung lượng lớn phản ánh tình hình cách mạng miền Nam và chiến trường Trị - Thiên. Những bài viết hướng về Quảng Trị, Khe Sanh, miền Nam ruột thịt đã góp phần thắt chặt tình cảm Bắc – Nam, khơi dậy ý thức trách nhiệm của nhân dân Vĩnh Linh đối với sự nghiệp giải phóng quê hương và đất nước.

Tờ báo thường xuyên tuyên truyền các phong trào “Tất cả vì miền Nam ruột thịt”, “Hướng về tiền tuyến”, “Sát cánh cùng quê hương đánh to thắng lớn”, động viên quân và dân Vĩnh Linh không ngừng tăng cường sức người, sức của cho chiến trường. Chính vì vậy, Báo Thống Nhất không chỉ phục vụ nhiệm vụ chính trị của địa phương mà còn trở thành cầu nối tinh thần giữa hậu phương lớn miền Bắc với tiền tuyến lớn miền Nam.

Giá trị lịch sử và bài học để lại

Sau ngày đất nước thống nhất, thực hiện Nghị quyết số 245 ngày 20-9-1975 của Bộ Chính trị, các tỉnh: Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế và khu vực Vĩnh Linh sáp nhập thành tỉnh Bình Trị Thiên. Lĩnh vực báo chí được tổ chức lại, Báo Thống Nhất hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình.

Nhìn lại chặng đường gần 13 năm hoạt động, Báo Thống Nhất đã hoàn thành xuất sắc sứ mệnh lịch sử của mình. Tờ báo không chỉ phản ánh hiện thực chiến đấu, lao động và xây dựng của quân dân Vĩnh Linh mà còn trực tiếp tham gia vào cuộc đấu tranh chính trị, tư tưởng vì độc lập dân tộc và thống nhất đất nước.

Lịch sử đã chứng minh rằng, bên cạnh những chiến công trên chiến trường quân sự, thắng lợi của dân tộc Việt Nam còn được tạo nên bởi sức mạnh của mặt trận tư tưởng. Báo chí, phát thanh và công tác tuyên truyền ở Vĩnh Linh nói chung, Báo Thống Nhất nói riêng đã góp phần hun đúc ý chí “Không có gì quý hơn độc lập, tự do”, biến khát vọng thống nhất thành sức mạnh hành động của hàng vạn con người.

Ngày nay, khi đất nước hòa bình và phát triển, những đóng góp của Báo Thống Nhất và hệ thống tuyên truyền Vĩnh Linh vẫn còn nguyên giá trị. Đó là minh chứng sinh động cho vai trò của báo chí cách mạng trong việc định hướng dư luận, củng cố niềm tin của nhân dân và khơi dậy sức mạnh đại đoàn kết dân tộc. Báo Thống Nhất mãi mãi là biểu tượng của ý chí thống nhất non sông, là dấu son đặc biệt trong lịch sử báo chí cách mạng Việt Nam và trong trang sử hào hùng của vùng đất Vĩnh Linh anh hùng.